پرواز سیاست بر بالهای بوئینگ
وزارت امورخارجه آمریکا اعلام کرد که این وزارتخانه نمیتواند به موضوع کسب مجوز فروش هواپیما از سوی شرکت بویینگ به ایران بپردازد، اما یک سخنگو اظهار داشت که توافق هستهای با ایران اجازه فروش هواپیماهای تجاری به این کشور را میدهد.
این اظهار نظر وزارت خارجه آمریکا پس از آن صورت گرفت که ایران اعلام کرد برای خرید هواپیماهای جت با بویینگ به توافق رسیده است تا آسمان این کشور برای نخستین بار طی چندین دهه دوباره به روی هواپیماهای جدید آمریکا طبق یک توافق بینالمللی در مورد کاهش تحریمها باز شود. جان کربی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در عین حال که از پرداختن به گزارشهای خاص در مورد شرکتهای خصوصی امتناع کرد، گفت: «توافق هستهای با ایران شامل بیانیهای است که اجازه کسب مجوز مورد به مورد از سوی افراد و نهادهایی که خواستار صدور مجوز، فروش یا انتقال هواپیمای مسافربری تجاری صرفا به
منظور هوانوردی مسافربری تجاری هستند را به آنها میدهد.» منابع غربی اعلام کردند: هواپیماسازی بویینگ آمریکا با ایران در زمینه فروش یا اجاره بیش از یکصد فروند جت مسافربری طبق توافق تهران با قدرتهای جهانی برای کاهش تحریمها به تفاهم رسیده است.
این معامله که تاکنون تنها درچارچوب ترتیبات پیشنهادی آتی به نظر میرسد، دستیابی شرکت هواپیمایی ایران ایر به جتهایی را چه از طریق خرید مستقیم و چه اجاره در بر میگیرد که باید مورد تأیید دولت آمریکا قرار گیرد. یک سخنگوی این شرکت در ایمیل اعلام کرد: «ما درگیر مذاکره با شرکتهای ایران با تأیید دولت آمریکا در خرید و خدمات بالقوه هواپیمای تجاری بویینگ بودیم.» وی افزود: «ما در مورد جزئیات گفتوگوهای جاری با مشتریان صحبت نخواهیم کرد و رویه استاندارد ما این است که خود مشتریان هرگونه توافق به دست آمده را اعلام کنند. هرگونه توافق به دست آمده مشروط
به تأیید دولت آمریکا خواهد بود.» معامله چند میلیارد دلاری بوئینگ برای فروش هواپیماهای مسافربری به ایران قدم مالی، دیپلماتیک و روانی مهمی میان ایران و آمریکا خواهد بود و تصمیم بیل کلینتون در ۲۳ سال قبل برای منع این معامله و فروش آنها به عربستان به جای ایران را نقض میکند.
ختأثیر رید بوئینگ بر روابط ایران و آمریکا
پایگاه خبری انتخاب در گزارشی نوشت: بروس ریدل، مامور امنیت ملی باسابقه آمریکا که در چهار دولت خدمت کرده، به المانیتور گفت بوئینگ و دیگر شرکتهای هواپیمایی آمریکایی در زمان به قدرت رسیدن کلینتون در ۱۹۹۳ علاقه زیادی به فروش هواپیما به ایران داشتند. ریدل گفت این شرکتهای معتقد بودند چنین معاملهای میتواند امنیت شرکتهای هواپیمایی را بالا برده و قدمی مهم برای آغاز روابط تازه با ایران باشد، که اکنون مورد بحث است.
به گفته ریدل، بیل کلینتون معتقد به محدودسازی دوگانه عراق و ایران بوده و تلاش داشت تسلط خود بر هر دوی آنها را حفظ کند. ریدل گفت: «در نتیجه با این ایده موافقت کردیم که سعودیها را راضی به خرید این هواپیماهای بوئینگ کنیم». وزیر بازرگانی، رون براون، به ریاض سفر کرد تا سعودیها را راضی با انجام معامله ۶ میلیارد دلاری خرید هواپیماهای بوئینگ کند تا مانع از دستیابی ایران به آنها شود. به گفته ریدل این معامله دو فایده داشت؛ یکی آنکه بهترین هواپیماهای جهان را به دست میآوردند و دیگر درصورت انجام معامله مانع از دستیابی ایران به آنها میشدند. تصمیم به عدم فروش
به ایران زمانی گرفته شد که دولت کلینتون تصمیم گرفت مانع از معامله نفتی بزرگی میان ایران و گروه کونوکو شود و تحریمهای جامعی علیه تجارت و سرمایهگذاری در ایران اعمال کرد، که با مبارزان فلسطینی در نبرد با اسرائیل کمک میکرد.
