مشارکت با شرکتهای معتبر دنیا
وبلاگ تیننیوز، سید حسن موسوینژاد | شرایط ایران پس از اجرای برجام برای توسعه حملونقل ریلی بیش از پیش فراهم است، براین اساس شرکتهای بهرهبردار بخش ناوگان مسافری و باری حملونقل ریلی نیز به دنبال توسعه کسب و کار خود و خرید واگن هستند. موضوع توسعه ناوگان ریلی موضوعی چندوجهی است و بسیار قابل بحث است.
از یکسو فضا برای خرید واگن و توسعه ناوگان ریلی، از طریق کشورهای خارجی فراهم است، از سوی دیگر محدودیتهای واردات واگن از سوی وزارت صنعت موجب شده تا دست شرکتهای بهرهبردار در این زمینه بسته باشد. شرکتهای واگنساز داخلی نیز تمایل زیادی دارند که شرکتهای بهرهبردار ازآنها خرید کنند، اما باید توجه داشت که مدتها است وضعیت ساخت واگن در ایران از مرز ورشکستگی گذشته است.
بیشتر این شرکتها تنها به دنبال وصول بدهیهای قرارداد قبلیشان هستند و صاحبان سهام آنها بهدلیل اینکه از مشکلات و چالشهای این صنعت باخبر نیستند یا شبهخصوصی و دولتی هستند و تنها در حد بازگذاشتن در کارخانهها به این صنایع کمک میکنند. در این سالها سرمایهگذاری جدیدی نیز برای رفع مشکلات این صنعت و شرکتهای واگنساز از سوی صاحبان سهام آنها صورت نگرفته است. البته ناگفته نماند که خود صاحبان سهام شرکتهای واگنساز نیز از وضعیت مناسبی برخوردار نیستند. البته شرکتهای واگنساز ایرانی پیشتر نیز به دنبال مونتاژ واگنهای
قطار بودند و نه ساخت واگن.
براین اساس روشهای پیشین که در کشور اجرا میشد و شرکتهای واگنساز تنها به دنبال مونتاژ قطارها بودند، نمیتوانند منجر به توسعه صنعت واگنسازی در ایران شوند. این در حالی است که توسعه این صنعت در گرو ساخت و طراحی واگن در داخل کشور است که این موضوع نیز بهدلیل حجم پایین سفارشها برای واگنسازها در ایران مقرون به صرفه نیست. با نگاهی به گذشته خرید و ساخت واگن در کشور متوجه میشویم که تولیدکنندگان ایرانی تنها مونتاژکار واگنهای خارجی بودند و خرید واگن از خارج از کشور از سوی شرکتهای بهرهبردار نیز بسیار محدود بوده است. به اعتقاد من
وضعیت اقتصادی بخش مسافری صنعت ریلی خیلی مثبت نیست. به همین دلیل خرید واگن و سرمایهگذاری در این بخش بهدلیل محدودیتهای منابع مالی و همچنین امکان عدم بازدهی مناسب، اقتصادی به نظر نمیرسد.
با تغییر شرایط پس از برجام به نظر میرسد که شرکتهای بهرهبردار تمایل به سرمایهگذاری و توسعه ناوگان حملونقل ریلی دارند. براین اساس باید مطالعه شود که خرید و توسعه ناوگان حملونقل ریلی چگونه انجام شود که هم برای شرکتهای بهرهبردار مقرون به صرفه و اقتصادی باشد و هم اینکه شرکتهای واگنساز نیز در این مسیر مشارکت داده شوند و به رشد و توسعه آنها کمک شود.
