| کد خبر ۸۸۸۶۱
کپی شد

◄فرودگاه امام در گذر تاریخ؛ اولین پیشنهاد سرمایه گذاری

◄فرودگاه امام در گذر تاریخ؛ اولین پیشنهاد سرمایه گذاری
|

وبلاگ تین‌نیوز، علیرضا منظری | در واقع با تعیین و انتخاب محل برای ایجاد فرودگاه کشوری جدید مهمترین نکته تامین اعتبار از منابع عمومی برای اجرای پروژه بود که همواره می توانست با محدودیت مواجه باشد.

 به هین جهت برای اولین مرتبه در سال 1350 شرکت نورتروپ پیج آمادگی خود را برای سرمایه گذاری، طراحی، احداث و بهره برداری از فرودگاه اعلام و پیشنهاد می نماید پس از ساخت فرودگاه کشوری بهره برداری از آن را برای یک دوره بیست ساله از سال 1355 تا 1375 در اختیار گیرد و سپس تمامی امکانات و تاسیسات و تسهیلات و تجهیزات فرودگاه را به دولت ایران انتقال خواهد داد.[1] با این پیشنهاد دیگر نیازی به استفاده از منابع عمومی برای اجرای طرح نبود و مدیریت بهره برداری فرودگاه نیز بر عهده یک شرکت خصوصی قرار می گرفت.

دولت بدون تایید پیشنهاد مذکور در سال 1351 به منظور تدوین سیاست ها، خط مشی ها، برنامه ریزی، هماهنگی ها و نظارت عالیه "کمیته اجرایی فرودگاه جدید تهران" را با عضویت نخست وزیر و روسای سازمان برنامه و سازمان هواپیمایی کشوری و نیروی هوایی ارتش و شرکت هواپیمایی ملی تشکیل داد. کمیته اجرایی نیز در چارچوب مفاد مطالعات قبلی محل موجود فرودگاه کشوری را تایید نمود تا تحدید اراضی و تصرف آن با تامین اعتبار از منابع عمومی آغاز شود.

با تصمیم کمیته اجرایی در سال 1352 شرکت فرودگاه های پاریس[2] گزارش مطالعه عبور و مرور هوایی برای سال های 1361،1371 و 1379 را تهیه و ارایه داد.[3]
در برنامه عمرانی پنجم (1356 ـ 1352) ساخت فرودگاه های جدید از جمله شروع عملیات فرودگاه بین المللی تهران و اتمام آن در برنامه ششم عمرانی پیش بینی می گردد. برای شروع فعالیت های اجرایی طرح توسعه فرودگاه کشوری ضرورت داشت تا مشاور ذیصلاح بکار گرفته شود. به همین منظور برای انتخاب مهندسین مشاور پرسشنامه هایی از طریق سفارت نه کشور خارجی برای چهل شرکت بین المللی ارسال گردید که بعد از گردآوری و بررسی مشخصات و سوابق آنها دو شرکت فرودگاه های پاریس (فرانسوی) و تامز[4] (آمریکایی) برای انتخاب نهایی تایید صلاحیت شدند.

در سال 53-1352 (74-1973) برای تعیین نیازمندی های تسهیلات و مفهوم کلی و تعریف جانمایی فیزیکی فرودگاه جدید مناقصه ای انجام شد که البته شرکت تامز با همکاری موسسه عبدالعزیز فرمانفرماییان به عنوان یک کنسرسیوم و شرکت فرودگاه های پاریس در مناقصه حضور یافتند و در نهایت برنامه پیشنهادی شرکت تامز-آفا[5] در نیمه سال 1353 در کمیته اجرایی پذیرفته شد. در اواخر سال 1353 قرارداد مطالعه برای برنامه، طراحی، نظارت و مدیریت کلی تمام پروژه منعقد گردید.[6]

شرکت مذکور نتایج مطالعات را در سه جلد شامل کلیات طرح جامع فرودگاه و بحث های فنی هر یک از بخش های مختلف فرودگاه تهیه و در سال 1356 (1977) به سازمان هواپیمایی کشوری تحویل داد. در این سال مسئولیت ادامه طرح از سازمان هواپیمایی کشوری به نیروی هوایی ارتش انتقال یافت و طرح جامع فرودگاه که مهمترین و اولین مرحله تدوین برنامه انجام عملیات و بهره برداری از فرودگاه های کشوری است مورد تایید اداره امور مطالعه و بررسی های فنی طرح متعلق به نیروی هوایی ارتش به عنوان کارفرما قرار می گیرد.

