فرصتی برای گسترش تجارت
وبلاگ تین نیوز | تب و تاب فوتبال و جام جهانی باعث شد که بیش از هر زمانی نام برزیل در بین تمامی اقشار جامعه به گوش برسد و بسیاری از ایرانیان برای حمایت از تیم ملی فوتبال کشورشان به برزیل سفر کنند. در میان این افراد، حمید حسینی، عضو هیأت رئیسه اتاق بازرگانی تهران و خزانهدار این اتاق نیز حضور داشت. به همین بهانه با وی در خصوص وضع اقتصادی برزیل و پتانسیلهایی که روابط تجاری میان ایران و برزیل دارد به گفت و گو نشستیم. حسینی در مدت اقامت در برزیل فرصت داشت تا از نزدیک وضعیت تجارت میان دو کشور را بررسی کند و به همین دلیل اطلاعاتی کاربردی از زمینههای همکاری
فراهم کرده بود.
بحث را از وضعیت توسعه در برزیل آغاز کنیم. موتور مولد اقتصادی برزیل در چیست؟
برای ما به عنوان یک کشوری که در حال برنامه ریزی برای رشد اقتصادی هستیم بررسی وضعیت بقیه کشورها که به رشد اقتصادی بالا دست یافتند اهمیت بسياري دارد و یکی از کشورهایی که کمتر مورد بررسی قرار گرفته است برزیل است. در حال حاضر به خاطر جام جهانی، فرصتي فراهم شده است كه ايرانيان تا حدودی به این کشور توجه کنند.. سوال اساسی اين است كه چگونه این کشور توانسته است رشد اقتصادی خود را افزایش چشمگیر دهد. در حالی که ایران از 1977 تا 2007 توانسته است تولید ناخالص ملی خود را چهار برابر کند اما
برزیل تنها از سال 2003 تا 2013 تولید ناخالص ملی خود را از 640 میلیارد دلار به 2400 میلیارد دلار رساند و رشد خود را چهار برابر را تجربه كرد که یک معجزه اقتصادی محسوب میشود. باید دید چه مولفهها و برنامههایی باعث این رشد سریع شده است. این کشور تا دهه 80 مثل بقیه کشورهای آن منطقه حکومت نظامی داشته است ولی جالب این است که مردم برزیل نسبت نظامیها دیدگاه مثبت دارند و معتقدند بسیاری از زیرساختهای اقتصادی را آنها را نظامينان ايجاد كردهاند. به نظر میرسد محور تحول اقتصادی برزیل دو موضوع بوده است. اول بحث آزاد سازی اقتصادی است که دولت به صورت جدی پذیرفته حاکمیت
داشته باشد و تصدیگری را واگزار كند. برزیل در امر گسترش نقش بخش خصوصي از روش مشارکت دولت و بخش خصوصی استفاده کرد و مثل ایران مدل خصوصیسازی را در پيش نگرفت به همین دلیل با چالشهای بروکراسی دولتی و مقاومت خصوصیسازی رو به رو نشد. دومین مسئله مهم در اقتصاد برزیل سیاست درهای باز این کشور برای جذب سرمایهگذاری خارجی است. فقط در سال 2012 این کشور موفق شده است که 65 میلیارد دلار سرمایه خارجی جذب کند.
این در حالی است که رییس جمهور فعلی این کشور دیدگاههای سوسیالیستی دارد.
بله رئیس جمهور این کشور از حزب کارگری است ولی مثل چین سیاست درهای باز را در پیش گرفت به طوري كه حضور شرکتهای بازرگ چند ملیتی را به ویژه در صنایع این کشورها به خوبی میبینید.
یکی از مهمترین مراودات تجاری میان ایران و برزیل، واردات گوشت برزیلی است. با وجود این که هزینه حمل و نقل از برزیل به ایران بسیار بیشتر از کشورهای خاورمیانه و آسیایی است اما ایران بخش قابل توجهی از گوشت مصرفی خود را از برزیل وارد میکند. چگونه قیمت گوشت در برزیل تا این اندازه رقابتی شده است؟
برزیل سرزمینی غنی و بکر است و منابع آبی بسیاری در این کشور وجود دارد. بارندگی در این کشور حدود سه هزار میلیمتر در سال است در حالی که در بقیه کشورها مهمترین عامل محدود کننده کشاورزی آب است، 100 میلیون نفر از جمعیت 200 میلیون نفری برزیل شاغل است و زیرساختهای اقتصادی هم ایجاد شده است؛ در چنین شرایطی طبیعی خواهد بود که در کشاورزی حرف برای گفتن داشته باشیم. برزیل در قهوه حرفهای زیادی دارد، در تولید برنج و کنجاله سهم قابل توجهی در جهان دارد و تولید گوشت و مرغ این کشور دارای مزیت رقابتی است و حتی استرالیا هم نمیتواند با این کشور رقابت کند به همین دلیل در بازار
صنایع غذایی جهان حرف اول را میزند.
در مقابل ایران چه صادراتی میتواند به برزیل داشته باشد؟
برزیل علی رغم این که عضو WTO است اما به شدت از صنایع خود حمایت میکند. مثلا در صنعت خودرو، تعرفه گمرکی بالای 100 درصد دارد. در صنایع نساجی و چرم تعرفههای سنگینی دارد اما صنعت پتروشیمی ایران میتواند به این کشور صادرات انجام دهد. برزیل تولید کننده نفت، گاز و اتانول است اما در زمینه پتروشیمی شدیدا نیازمند است و مصرف پلاستیک در این کشور بسیار رایج است. در این کشور به دلیل اختلاف طبقاتی هنوز مردم زیادی از لوازم پلاستیکی استفاده میکنند. مشکل اصلی ما مسئله حمل و نقل است. فاصله ایران از برزیل بسیار زیاد است و برای هر تن حدود 300 دلار هزینه حمل وجود دارد. به ویژه که
مسئله تحریم هزینه حمل و نقل ایران را افزایش داده است ولی اگر تحریمها برداشته شود میتوان روی این موضوع کار کرد.
