◄جایگاه بنادر ایرانی در شبکه بین المللی
وبلاگ تیننیوز، یونس غربالی مقدم | باید مشخص شود که جایگاه بنادر ایران در جهان کجاست؟ این سوالی بود که عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی در همایش پایانی سال 1394 مدیران سازمان بنادر و دریانوردی آن را مطرح كرد.
از زمانیکه پطر کبیر امپراتور تزار روسیه دسترسی به آبهای آزاد از گذرگاه ایران را بهعنوان یکی از آرزوهای خود مطرح کرد. موقعیت جغرافیایی ایران و در صدر آن بنادر بهعنوان درگاه مبادلاتی موردتوجه جدی مقامات کشورمان در طول دورههای مختلف بوده است و عبارتهایی نظیر برخورداری از موقعیت ممتاز جغرافیایی کشورمان، قرارگیری در مسیر مهمترین کریدورهای ترانزیتی شرق_غرب و شمال _جنوب و ... سرتیترهایی بوده است که همواره در گفتگوها، سخنرانیها و حتی مقالات و همایشهای علمی بیان و تکرار شده است. اما درک اهمیت این موضوع برای شرکتهای جهانی در مقام
بازیگران تجارت بینالملل بهگونهای متفاوت بوده است.
این شرکتهای عظیم تجاری به پشتوانه سیاستهای ملی و نهادهای موثر در مجامع جهانی، موقعیت مکانی کشورها را در چارچوب زنجیره تامین بینالمللی کالا و خدمات تعریف کرده و شبکههای تجاری شرکتهای خود را در مراکز مهم بازرگانی و توزیع کالا و خدمات استقرار دادهاند و در جاهایی که با موانع مقرراتی و سیاسی و اجتماعی مواجه بودند با انتقال سرمایه به حوزههای پیرامونی آن، مراکز تجاری جدید را ایجاد کرده تا از تجارت آزاد پشتیبانی و از توسعه آن حمایت کنند.
حال برمیگردیم به همان موقعیت ممتاز کشورمان. دور ماندن کشور از صحنه تجارت بینالملل به مدت قریب به سه دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و گریبان گیر شدن اقتصاد به انواع مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی و مسایل سیاسی و بروکراسی و ... موجب شد شرکتهای بزرگ موجود در کشور تحلیل رفته، شرکتهای جدید بینالمللی شکل نگیرد و با محدود شدن رقابتپذیری اقتصاد به بازار داخلی، منافع شرکتهای فعال و پایدار کشور نیز به منافع بخش دولتی گره بخورد و تقریبا اغلب شرکتهای داخلی از نظام بنگاهداری فاصله گرفته و به سمت اقتصاد دستوری حرکت کنند.
اصلاح چنین ساختاری زمانی مشکل و پیچیده میشود که میبینیم با طولانی شدن این دوره از اقتصاد، کارشناسان و مدیران تربیت یافته که عمدتا در بخش دولتی بودهاند با ادبیات و فرهنگ رقابتی در سطح بینالملل بیگانه شده و در درک خلا تفاوتها به بنبست رسیده و قادر به تحلیل شرایط نباشند. در حال حاضر این مانع بزرگی برای تطبیق شرایط داخلی اقتصاد با محیط بینالمللی است و همه این عوامل دست به دست هم میدهد تا نتوانیم از موقعیت جغرافیایی کشورمان استفاده کنند.
اما برجام شرایطی را برای کشور ما ایجاد کرد تا یکبار دیگر جامعه جهانی موقعیت استراتژیک ایران را بازیابی کند و نقشی را که ایران میتواند در منطقه بهعنوان گذرگاه اقتصادی ایفا کند و در شبکه تجاری، کانون توجه شرکتهای بینالمللی و کشورهای همسایه باشد برقرار سازد.
در این رابطه شرکتهای بینالمللی به جهت آگاهی از منافع خود نسبت به خودمان پیشگام بوده و با برنامه از پیش تعیینشدهای در طی یک سال گذشته در ایران حضور پیدا کردهاند. بنادر نیز همچون سایر بخشهای مهم اقتصادی کشور میزبان آنها در بخشهای کشتیرانی، اپراتوری، لجستیکی و مشاورهای بوده است که به برخی از آنها اشاره میشود.
PSA، با مرکزیت سنگاپور پرترافیکترین هاب ترانشیپی دنیا که در حدود یک هفتم از کل کانتینرهای ترانشیپی جهان را جابهجا میکند. این اپراتور بزرگ بینالمللی که عملیاتی بالغ 30 میلیون TEU در ترمینال سنگاپور دارد با بیش از 600 بندر دنیا در ارتباط تجاری بوده و یکی از متقاضیان سرمایهگذاری در بنادر ایران است تا کارایی در شبکه بندری خود حفظ کند.
HPH، اپراتوری که علاوه بر برخورداری از یک شبکه قوی بندری در 48 بندر از 25 کشور دنیا، اقدام به سرمایهگذاری و توسعه بنادر مختلف در دنیا مینماید تا از همتاهای خود فاصله نگیرد.
این اپراتور ضمن ابراز علاقهمندی برای ورود به بنادر ایران حضور قابلتوجهی در بنادر کراچی پاکستان، دمام عربستان، صحار عمان و عجمان امارات دارد.
A.P.Moller- Mearsk Group، بزرگترین اپراتوری کانتینری و خط کشتیرانی در دنیا، در 135 کشور حضور دارد و حمل و نقل عمدهترین فعالیت آن محسوب میشود.
MSC، پیشگام در کشتیرانی کانتینری جهانی با برخورداری از 480 دفتر اداری در 150 کشور، پوشش دهنده 200 مسیر کشتیرانی در 315 بندر مهم دنیا است. این خط بزرگ کشتیرانی حضور در بنادر شمالی و جنوبی ایران را در راستای تکمیل شبکههای بندری و کشتیرانی خود موثر میداند.
CMA-CGM یکی دیگر از بازیگران مهم شبکهای حمل و نقل دریایی در جهان با 765 نمایندگی در 160 کشور است.
ICTSI اپراتور فیلیپینی و مطرح در جنوب شرق آسیا. این اپراتور در 30 کشور دنیا فعال است و ایران را مهمترین نقطه تجاری با آسیا میداند و معتقد است با حضور در یکی از بنادر خلیجفارس یا دریای عمان میتواند تجارت خود را در این منطقه توسعه دهد.
با اندکی تامل در هریک از شرکتهای فوق در مییابیم که حضور هر یک از آنها ظرفیتهای جدیدی را در بنادر ما میتواند ایجاد کند که عمدتا تقاضا محور بوده و به جهت آنکه بار ترافیکی را به همراه خواهد داشت بسیاری از سرمایهگذاریها در بنادر و پسکرانههای آن را میتواند سودآور کند.
اگر بپذیریم که تک تک نقاط ساحلی کشورمان حق توسعه داشته و پتانسیلهای متفاوتی در پاسخگویی به مشتریان دارند، باید به دنبال تعریف پروژههایی قابلعرضه با ادبیات و تکنیکهای مرسوم در تجارت بینالملل در بنادر و سواحل کشور بوده و پذیرای تمامی سرمایهگذاران خارجی و داخلی باشیم.
چرا که پس از سالیان سال فرصتی کوتاه و ارزشمند پیش روی اقتصاد ما و بهطور اخص در بخش حمل و نقل دریایی قرار گرفته تا از موقعیت ممتاز جغرافیایی کشورمان استفاده نموده و بنادر ایران را در شبکههای بندری فعال دنیا بهعنوان بازیگر اصلی قرار دهیم.