هرچند بسیاری از تحریمها علیه ایران همچون موارد مربوط به تروریسم همچنان باقی مانده، توافق هستهای اخیر حاوی بند ویژهای است که امکان فروش قطعات هواپیماهای مسافربری و خدمات مربوطه را مجاز میکند. ریدل گفت: «معامله بوئینگ در صورت به انجام رسیدن تغییر عمدهای در سیاست آمریکا ایجاد میکند». برای ایرانیها این میتواند شواهد ملموسی از مزایای برجام باشد و مشکل امنیتی طولانی مدتی را برطرف کند. بسیاری از خطوط هوایی ایرانی فرسوده هستند، که از جمله آنها بوئینگهای فروخته شده پیش از ۱۹۷۹ میباشند و دچار مشکلات فنی مهلکی هستند. یک مقام مسئول
ایرانی در پاسخ به ایمیل المانیتور به شرط ناشناس ماندن گفت، توافق بوئینگ گام مهمی برای نشان دادن آن است که همه طرفها میتوانند از برجام سود ببرند. درهای ایران به روی شرکتهای خارجی و معامله با آنها باز است که شامل شرکتهای تأمین کننده تجیزات درمانی، جنرال الکتریک و دیگران میشود.
ناصر هادیان، استاد علوم سیاسی در دانشگاه تهران درباره واکنش خود به این خبر گفت: « هرچند از همان اول تحریم فروش هواپیماهای مسافربری کار نادرستی بود، فروش آنها بدون شک میتواند وجهه نرم آمریکا را در چشمان ایرانیها ترمیم کند. این برای طرفین معامله در ایران هم مناسب است. آنها میتوانند بگویند مزایای برجام به آرامی در حال افزایش هستند». او همچنین اضافه کرد: « این برای اقتصاد آمریکا هم منافعی در بر دارد و شغلهای بیشتری ایجاد میکند و در عین حال این خوبی را برای ایرانیها دارد که میتوانند در امنیت سفر کنند». این فروش که به گفته منابع
بوئینگ حدود ۱۷ میلیارد دلار ارزشگذاری شده، شامل بیش از ۱۰۰ فروند هواپیما میشود و تحویل آنها حدود یک دهه به طول میانجامد و از این رو تضمینی فراهم میکند که ایران به اجرای برجام پایبند بماند. بوئینگ در پاسخ به پرسش المانیتور در بیانیهای تأیید کرد این معامله منتظر تأیید دولت آمریکا است، که به این شرکت اجازه داد مذاکرات مقدماتی با ایران ایر را پس از اجرای توافق هستهای صورت دهد.
در این بیانیه آمده: «ما میدانیم اوضاع منطقه به شدت پیچیده و همواره در حال تغییر است. اگر دولت آمریکا بار دیگر تحریم فروش هواپیماهای مسافربری را اعلام کند، ما طبق قانون آمریکا تمام فروشها و فعالیتهای مربوط به تحویل قطعات و هواپیماها را لغو میکنیم». این بیانیه در ادامه میآورد، ما میدانیم شرکتهای هواپیمایی بینالمللی با جدیت تمام در حال فروش محصولات خود به ایران و ارائه خدمات به شرکتهای هوانوردی ایرانی هستند. یکی از این شرکتها ایرباس است که موافقت اولیه برای فروش ۱۱۸هواپیما به ایران به ارزش ۲۵ میلیارد دلار را امضا کرده است.
ریدل در پایان گفت: «من فکر میکنم هیلاری کلینتون نسبت به موضع نرم برابر ایران موضع گرفته و با فروش هواپیماهای مسافربری به ایران مخالفت کند. کسی نمیتواند مطمئن باشد او پس از ژانویه چه اقدامی ترتیب میدهد.»
خبر در لینک زیر:
http://www.tweekly.ir/fa/Main/Detail/6487