آیا صحبتی تا کنون درباره تولید مشترک صورت گرفته است؟
یکی از نقاط مثبت برزیل تولید هواپیما این کشور است که البته از موتورهای ساخت آمریکا استفاده میکند. این هواپیماها بسیار شیک و خوبی هستند و مذاکرات زیادی برای خرید و حتی تولید مشترک این هواپیماها شده بود اما به دلیل تحریمها این موضوع معوق ماند. در حال حاضر روابط زیادی با برزیل نداریم و فقط بخش خصوصی با این کشور رابطه دارد. از امتیازات برزیل این است که در همه صنایع وارد نشده است و فقط در چند صنعت خاص سرمایه گذاری کرده و روی همان صنایع مزیت پیدا کرده است. صنعت هواپیمایی، صنعت خودرو و مواد غذایی
مهمترین صنایع این کشور است. برزیل را مردم به چند مورد خاص یعنی فوتبال، قهوه و موزیک و رقص و کارناوال میشناسند که این هنری است که توانسته در دنیا خود را در دنیا مطرح کنند.
علت اعتراضات مردمی به برگزاری فوتبال در برزیل چه بود؟
تمامی کشورهای در حال توسعه در مسيري كه طي ميكنند به دلیل اختلاف طبقاتی که ایجاد میشود اعتراضهايي را شاهد هستند. عمده اعتراضات برزیل از قشر روشنفکر بود و عامه مردم به آنها نپیوستند. این جام جهانی یک بهانه بود و بیشتر بحث فساد دولتی است. حقوق کارمند دولتی در حدود چهار هزار دلار است ولی یک کارگر ساده حدود 600 دلار دریافت میکند. از سوی دیگر به نظر میآید تراکم نیرو در بخش دولتی به دلیل همین حقوق بالا زیاد است. به ویژه اعتراض به فساد دولتی و اقتصادی در دوران ریاست جمهوری فعلی است و مردم از دوره رئیس جمهور قبلی یعنی لولا بیشتر رضایت داشتند.
انتخابات ریاست جمهوری برزیل هم نزدیک است. آیا نتیجه جام جهانی فوتبال روی نتیجه انتخابات اثری خواهد داشت؟
پیش بینی میشود اگر برزیل قهرمان نشود انتخابات آتی را خواهد باخت و همه مردم معتقد بودند هنوز نتیجه قابل پیشبینی نیست. رقیب خوبی در این دوره حضور دارد که معاونی از قوه قضائیه انتخاب کرده است و از نظر مالی فردی سالم است. به نظر میرسد اگر برزیل در جام جهانی نتیجه نگیرد اعتراضات زیادی انجام میشود و به دلیل هزینه زیادی که دولت فعلی برای این جام جهانی کرده است احتمال رای آوردنش کاهش پیدا میکند. در این دوره جام جهانی برزیل 11 میلیارد دلار برای ساخت ورزشگاه هزینه کرده و پیش بینی 14 میلیارد دلار درآمد کرده است و همچنین چهار میلیون شغل ایجاد شده است. با این
وجود اگر این درآمد کسب نشود شانس پیروزی رئیس جمهور فعلی کاهش پیدا میکند. هرچند من مسئله جام جهانی را عملکردی مثبت میبینم. یک مسئله کاهش رشد اقتصادی برزیل است. تا چند سال پیش رشد اقتصادی برزیل هفت درصد بود ولی اکنون به 1.5 درصد رسیده است. اما اگر تغییر و تحولی در برزیل رخ دهد به نظر میرسد به نفع ایران خواهد بود. لولا به روابط با ایران علاقه داشت اما رئیس جمهور فعلی روابط زیادی با ایران ندارد و به نظر نمیرسد با این سیاست بتوانیم با برزیل روابط را گسترش دهیم.
آیا تعرفههای حمایتی باعث ناکارآمدی صنایع برزیلی نشده است؟ مثلا خودروسازان برزیلی مثل ايران کیفیت پایینی در تولید ندارند؟
این بازار اتفاقا کاملا رقابتی است چون چند خودروساز بزرگ جهان در این کشور تولید میکنند. واردات در برزیل تعرفه دارد اما تعرفهای برای تولید در داخل کشور وجود ندارد. شرکتهایی چون فورد، شورلت، GM، فیات و فولکس واگن در برزیل تولید میکنند و از این کشور به سایر کشورهای آمریکای جنوبی صادر میکنند. مسئله مهم این است که بسیاری از این کالاهای مختلف از شیلی به برزیل میرود. تعرفه در شیلی پایین است و زیرساختهای وارداتی خوبی دارد. بعد از واردات کالا از طرف شیلی این کالاها به پیمان منطقهای مرکوسور وارد شدهاند. از شیلی کالاها به پاراگوئیه میآیند که
یک منطقه آزاد تجاری در بین برزیل و آرژانتین دارد. در واقع بسیاری از کالا از همین مسیر تعرفههای بالا را دور میزنند. جالب این است که تجارت در این منطقه به شدت در اختیار شیعیان لبنانی و ایرانی است.