◄سفرنامه عراق – بغداد دی ماه ۱۳۹۵
تیننیوز| وبلاگ سید حمید حسینی_روابط تجاری واقتصادی ایران وعراق در سال ۸۴ با صدور ۷۵۰ میلیون دلار کالا وخدمات وارد فصل جدیدی شد واکنون فقط صادرات کالایی ایران به عراق به بیش از ٧/٥میلیارددلار رسیده است. بازار سی میلیون نفری عراق بیش از نود درصد از نیازهای خود را از طریق واردات تامین میکند و لذا هنوز پتانسیل افزایش صادرات به این بازار، با توجه به بهبود شرایط اقتصادی عراق وجود دارد.
از سال ۸۴ تا ۹۲ شاهد روند پر شتاب حضور کالا و خدمات ایرانی در بازار عراق بودیم ولی از سال ۹۲ با توجه به کاهش قیمت نفت و بی ثباتی ناشی از حضور داعش در منطقه این روند کند شد.
در سال ٢ ١٤واردات عراق ٣ درصد کاهش یافت ولی صادرات ایران در این سال ١٢درصد افزایش داشت، مجددا واردات عراق در سال٢ ١٥ بیش از ده درصد کاهش داشت ولی صادرات ایران ۸ درصد افزایش یافت.در سال ۲۰۱۶ با وجود ثابت بودن میزان واردات عراق صادرات ایران ۵ درصد افزایش داشته است.
تحولات اخیر بازار نفت و توافق اپک منجر به افزایش قیمت نفت از ٣٥دلار در ابتدای سال ٢ ١٦ به ٥٣ دلار در اول سال ۲۰۱۷ شده است و همچنین دامنه حضور داعش و سایر تروریست ها در عراق محدود شده و ازادی موصل در اوایل سال ۲۰۱۷ محتمل است.
در شرایط جدید ایران باید قادر باشد حضور خود را در بازار عراق افزایش داده و تلاش كند سطح روابط را در همه زمینه ها ارتقا دهد.
دولت عراق برای بودجه سال ٢ ١٧ رقم ٧٥ میلیارد دلار را پیش بینی کرده که با ذخیره ارزی ۴۶ میلیترد دلاری عراق فرصت کم نظیری رابرای بخش خصوصی کشور فراهم میکند ، تا با حضور سازماندهی شده در بازار به شریک اول عراق تبدیل شود.
به منظور برنامه ریزی جهت تقویت همکاری های اقتصادی و تجاری یک هیات عالی رتبه با همکاری سازمان توسعه تجارت، ستاد توسعه روابط اقتصادی با عراق، وزرات خارجه و اتاق مشترک ایران و عراق عازم بغداد شدیم،قبل سفر نشستهای در ایران داشتیم و اولویتهای خود را مشخص کردیم و مقرر شد در ملاقات های که با مسوولان وزارت بازرگانی و وزارت صنعت و معدن عراق داریم بر لزوم انعقاد قرارداد تعرفه ترجیحی یا تجارت ازاد،تعریف نظام استاندارد یکسان، حذف موانع گمرکی و بانکی و تشکیل کارگروه مشترک و اجلاس سالانه مشترك اقتصادی دو کشور تاکید کنیم.
متاسفانه ۵ وزارت خانه مهم عراق شامل بازرگانی، اقتصاد، صنعت و معدن، کشور و دفاع فاقد وزیر میباشند لذا پیگیری مسایل وتصمیم گیری طرف عراقی را سخت کرده است.
اجلاس مشترک اقتصادی ایران و عراق در سال ٢ ١٣ در تهران تشکیل شد و ۱۳ سند همکاری به امضا رسید،ضروریست مجددا این اجلاس تشکیل شد تا حل مسایل بانکی،استاندارد،قرارداد تجارت ازاد ،حذف ویزا و سواپ نفت خام امکان پذیر گردد.
یکشنبه عصر با هواپیمایی العراقیه بهمراه یک هیات ۲۰ نفره عازم بغداد شده و در هتل المنصور مستقر شدیم. شب به همراه اقایان خسرو تاج،ال اسحاق و اوحدی مهمان سفیر محترم ایران در عراق بودیم اقای دانایی فر توضیح کاملی در مورد مسایل سیاسی و اقتصادی عراق ارایه نمود که برای اعضا بسیار جالب بود.