به اعتقاد من شرکتهای بهرهبردار برای شرایط فعلی کشور باید استراتژی را در نظر بگیرند که در آن از ظرفیتهای واگنسازی داخلی نیز استفاده شود. ناگفته نماند که حملونقل ریلی در کشور بدون توسعه ناوگان از بین خواهد رفت، چرا که میانگین عمر ناوگان ریلی در ایران 32 سال است و بخش زیادی از آن بالای 50 سال عمر دارد که باید از رده خارج شود. موضوع دیگر اینکه نباید فراموش کنیم تولید ناوگان ریلی در داخل کشور راهاندازی شده برای توسعه حملونقل ریلی و نه اینکه حملونقل ریلی ایجاد شده برای توسعه صنعت ساخت واگن در ایران. ما باید حملونقل ریلی را بهعنوان یک
اولویت مهم در کشور در نظر بگیریم و پس از آن بیندیشیم که توسعه صنایع باید در کنار این اولویت و نه در مقابل آن قرار گیرد. بگذارید مثالی بزنم، اگر کشور امروز به یکسری داروها نیاز دارد که در داخل تولید نمیشود حتما آن را از خارج از کشور وارد میکنیم تا روزی که صنعت دارو به حدی رشد کند که توان تولید آن داروها را داشته باشیم و نه اینکه آن داروها را وارد نکنیم تا به خودکفایی برسیم.
بنابراین اولویت ما قرار گرفتن دارو در اختیار بیماران است. وضعیت صنعت ریلی در شرایط فعلی نیز این طور است یعنی نباید توسعه حملونقل ریلی را معطل توسعه صنعت ریلی نگه داریم. به اعتقاد من وقتی شرکتها و مجموعههای فعال حملونقل ریلی برای 40 سال آینده برنامهریزی میکنند و قرار است ناوگان جدیدی را بخرند، بنابراین باید تمام جوانب را در نظر گرفت و بهترین و به روزترین ناوگان حال حاضر دنیا را تهیه کرد. نیاز کشور برای ناوگان ریلی حدود 1500 واگن است که باید از رعایت ظرفیتهای تولید داخل بخشی از آن را نیز از طریق شرکتهای خارجی تامین کنیم. اما آنچه که در 30 سال
گذشته در کارنامه تولید واگنسازان ایرانی ثبت شده است تنها 400 واگن است و هماکنون وضعیت صنعت واگنسازی ایران به مراتب بدتر از آن زمانی است که این 400 واگن را تولید کرده است.
این وضعیت بد نیز در سالهای گذشته بهدلیل اقتصادی نبودن حملونقل ریلی در ایران و عدم سرمایهگذاری در این بخش به وجود آمده است. بنابراین ما امروز با صنعت بسیار ضعیفی مواجه هستیم. به اعتقاد من از بسیاری از تولیدات سابق واگنسازهای داخلی را برای سالهای آینده نمیتوانیم استفاده کنیم و باید ناوگان فعلی را با واگنهایی نوسازی کنیم که از لحاظ خدمات، سرعت، کیفیت و تمامی تجهیزات فنی و مهندسی در بهترین شرایط ممکن دنیا باشد و در این راه تولیدکنندگان داخلی باید محصولات خود را با تقاضاهای جدید تطبیق دهند. در کنار خرید واگن از خارج میتوان بخشی از نیاز
داخلی کشور را نیز از واگنسازان ایرانی تامین کرد، اما به اعتقاد من صنعت واگنسازی ایران باید با شرکتهای بزرگ دنیا همکاریهای مشترکی را آغاز کند. در زمان حاضر واگنسازی داخلی بهدلیل عدم سرمایهگذاری در سالهای گذشته بسیار آسیب دیده است، اما این آسیب، در شرایط فعلی قابل ترمیم است. با کمک شرکتهای بهرهبردار میتوان فرصتی را فراهم کرد تا بخشی از نیاز کشور در زمینه تولید واگن از سوی واگنسازان داخلی تامین شود. به اعتقاد من میتوان دو سوم نیاز فعلی کشور را از سوی واگنسازان داخلی تامین کرد که البته این موضوع باید حتما با مشارکت یک
تولیدکننده معتبر خارجی انجام شود. مشکل نقدینگی و منابع مالی نیز مساله بسیار مهمی است که در کشور با محدودیتهایی جدی در این زمینه مواجه هستیم که این موضوع نیز باید بررسی و راهگشایی شود.
