افت بورس ریشههای بنیادی دارد
وبلاگ تین نیوز | ریشه افت فعلی در بورس ایران در تصمیم مجلس دارد که در اقدامی بیسابقه وارد مقوله قیمتگذاری خوراک واحدهای پتروشیمی شد. در همان زمان که مجلس بنا به پیشنهاد تعدادی از نمایندگان بندی را به قانون بودجه عمومی کشور اضافه کرد که بر پایه آن قیمت خوراک پتروشیمیها 6 برابر شود، مرکز پژوهشهای مجلس که بازوی پژوهشی و راهنماییکننده نمایندگان مجلس در این مقوله است باید گزارشی تهیه میکرد که مبنای کار قرار گیرد. بهعنوان اقتصاددان نامهای تهیه و به این مرکز ارائه دادم که دربرگیرنده تعداد زیادی جدول بود و در آنها به صراحت عنوان شد
که قیمتی که مجلس برای خوراک پتروشیمیها تعیین کرده، عملا 6 برابر عربستان سعودی است.
در کشورهای حاشیه خلیجفارس و شمال آفریقا قیمت خوراک پتروشیمیها بهعنوان صنایع پایه و انرژیبر بین 6/2 سنت تا 7 سنت نوسان دارد. این درحالی است که به استثنای قطر درسایر کشورهای خلیجفارس منابع گازی وجود ندارد. شاهد مدعا اینکه کشورهای عربستانسعودی، کویت، عمان و امارات متحده عربی از ایران تقاضای دریافت گاز طبیعی کردهاند. اینکه به چه دلیلی چنین تصمیم گرفته شد که بنا به گفته معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی با توجه به شرایط فعلی، بهطور مثال تولید متانول در ایران دیگر اقتصادی نیست، این کار صورت گرفت و سرمایهگذاری در صنایع
پتروشیی که بزرگترین صادرات غیرنفتی ایران را به خود اختصاص دادهاند و ایران در این زمینه به علت داشتن ذخایر گازی فراوان دست برتر را نسبت به سایر کشورهای منطقه دارد را با کندی روبهرو کرده است، جای پرسش فراوان دارد.
در ابتدا و حتی پیش از اینکه سال جدید آغاز و قیمت جدید خوراک پتروشیمیها اعلام و تنفیذ شود، قیمت سهام شرکتهای پتروشیمی که عملا 50 درصد از ارزش جاری سهام بورس و اوراق بهادار را تشکیل میدهند شروع به پایین آمدن کرد. بهدنبال آن سهام شرکتهای سرمایهگذاری که عملا دارای حوزه پتروشیمی هستند و بخش عمدهای از سبد سهام آنها متعلق به اینگونه شرکتهاست با کاهش و ریزش روبهرو شده است. از طرف دیگر بهدنبال اعمال نرخهای جدید انرژی برای صنایع انرژیبر مانند فولاد، سیمان و کاشی قیمت سهام اینگونه واحدها نیز با کاهش همراه بود. نکته قابل توجه
اینجاست که براساس آماری که دراختیار مرکز پژوهشهای مجلس قرار دادم، قیمت انرژی چه بهصورت گاز طبیعی و چه به صورت برق در کشورهای صنعتی تقریبا نیم یا یکسوم قیمتی است که برای مصرف خانگی و بخش بازرگانی درنظر گرفته میشود درحالی که در ایران این نسبت عکس است.
جالب توجه اینکه بخش عمده مصرف ایران به علت اینکه هنوزصنعتی نشده در بخش خانگی و بازرگانی است. اما اینگونه واکاویها منجر به تغییر سیاست نشد درحالی که دولت میتوانست خیلی راحت لایحه جدیدی را تهیه و به مجلس بفرستد و درنهایت قیمت انرژی را برای صنایع انرژیبر در حدی قرار دهد که تولیدات داخلی و بهویژه تولیدات صادراتی ما را در حاشیه سودآوری قرار دهد. درحال حاضر بحران بورس اوراق بهادار و سقوط قیمت سهام، گریبان بورس کالا را نیز گرفته و شاهد هستیم که بورس کالا با عدم تقاضا برای محصولات فولادی روبهرو شده است. درمواردی حتی با خریداری برای محصولات فولادی
توسط شرکتهای بزرگ تولیدکننده فولاد مانند فولادمبارکه و خوزستان روبهرو نبودهایم. بنابراین تا زمانی که این مشکل حل نشود و قیمتها بهگونهای تدوین نشوند که از بخش تولید حمایت شود، بحران فعلی در بورس اوراق بهادار و بورس کالا باقی خواهد ماند. با توجه به اینکه نرخ برابری ریال در برابر سایر ارزها بنا بهدلایل نامشخصی و بهرغم اینکه با یک تورم بالای 30 درصد روبهرو هستیم، تغییری نداشته بلکه بالعکس شاهد افزایش نرخ برابری ریال در مقابل سایر ارزها هستیم درحالی که دولت میتواند متناسب با نرخ تورم فعلی که هزینه تولید را در کشور بالا میبرد،
افزایش دهد. بهطور مثال اگر قیمت دلار در بازار داخلی 3200 تومان است، متناسب با نرخ تورم موجود در حدی قرار دهد که درنهایت شرکتهای تولیدی بتوانند جبران افزایش هزینههای ناشی از نرخ تورم را بکنند یا بتوانند محصولات خود را با نرخ برابری بالاتری به بازارهای جهانی صادر کنند.
درحال حاضر با مشکل صادرات تولیدات ایرانی به علت ثابت بودن نرخ ارز روبهرو هستیم و درنهایت حتی بازارهای پسته ما هم مورد تهاجم تولیدکنندگان آمریکایی و ترکیهای قرار گرفته است. طبیعی است با توجه به 6برابر شدن خوراک واحدهای پتروشیمی نسبت به سایر کشورهای منطقه، صادرات محصولات پتروشیمی هم با دشواری روبهرو خواهد شد. در این میان دو راهکار پیشنهاد میگردد؛ نخست اینکه یک اقتصاد تولیدمحور را مبنا قرار دهیم و از طریق ارائه یک لایحه جدید به مجلس زمینه بازگرداندن قیمت انرژی به قیمتهای قابل رقابت در بازار جهانی تبدیل شود. نکته دوم اینکه بانک مرکزی نرخ برابری
ارز ناشی از صادرات را متناسب با نرخ تورم افزایش داده و درنهایت به کمک صادرات کشور بیاید. درغیر اینصورت نهتنها نرخ بالای بیکاری فعلی و سقوط قیمت سهام و کاهش شدید سرمایهگذاریها ادامه پیدا خواهد کرد بلکه شاهد افزایش نرخ بیکاری و رشد اقتصادی نیز خواهیم بود.
* اقتصاددان