هوانوردی ایران در مسیر جبران
تیننیوز| اشکان نظامآبادی- وسعت مرزهای ایران در تطبیق با معیارها و متغیرهای صنعت هوانوردی از طرفی بهعنوان فرصتی برای گسترش و توسعه زیرساختهای این صنعت به شمار میرود و از طرف دیگر نیاز به استفاده از هواپیماهای پهنپیکر و دوربرد را در ناوگان فعال ایرلاینها افزایش داده است. طی سالهای گذشته تحریم فروش هواپیما و قطعات آن هزینههای هنگفتی را بر این صنعت تحمیل کرده است. این شرایط بهخصوص در حالی که ایرلاینهای ترکیه، امارات و قطر به سرعت در حال اوجگیری هستند، باعث زمین خوردن شرکتهای هواپیمایی ایران شده است به طوری که تقریبا نیمی
از ظرفیت ناوگان ایرلاینهای ایرانی زمینگیر شدهاند و کار آنها به زیاندهی کشیده شده است.
در این شرایط به نظر میرسد ایران برای جبران موقعیتهای ازدسترفته دو برگ برنده در اختیار دارد که در صورت مدیریت اصولی و بهینه میتواند باعث جهش صنعت هوانوردی شود؛ موقعیت جغرافیایی ممتاز ایران در منطقه در حالی که یک برگ برنده اساسی برای ایران است، به دلیل تحریمها تاکنون نتوانسته به عاملی برای پیشرفت این صنعت تبدیل شود. از طرفی نیروی انسانی مناسب و تقاضای بالای سفر با توجه به جمعیت زیاد کشور به عنوان مزیت نسبی ایران نسبت به کشورهای منطقه به دلایل مختلفی بهطور شایسته در معادلات این صنعت وارد نشده است. نکته حائز اهمیت دیگر این است که مهمترین
ابزار استفاده از این مزیتها یعنی بهرهگیری از هواپیماهای مدرن و به روز دنیا برای افزایش قدرت رقابت کشور بهطور عمده به دلیل تحریمها فراهم نشده است.
این موضوع زمانی فاجعهآمیز میشود که متوجه میشویم در حال حاضر تنها ۲۶۶ هواپیما در کل ناوگان هوایی کشور 80 میلیونی ایران وجود دارد که از این تعداد ۱۱۰ فروند آن غیرفعال است! در حالی که در کشورهای پیشرفته عمر ناوگان هوایی به کمتر از 10 سال رسیده است، این میانگین در ناوگان هوایی ایران 23 سال است که نهتنها کیفیت سفر و قدرت رقابتپذیری را کاهش داده بلکه خطرات جانی را هم به دنبال دارد. این مشکلات در کنار کیفیت خدماتی و رفاهی و اوضاع فرودگاههای کشور باعث شده اهرم ترمز پیشرفت در این صنعت کشیده شود و اکنون کار به جایی رسیده که اکثر ایرلاینها با بدهیهای
سرسامآور مواجه شدهاند.در این میان خرید هواپیماهای جدید به عنوان راه گریز از این وضعیت میتواند مقدمات جبران گذشته را فراهم کند. جدای از این موضوع که خریدهای ایران از ایرباس و بوئینگ به سرانجام میرسد یا خیر، توجه به اینکه چه نوع هواپیماهایی برای بهکارگیری در ناوگان ایرلاینها مناسب هستند نیز ضروری به نظر میرسد.
در حال حاضر آنچه میتواند قدرت رقابت ایران را در قیاس با کشورهای همسایه افزایش دهد، خرید مدلهای پهنپیکر و دوربرد است چراکه این اقدام میتواند از طرفی بخشی از سبد مسیرهای طولانی این کشورها را به ایران اختصاص میدهد و از طرف دیگر به سرازیر شدن سالانه میلیونها دلار ارز مسافران ایرانی که از طریق ایرلاینهای منطقه سفر میکنند، پایان خواهد داد. بنابراین ایران با تکیه بر بازار بالقوه مسافران خود نیز میتواند وارد این کارزار شود. در حال حاضر مدلهای ایرباس ای 380 و بوئینگ 777 بهعنوان مهمترین هواپیماهای دوربرد کشور مطرح هستند اما
متاسفانه اخیرا شایعاتی مبنی بر انصراف ایران از خرید این هواپیماها شنیده شده است. این شایعات تلویحا توسط وزیر راه نیز تایید شده و به نظر میرسد خرید ایرباس ای 380 در هالهای از ابهام قرار دارد. در این میان شایعات دیگری مبنی بر اینکه نبود زیرساختهای فرودگاهی یا حتی مسایل سیاسی نیز بهعنوان دلایل این چرخش عنوان شده است.
نکته اساسی این است که ایرلاینهای ایرانی برای جبران گذشته و کسب درآمد برای پرداخت اجاره هواپیماها به تصاحب بازار پروازهای دوربرد منطقه نیاز دارند و اگر زیرساختهای فرودگاهی یا هر مساله دیگری بهانهای برای عدم تحقق این امر باشد، میتوان گفت صنعت هوانوردی کشور نمیتواند عقبافتادگیها را جبران کند. این مساله حتی زمانی که نگاهی غیراستراتژیک به موضوع داشته باشیم هم توجیهپذیر است چراکه پروازهای داخلی کشور هم به جهت وسعت مرزها به هواپیماهای غولپیکر نیاز دارد.