مشاور با الهام از طرح فرودگاه دالاس فورت ورث[7] در ایالت تگزاس کشور آمریکا این فرودگاه را به صورت خطی طراحی کرد با تفاوت آن که پایانه های مسافری آن به صورت هشت ضلعی بود و سامانه حمل و نقل عمومی نیز از زیر پایانه ها عبور می کرد.

در هر حال انجام پروژه بوسیله شرکت تامز-آفا برای مرحله اول شامل دو باند با خزش راه ها و توقفگاه هواپیما و دو پایانه مسافری و آشیانه تعمیر هواپیما و تسهیلات کامل برای فرودگاه بود که در سال 1354 هزینه این توسعه حدود ششصد و پنجاه میلیون دلار پیش بینی شده بود.
در اجرای تصمیمات کمیته اجرایی عملیات تصرف و اقدام به خرید زمین های واقع در محدوده داخل طرح از صاحبان آن بر اساس نقشه های ثبتی با ارزش حقوقی (کاداستر)[8] در سال 1354 شروع و قرارداد با شرکت دستور در مورد انجام فعالیت های نقشه برداری و قرارداد با شرکت مهندسین مشاور تهران برکلی به منظور انجام امور خاک شناسی طرح منعقد گردید.[9] بعد از آن در بهمن ماه 1356 قرارداد با شرکت پارک وی به منظور عملیات خاکی و تسطیح کلی شامل عملیات زیر سازی باندها و توقفگاه هواپیما منعقد و در اسفند ماه عملیات اجرایی در قسمت جنوبی فرودگاه آغاز می گردد. [10]

سرانجام در روز سوم اسفند ماه 1356 مراسم رسمی شروع عملیات پروژه با حضور شخص اول کشور انجام می شود که بلافاصله تکمیل اقدامات مربوط به تحصیل اراضی و تهیه نقشه های اجرایی استمرار یافته و در نهایت بخش هایی از عملیات اجرایی شروع شد. اجرای پروژه با ساخت شبکه و دستیابی به زمین برای مستحدثات[11] و تسهیلات در سال 1356 شروع و در اواخر سال 1357 متوقف گردید که حدود هشتاد درصد فعالیت مرتبط با این بخش انجام شده بود

علاوه بر آن به منظور تکمیل اطلاعات در این سال مطالعات مربوط به پیش بینی تقاضا بوسیله انجمن بین المللی حمل و نقل هوایی (یاتا) انجام می شود. در هر حال تا آخر سال 1357 (قبل از پیروزی انقلاب اسلامی) چهار هزار و نهصد میلیون ریال از اعتبارات منابع عمومی صرف مطالعات و خرید اراضی و تسطیح بخشی از آن اراضی شد.

سال های 68-1358
در آذر ماه 1357 آخرین پرداخت به شرکت تامز-آفا انجام و به جهت وقایع اتفاقی خارج از دسترس شرکت طراحی فرودگاه بر مبنای مفاد قرارداد نیمه تمام باقی می ماند. در اواخر سال 1358 (1979) اجرای قرارداد ناتمام رها می شود که با شکایت شرکت تامز-آفا برای وصول مطالبات خود در سال 1361 دادگاه لاهه به دلیل سلب مالکیت به اندازه پنجاه درصد ارزش دارایی های شرکت تامز-آفا حکم به نفع آن شرکت صادر می نماید. سرانجام در سال 1363 حدود پنج و نیم میلیون دلار بابت اصل و با احتساب بهره متعلقه بالغ بر نه میلیون دلار از حساب های ایران در چارچوب بیانیه الجزایر برداشت می شود.