باید گفت کمبود اطلاعات و تحلیل درست از بازار عراق از مهمترین نیازهای كشور میباشد به طور مثال ایشان به قرارداد ۴٫۴ میلیارد دلاری صدور خدمات فنی و مهندسی ایران به عراق در سال ۹۱ اشاره کرد که به علت کاهش قیمت نفت و درگیری درمنطقه متوقف شد، طبق امار ایشان ترک ها در سال ۲۰۱۳ صادراتشان به عراق بالغ بر ۱۸ میلیارد لار بوده که در سال ۲۰۱۴ به رقم ۷ میلیارد کاهش داشته و در سال ۲۰۱۵ به ۸ میلیارد دلار نرسیده است .
اقای دانایی فر که معمار روابط ایران و عراق میباشد در ۶ سال گذشته سفیر ایران در عراق بوده و قبل ان نیز مسوول ستاد توسعه روابط اقتصادی با عراق بوده و عملکرد بسیار موفقی داشته است .خوشبختانه رایزن بازرگانی ایران در بغداد نیز از تحرک و پویایی بالای برخوردار بوده و توانسته است در گسترش این روابط و اطلاع رسانی به فعالیین این بخش نقش داشته باشد.
دوشنبه صبح قرار بود به اتفاق اقای دانایی فر به دیدار سرپرست وزارت صنعت و معدن و وزارت بازرگانی عراق برویم ، اقای دانایی فر سرپرست وزارت صنایع را همراه و موافق و سرپرست وزارت بازرگانی را نامهربان و مخالف ایران معرفی نمود و تحلیل جالبی از شخصیت عراقی ها ارایه نمود. وی مدعی بود كه شخصیت هر عراقی تحت تاثیر سه عنصر مذهب ،عشیره و حزب قرار دارد و لذا عراقی ها افرادی پیچیده و شناخت ان ها نسبتا سخت میباشد ، ازحسنین هیکل روزنامه نگار مشهور مصری نقل شده که شیعیان عراق اول عرب و عراقی هستند و سپس شیعه و لذا انتظار وتوقع رفع مشكلات اداری ،تجاری را ساده انكاری میداند . در
هنگام دیدار با سرپرست وزارت صنایع عراق صدای مهیب دو انفجار در بغداد به گوش رسید و متاسفانه در روز دوشنبه ۵ انفجار با بیش از ۳۰۰ شهید و زخمی همراه بود.
در این جلسه اقای خسروتاج دیدگاه ایران برای توسعه روابط را مطرح و بر انجام کار مشترک در امورصنعتی و معدنی تاکید کرد.
ریس اتاق صنایع عراق که در این جلسه حضور داشت از عدم ارتباط اتاق بازرگانی ایران ، با اتاق صنایع عراق گلایه نمود و محدود شدن این روابط به امور تجاری وبازرگانی در درازمدت به نفع ایران ندانست و ان را نشانه علاقه صرف ایرانی ها به فروش کالا به بازار عراق دانست ،ایشان مدعی بود عدم توازن تجاری فعلی پایدار نخواهد ماند و با توجه به نرخ بالای بیکاری در عراق ، دولت مصصم است با همکاری سایر کشورها ،صنعتی سازی و بازسازی صنایع فعلی رادر دستور كار قرار دهد و در این راستا احداث ۵ شهرک صنعتی در حال انجام است.
به نظر بنده اگر فعالین اقتصادی ایران در صدد حضور طولانی مدت در بازار عراق هستند باید برای احیاو بازسازی صنایع عراق همکاری کنند و فعالیت های مشترک تولیدی در این کشور در دستور كار قرار گیرد، گر چه عراق از ؛١-فقدان تبات و امنیت ٢- كمبود زیر ساخت ها نظیر اب، برق وگاز ۳_ فقدان نیروی اموزش دیده ومتخصص صنعتی ۴_گرانی نیروی کار (حقوق حداقل کارگر ساده ۶۰۰ دلار) رنج میبرد.
به پیشنهاد هیات ایرانی جهت توسعه همکاری های صنعتی و معدنی مقرر شد یک کار گروه مشترک بین بخش خصوصی و دولتی دو کشور تشکیل شود و اولین جلسه ان طی دو هفته اینده در تهران برگزار گردد .این كارگروه میتواند کمک شایانی به بهبود روابط اقتصادی وكاهش موانع بین دو کشور بر دارد.