موضوع دیگری که درباره واگنسازان داخلی مطرح است، کارنامه بد آنها در تحویل سفارشها است که این نیز باید در شرایط فعلی مورد توجه قرار گیرد. در گذشته بعضی از قراردادهای ساخت واگن از سوی شرکتهای داخلی چهار تا پنج برابر زمان قرارداد طول کشیده، این در حالی است که متوسط زمان تحویل و خرید واگن از سه تا 6 سال است ولی ما در ایران قراردادهایی را داریم که 20 تا 30 سال هم طول کشیده است.
در زمان حاضر میانگین تحویل 500 واگن در دنیا حدود سه سال است و ما باید بهگونهای عمل کنیم که شرکتهای واگنساز داخلی نیز به این استاندارد نزدیک شوند. در نهایت به نظر میرسد با توجه به بهبود شرایط اقتصادی در کشور بتوان راهکارهای موثری را برای توسعه حملونقل ریلی بدون دور زدن آن به توسعه صنعت ریلی در نظر گرفت.
از بیانات ارزنده و درخور توجه آقای موسوی نژاد متشکرم.
سلام و تشکر از بیانات جناب اقای موسوی نژاد. در مورد موارد گفته شده چند سوال و ابهام بدون پاسخ می باشد که عبارتند از: ۱ - دلیل اینکه شرکتهای واگن ساز علی رغم همه مشکلات ناشی از رکود و نبود سفارش توانسته اند به حیات خود ادامه دهند چه بوده است؟ قطعا یکی از دلایل آن کمک های مالی سهامداران شرکتها بوده اند و بنابراین عنوان این موضوع که سهامداران کمکی به شرکتهای واگن ساز نداشته اند موضوع درستی نیست. ۲ - دلیل تاخیر پروژه های داخلی چه بوده است؟ آیا بخشی از این دلایل به عدم عمل به تعهدات کارفرمایان در زمینه تامین مالی پروژه ها برنمی گردد؟ ایا خود شرکت رجا در همه قراردادهای خود به تعهداتش نسبت به واگن ساز داخلی عمل کرده است؟ وقتی واگن ساز داخلی با عدم تامین مالی از سوی کارفرما مواجه می شود و به ناچار جهت تامین سرمایه در گردش جهت تولید دست به دامن وامهای با بهره بالا می شود و به دلیل عدم دریافت مطالبات خود از کارفرمایان و درنتیجه عدم بازپرداخت اقساط وام مجبور به پرداخت جرائم سنگین به بانک می شود، ایا ورشکستگی واگن سازان داخلی چیز عجیبی است؟ ۳ - در همه جای دنیا واگن سازان ابتدا با سفارشهای داخلی کشورشان رشد می کنند و سپس در عرصه صادرات وارد می شوند. چرا ما باید به بهانه های واهی ازقبیل عدم توانمندی واگن ساز داخلی، این فرصت طلائی را به راحتی در اختیار واگن سازان خارجی قراردهیم و فرصت اشتغال زائی را به راحتی از داخل به خارج از کشور منتقل کنیم؟ ۴ - چرا تاکنون برای یکبار هم که شده به عارضه یابی مشکل واگن سازی در کشور نمی پردازیم و عادت کرده ایم که برای توجیه واردات واگن همه مشکلات را بر سر واگن ساز داخلی بشکنیم و او را مقصر قلمداد کنیم؟ ایا دیواری کوتاهتر از دیوار واگن ساز داخلی پیدا نمی شود؟ تاکنون جه حمایتهای جدی از واگن ساز داخلی شده است که از ایشان توقع عملکردی همچون واگن سازان خارجی می رود؟ امیدوارم که موارد از طریق تین نیوز منتشر شده و کارشناسان این حوزه دیدگاهیشان را نشر دهند.