در هر حال اجرای این پروژه با وقوع و جریان انقلاب اسلامی و همچنین دفاع مقدس تا سال 1368 تقریبا متوقف ماند اگر چه در طول این سال ها علاوه بر ضرورت بسیار جدی احداث یک فرودگاه کشوری جدید در منطقه تهران به جهت نارسایی های فنی و عملیاتی فرودگاه مهرآباد باید طرح به لحاظ نقش سیاست های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جدید مورد تجدید نظر منطقی قرار می گرفت.

در سال 1358 با توجه به جدایی سازمان هواپیمایی کشوری از وزارت جنگ مسئولیت اجرای طرح از نیروی هوایی ارتش سلب و به سازمان هواپیمایی کشوری منتقل و در سال 1361 دفتر مجری طرح فرودگاه به صورت مستقل تحت نظارت سازمان هواپیمایی کشوری تشکیل گردید. با تلاش های فراوان شروع مجدد طرح مورد تایید نخست وزیر وقت قرار گرفت و تکمیل و اجرای آن طرح به سازمان برنامه و بودجه ابلاغ شد.

در این سال اولین بودجه بعد از انقلاب اسلامی برای طرح به عنوان احداث فرودگاه هفتم تیر اختصاص یافت و سرانجام در سال 1362 این طرح در ردیف طرح های عمرانی سازمان هواپیمایی کشوری گذاشته شد.

در سال 1361 قرارداد پیمانکاری با شرکت پارک وی به استناد ماده چهل و شش شرایط عمومی پیمان فسخ گردید و در سال 1362 شرکت فرود راه به منظور انجام خدمات مشاوره برای عملیات تسطیح و صورت وضعیت قطعی شرکت پارک وی انتخاب شد.

به منظور ادامه کار و عملیات خاکی و تسطیح کلی در سال 1362 با شرکت جنرال مکانیک (وابسته به بنیاد مستضعفان) قراردادی منعقد گردید که تا اردیبهشت ماه 1365 در مجموع حدود سیزده میلیون متر مکعب عملیات خاکی طرح انجام شد. در سال 1363 اجرای موضوع قرارداد شرکت تهران برکلی در مورد عملیات خاک شناسی نیز به سازمان هواپیمایی کشوری محول گردید.

به منظور تکمیل طرح موجود سرانجام در سال 1362 همکاری با شرکت فرودگاه های پاریس رقیب شرکت تامز-آفا مورد توجه مسئولان قرار گرفت و آن شرکت با بازنگری در مطالعات قبلی و با در نظر گرفتن اصلاحات لازم طرح مشروح جدیدی را آماده نمود. البته با تکمیل طرح و ارایه پیشنهاد فنی برای خدمات مهندسی مشاوره ای و توصیه هایی جهت بازنگری در طراحی و مراحل ساخت فرودگاه بین المللی تهران[12] همچنان مانع اصلی برای شروع جدی ساخت و اجرای پروژه کمبود اعتبارات از منابع عمومی بود.

در سال 1364 با اجرایی شدن پروژه و به منظور استقرار دفتر مجری طرح بطور مستقل ساختمانی در خیابان کوشک تهران خریداری شد و در اوایل سال 1365 اولین مجری طرح فرودگاه جدید منصوب گردید. در سال 1368 آن ساختمان به سازمان برنامه و بودجه واگذار و دفتر مجری طرح به ساختمان جدید در خیابان شهید کلانتری که خریداری شده بود انتقال یافت و در ضمن مسئولیت آن در زمره وظایف وزارت راه و ترابری قرار گرفت.

فعالیت های طراحی و عملیات اجرای باند و توقفگاه هواپیما به صورت عادی در حال پیشرفت بود ولی در سال 1365 بودجه لازم برای ادامه اجرای آن در مجلس شورای اسلامی به تصویب نرسید و فقط بودجه مطالعاتی به طرح اختصاص یافت و به دلیل رکود عملیات توافقنامه تعلیق طرح به مدت شش ماه با پیمانکار امضا شد. به همین دلیل اقدامات اجرایی که در سال 1364 در مورد زمین ها آغاز گردیده بود در سال 1366 متوقف ماند.