پس از این جلسه اقای ال اسحاق به اتفاق رایزن بازرگانی ایران در عراق و نماینده وزارت خارجه عازم اتاق بازرگانی عراق شدند تا در جلسه مشترک فی ما بین بخش خصوصی ایران ( اعضا سندیکای ارد و روغن ) و عراق حضور پیدا کنند و من به اتفاق اقایان خسرو تاج ، اوحدی و سفیر ایران عازم وزارت بازرگانی عراق شدیم.
برخورد سرپرست وزارت بازرگانی دوستانه و مودبانه نبود و با تاخیر در جلسه حضور یافت و پس از دقایقی جلسه را به معاون خود سپرد و جلسه را ترک کرد و در پاسخ به سوال اقای خسرو تاج در مورد قرارداد تعرفه ترجیحی و گلایه از افزایش تعرفه های گمرکی و بروکراسی ناشی از بازرسی شرکت های بین المللی راه حلی ارایه ننمود وتصمیم گیری در این موارد را خارج از وظایف خود دانست.
من نیز با اشاره به اینکه عراق دومین مقصد کالای صادراتی ایران میباشد از بی ثباتی در قوانین عراق و منطقی نبودن اجبار صادرکنندگن ایرانی به تایید مجدد اسناد بین المللی مانند گواهی مبدا توسط سفارت عراق در ایران گلایه کردم و خواستار همکاری وزارت بازرگانی جهت ارتقا روابط تجاری دو کشور از حالت مرزنشینی و پیله وری به سطح بین المللی شدم .در ادامه معاون وزیر بازرگانی عراق که از انسان های شریف، مومن وانقلابی عراق میباشد تلاش نمود که رفتار سرپرست وزارت خانه را جبران نماید و بیش از ۳ ساعت خود و مدیران شرکت های دولتی در زمینه های توسعه همکاری در بخش های خودرو،ماشین
الات کشاورزی و صنعتی،مصالح و لوازم ساختمانی و مواد غذایی مذاكره كردند و برای خرید این اقلام از ایران اعلام امادگی نمودند و مقرر شد در اولین فرصت از ایران بازدید کنند .ضمنا موافقت شد در محل نمایشگاه بین المللی عراق یک سالن اختصاصی جهت نمایشگاه دایمی ارایه محصولات ایرانی اختصاص یابد تا در اختیار تجار و گروه های مختلف تولیدی ایرانی قرار گیرد.
این نشست با یك ناهار مفصل در كنار دجله وپذیرابی با ماهی ” مسكوب” عراق وعكس یادگاری به پایان رسید ودر ترافیك سنگین بغداد به زحمت قبل از غروب به هتل رسیدیم.
امروز هوا سرد بود و ٦ درجه بالای صفر بود،
شب به اتفاق بعضی از دوستان به زیارت كاظمین رفتیم ودر كنار مرقد موسی ابن جعفر ( ع )وامام جواد( ع) دعا كرده ونماز خواندیم، مرتب ایه ” ام من یجیب المضطر اذا دعا ویكشف سوء ” بر زبانم جاری میشد وفضای معنوی خوبی داشتم، خدارا شاكرم.
دوشنبه صبح اقایان خسروتاج وال اسحاق به بازدی ازمحل نمایشگاه بین المللی بغداد رفتند ومن عازم سفارت شدم تا با اقای سفیر گفتگو وتبادل نظر كنم، دقایقی هیات وزارت نفت به سرپرستی اقای زمانی نیا راملاقات كردم واهمیت قرارداد گازی ایران وعراق بر ارتباط بانكی دو كشور یاداور شدم.
گفتگوی مفصلی در رابطه نظریه های توسعه با اقای دانایی فر داشتم كه در حال نوشتن پایان نامه دكتری خود میباشد داشتیم كه درفرصت مناسب به ان خواهم پرداخت، ایشان كه مطالعات زیادی در باره تاریخ ایران داشته نظرات ویژه ای درباره توسعه دارد كه برای صاحب نظران مفید و شنیدنی میباشد وتوصیه كردم در این رابطه با اقایان دكتر نیلی، دكتر غنی نژاد ودكتر رنانی مباحثه وگفتگو كند.
حدود ظهر به بقیه اعضا هیات پیوستم وابتدا عازم كربلای معلی شدیم ودوساعت زیارت كردیم وسپس نماز مغرب وعشا را در بارگاه دلگشای امیر مومنان خواندیم ونهایتا از طریق فرودگاه نجف اشرف عازم تهران شدیم. والسلام