◄کاسترو؛ اسطوره، آرمان یا واقعیت؟
تیننیوز| وبلاگ هادی خانیکی-نام فیدل کاسترو، از آن زمان که مبارزه علیه دیکتاتوری باتیستا را آغاز کرد تا زمانی که حکومتی سوسیالیستی را در مجاورت کانون اصلی سرمایهداری بنا نهاد، همواره میان تاریخ، اسطوره، آرمان و واقعیت بیش از ۶ دهه مطرح و برجسته ماند. کاسترو، همواره موافقان و مخالفانی جدی داشت که طی این دههها، از امریکای لاتین تا آفریقا و آسیای دور و نزدیک در سطوح مختلف بر سر اندیشهها، مشی و مشرب او، به گفتوگو و حتی منازعات جدی پرداختهاند. نه تنها آنان که قدم در راه مبارزات سیاسی میگذاشتند بلکه روشنفکران، هنرمندان، فیلسوفان و نویسندگان هم
از مسأله کوبا و مبارزات پارتیزانی و زندگی انقلابی کاسترو در این دورههای طولانی غافل نبودند.
مبارزات ضد استبدادی در ایران نیز از این قاعده برکنار نبود، چه بسیار دانشجویانی که با خواندن کتابهای «ممنوع» درباره کاسترو بر دانش سیاسی خود در خفقان و سانسور میافزودند و چه بسیار مبارزان حرفهای که سازگاری یا ناسازگاری عدالت و آزادی یا انقلابیگری و اخلاقیات را با تأمل و بازاندیشی در آرای کاسترو و شیوههای مبارزه و حکمرواییاش میآزمودند. به این اعتبار، باید گفت کاسترو، نماینده و نماد بخشی از مبارزات پردامنه انقلابی در دوران معاصر است که در میان آرمانهایی که دغدغه عدالت داشتند و تکاپوهایی که در پی نفی چیرگی امپریالیسم و
سرمایهداری بودند، قرار میگیرد. اما آنجا که تلاشهای او، برای دفاع از این آرمانها، سر از خودکامگی برآورد و اخلاق، انسان و گوهر ماورایی او را از یاد برد، در معرض نقدهای اساسی قرار گرفت.
آنچه در بازخوانی آرای کاسترو باید از یاد نبریم، دور ماندن او از مقولههای «آزادی»، «دموکراسی» و «گفتوگو» است که اگر در شیوههای مبارزاتی و حکومتداری او به کار میرفت، آرمانهای عدالتجویانه او را کارآمدتر و ماندگارتر میکرد. سخن واپسینیِ خود او تأییدی بر درستی این آرزو است: «دوست داشتم اگر دوباره میخواستم زندگی کنم، به جای مارکز باشم.»