سیاستهای پولی و چالشهای بانکداری و تولید
تیننیوز |وبلاگ مسعود نیلی- از سال آینده به بعد، درآمد کشور به نسبت سالهای پیش در حال افزایش خواهد بود اما شکاف درآمدی ماندگاری را نیز رقم خواهد زد.
اگر تورم تک رقمی را از دست دهیم، رشد اقتصادی در مسیر پایین حرکت خواهد کرد.
تورم تک رقمی با چالش حجم بالای نقدینگی از درون نظام بانکی ایران و نیز اصلاح نظام بانکی روبروست؛ لذا باید به اصلاح نظام بانکی اقدام کنیم.
فشار دیگر، نقدینگی بودجه دولت است که باید با تاکید بر برون گرایی اقتصاد آن را اصلاح کنیم و اگر این کار انجام نشود و دوباره به تورم بالا برسیم، رشد اقتصادی را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
برونگرایی در اقتصاد می تواند نقدینگی بالا را به سمت کمک به عرضه اقتصاد هدایت کند و نگذارد تا حجم بالای نقدینگی، تورمزایی بالایی داشته باشد.
باید با تمرکز بر نظام بانکی و تاکید بر برونگرایی پیش برویم، زیرا اگر برونگرایی در اقتصاد کشور ایجاد نشود، افزایش تورم و نقدینگی را در پی خواهد داشت.
یکی از مولفههای مهم در برونگرایی، آشتی سیاست و اقتصاد است، زیرا این دوگانگیها باعث ضربه زدن به اقتصاد و سیستم بانکی کشور خواهد بود.
تولید ناخالص سرانه کشور به قیمت ثابت سال ۱۳۸۳، نشان می دهد تا سال ۱۳۸۶ روند به نسبت خوبی را شروع کرده بودیم؛ به گونه ای که رشدهای اقتصادی مناسبی حاکم بود، اما از سال 1386 به بعد، این روند با کاهش مواجه شده است.
پس از سال 1386، اقتصاد وارد دوره رشد پایین شد و نقطه شکست کاهش نرخ رشد اقتصادی کشور از سال 1387 شروع شد و در سال 1391 به رشد منفی رسیدیم و این روند ادامه یافت.
در فاصله سال های 1387 تا 1390 نیز، درآمدهای ارزی کشور 535 میلیارد دلار به قیمت ثابت سال 1394 بوده است؛ بنابراین مشکل منابع وجود نداشته که منجر به کاهش رشد شود.
در دوران تحریمها، این رشد اقتصادی حتی منفی نیز شد اما بدون اینکه سرمایهگذاری قابل توجهی نیاز داشته باشیم، رشد برای امسال و حتی سال ۹۶ حاصل خواهد شد. اما از سال آینده به بعد، این مهمترین پرسش پیش روی اقتصاد کشور است که کدامیک از برنامه ها در آینده اقتصاد ایران تحقق خواهد یافت.
یک سناریو این است که مسیری را که در سالهای قبل از 1387 داشتیم، ادامه داده و رشد متوسط ۵.۳ درصد را داشته باشیم. اما باید توجه داشت که برای تحقق رشد اقتصادی اعلام شده در سند چشم انداز 20 سال در سال 1404 نیاز به رشد تولید ناخالص داخلی حدود 11.5 درصد داریم که با توجه به شرایط کنونی اقتصاد امکان آن بسیار دشوار است.
در صورتی که کشور بخواهد همان مسیر اعلام شده قبل از سال 1386 را دنبال کند، میتواند اشتغالزایی را افزایش دهد، اما شکاف درآمدی در کشور باقی خواهد بود.
شکاف درآمدی یکی از مهمترین عواملی است که رشد اقتصادی در کشور احساس نمیشود، زیرا سطح درآمدها پایین است.
رشد تولید ناخالص سرانه حدود یک درصد و رشد اقتصادی 2 تا 2.5 درصد، بیشتر سازگار با مسیری است که ما از سال 1387 به بعد داشته ایم، البته این سناریوی خوبی برای آینده کشور نیست و اگر قرار باشد در این مسیر حرکت کنیم برای ما مساله ساز خواهد شد.
در 15 سال گذشته، کشور با سه شوک مواجه بوده است؛ نخستین آن وفور درآمدهای نفتی است که در دهه 1380 رخ داد و باعث شد درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفتی کشور در یک دهه، 4.7 برابر رشد داشته است. شوک دوم تحریم و اثرات به جای مانده از آن است و البته شوک اخیر قیمت نفت در سال گذشته که 57 درصد درآمدهای نفتی کشور را در این سال نسبت به سال پیش از آن کاهش داد را نیز نباید فراموش کرد.
سه شوک «وفور درآمدهای نفتی در نیمه دوم دهه 50، شوک سیاسی انقلاب اسلامی و پس از آن جنگ و در نهایت شوک کاهش قیمت نفت در فاصله سال های 1365 تا 1367 نیز مانند همین شوک های سه گانه یادشده است. البته شوک کاهش قیمت نفت در سال گذشته، اکنون در حال جذب شدن در اقتصاد است که باید آثار و شیوه چگونگی جذب آن را نیز بررسی کرد.
تا پیش از وفور درآمدهای نفتی نیمه دهه 50، رشد بدون نفت ما 10 درصد بوده که با رخ دادن شوک نفتی، رشد تولید ناخالص داخلی کوتاه مدت منجر شد و ما را به شوک دوم هدایت کرد؛ وقتی از سه شوک خارج شدیم، رشد تولید ناخالص داخلی را به 3.2 درصد بدون نفت رساند.