بنابراین با اختصاص بودجه مطالعاتی انعقاد سه قرارداد مطالعاتی و مشاوره با شرکت مهندسین مشاور آتک در مورد پایانه مسافری و برج مراقبت پرواز و ساختمان های جانبی و قرارداد خدمات مهندسی در مورد فعالیت های سیویل با شرکت مهندسین مشاور ایمن راه و قرارداد با شرکت مهندسین مشاور ابنیه فنی در مورد مطالعات سازه ای حاصل فعالیت های سال 1367 بوده است.

عدم اختصاص اعتبار برای احداث فرودگاه و طرح دیدگاه تامین اعتبار برای اجرای پروژه از طریق برقراری اخذ عوارض مسافری موجب تصویب تبصره 38 قانون بودجه سال 1368 کل کشور شد که مقرر گردید سازمان هواپیمایی کشوری از هر مسافر هوایی خریدار بلیط در داخل کشور برای عزیمت به خارج از کشور مبلغ دویست هزار ریال دریافت دارد و بیست و دو درصد مبلغ وصولی را برای پرداخت هزینه مطالعه و اجرای طرح احداث فرودگاه هفتم تیر در اختیار مجری طرح قرار دهد.[13] در اجرای آن مبلغ هفتصد و هفتاد میلیون تومان بودجه دراختیار مجری طرح قرار گرفت که نسبت به سال های قبل از رشد قابل ملاحظه ای برخوردار بود.

بالاخره در سال 1368 با تامین نسبی اعتبار و انعقاد قرارداد شرکت مهندسین مشاور هگزا در مورد خدمات مهندسی برای پل ها و راه ها، قرارداد خدمات آزمایشگاهی با آزمایشگاه فنی مکانیک خاک وزارت راه و ترابری، قرارداد عملیات اجرایی احداث باند و خزش راه ها با شرکت مراغ، قرارداد مشاوره با شرکت ری آب در مورد آب مورد نیاز طرح، قرارداد خدمات مهندسی ژئو تکنیک و مقاومت مصالح با شرکت ماندرو، قرارداد تامین برق با شرکت برق منطقه ای و قرارداد احداث بیست و هفت و نیم کیلومتر راه های داخلی و یازده دهانه پل بزرگ با شرکت کیسون فعالیت اجرایی پروژه مجددا در مسیر حرکت قرار گرفت.

البته شرکت بین المللی اکرس و ناپا[14] نیز علیرغم استفاده از خدمات شرکت فرودگاه های پاریس پیشنهاد جدید خدمات مشاوره ای برای فرودگاه را در سال 1368 (1990) ارایه می دهد. این پیشنهاد شامل انجام حداقل تسهیلاتی است که فرودگاه بتواند در سال 1374 مورد بهره برداری قرار گیرد.

این خدمات مشاوره برای سه مرحله ارزیابی نیازمندی های تسهیلات جهت شروع بهره برداری در سال 1374 و طراحی مقدماتی و مدیریت فعالیت (مرحله اول)، مدیریت طراحی نهایی و آماده سازی بسته ساخت بوسیله مشاوران ایرانی و متخصصان خارجی (مرحله دوم) و مدیریت فعالیت های ساخت و نظارت بر ساخت و برنامه کلی زمان بندی و کنترل هزینه (مرحله سوم) مورد نظر بود. هزینه مرحله اول حدود دو میلیون دلار کانادا و ده میلیون ریال پیش بینی شده بود. اما با توجه به سوابق شرکت فرودگاه های پاریس پیشنهاد جدید مورد توجه واقع نمی شود.

در نهایت می توان اشاره داشت که در این دوران تا سال 1368 حدود هفت هزار و یکصد و هفتاد میلیون ریال و در سال 1368 نیز مبلغ پانصد و پنجاه و یک میلیون ریال برای خرید اراضی و تجهیز کارگاه و شروع بخشی از فعالیت های عمرانی و سازماندهی تشکیلات مجری طرح هزینه شد.

ادامه دارد.....

 

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.