| کد خبر ۶۸۷۷۴
کپی شد
بررسی وضعیت پسابرجام در صنعت حمل‌و‌نقل

آخرین پازل نوسازی در ناوگان هوایی

آخرین پازل نوسازی در ناوگان هوایی
|

تین نیوز | نرگس رسولی: یکی از بندهای مهم توافق وین، لغو تحریم های هوایی 37 ساله ایران بود. تحریم هایی که اگر چه تا کنون نتوانسته ناوگان هوایی ایران را زمین گیر کند اما به راحتی آن را در سیببل انتقادات زیاد ناخواسته قرار داد.
قرار بود با نهایی شدن توافق، ایران بتواند همانند سایر کشورهای دنیا، هواپیماهای مسافربری نو خریداری کرده و ناوگان کهنه و فرسوده اش را نوسازی کند. حتی عنوان شدن نوسازی ناوگان هوایی ایران هم توانست از همان روزهای نخست مطرح شدن لغو تحریم ها لبخند را بر لبان ایرلاین داران ایرانی بنشاند.

ایران هم اکنون نزدیک یکصد هواپیمای مسافربری دارد که به علت فرسودگی و فقدان قطعات، زمین گیر شده اند و با رفع تحریم ها، بخش مهمی از این هواپیماها با دریافت قطعات نو، اورهال شده و به خطوط پروازی باز می گردند. موضوعی که حتی توانست کمی خیال دل نگرانان صنعت هوایی را آرامش بخشد.
از همان روزهای نخستی که بحث خرید هواپیماهای نو به میان آمد بسیاری از فعالان و کارشناسان صنعت هوایی ایران بحث خرید هواپیمای نو برای ناوگان هوایی ایران را بعید و یا شاید دور از ذهن خواندند و با تکیه بر خرید قطعات هواپیماهای زمین گیر شده؛ ابراز امیدواری کردند که حتی اگر قطعات مورد نیاز ایران به دست متخصصان برسد هم می توان بخشی از نیاز صنعت هوایی ایران را برطرف کرد. حال اگر ایرلاین های ایرانی بتوانند با خرید هواپیمای نو ناوگان خود را نوسازی کنند که دیگر می توان برای ناوگان هوایی ایران جشن و سرور برپا کرد.

ما چند فروند هواپیما می خواهیم
دل نگرانی فعالان و کارشناسان صنعت هوایی ایران از تردید در ورود هواپیماهای نو زمانی شدت گرفت که اما و اگرهای همکاری ها بیشتر شد. هر چند حضور عباس آخوندی در فرانسه و برگزاری جلسه با مدیران سازنده هواپیما امیدهای نا امید شده فعالان صنعت هواپیمایی ایران را مجددا شعله ور کرد اما هنوز هم عده ای از فعالان این صنعت معتقدند تا زمانی که هواپیماهای نو در فرودگاه های ایران و در گام بعدی در آشیانه های ایرلاین ها فرود نیاید نمی توان برای نوسازی ناوگان هوایی ایران جشن برگزار کرد.
با این حال مسوولان راهی کشور در سخنرانی های خود بی محابا از نیاز صنعت هوایی کشور به هواپیماهای نو صحبت می کنند و با تکیه بر نیازهای برآورد شده از خرید های آتی سخن به میان می آورند. براوردهایی که روزی خبر از نیاز 100 فروندی و روز دیگر از نیاز 500 فروندی خبر می دهد. بر اساس همین برآوردهاست که گفته می شود:«در فاز نخست نوسازی هواپیماهای مسافربری، حدود یکصد فروند هواپیمای جدید در کلاس ها و بردهای مختلف مورد نیاز است.»

البته بی درنگ یکی دیگر از مسوولاان هوایی کشور برآورد می کند «ایران در دهه پیش رو، بین 400 تا 500 فروند هواپیمای مسافربری نیاز داشته باشد که این نیاز عظیم، توجه سازندگان هواپیماهای مسافربری را به خود جلب کرده است. با توجه به رشد صنعت هوانوردی کشور طی 10 سال آینده جمهوری اسلامی ایران به 400 فروند هواپیمای مسافری بلند، کوتاه و میان برد نیاز خواهد داشت. برای تامین ناوگان حمل و نقل هوایی طی 10 سال آینده، این صنعت در بخش تامین ناوگان هوایی به سرمایه گذاری بیش از 20 میلیارد دلاری نیاز خواهد داشت.»

 بر همین اساس هم در ماههای گذشته و زمانی که موضوع برجام در حال طرح و بررسی بود، نمایندگانی از شرکت های ایرباس اروپا، بوئینگ آمریکا و سوخوی روسیه وارد مذاکره با ایران شدند و سعی کردند تا سهمی از این بازار بکر و بی نظیر را از آن خود کنند. سهم خواهی که حتی در جریان مذاکرات وین موجب بروز اختلاف بین 6 کشور صاحب قدرت شد. فرانسه یکی از کشورهای است که قصد دارد تا این بار فعالیت قابل توجهی در بازار هوایی ایران داشته باشد و حال این که امریکا بی میل به سهم گیری بیشتر از این بازار برای خود است موضوعی که موجب شد تا مسوولان فرانسوی حتی برای نشان دادن قهر خود میز مذاکرات هفت نفره را در وین ترک کنند تا شاید از این طریق سهم خود از بازار هوایی ایران را – همانند بازار خودرویی – از دست ندهند.

با همه این احوال هنوز هیچ چیز قطعی نیست و باید منتظر ماند و دید لغو تحریم ها چه زمانی می تواند موجب امضا قراردادهای نوسازی برای ایران شود. با این حال هنوز هم شرکت های فرانسوی و امریکایی، در رقابتی چندین میلیارد دلاری سعی در سبقت از همدیگر و تصاحب بازار ایران دارند. البته نباید زمان بین خرید و عقد قرارداد و ورود هواپیماهای جدید را فراموش کرد و نباید در بازه زمانی کوتاه برای ناوگان هوایی ایران خشنود شد که اگر در سال جاری نیز قراردادهای نوسازی به امضا طرفین برسد اما هواپیماهای جدید حداقل در دولت دوزادهم حریم هوایی ایران را خواهند شکافت.

تصمیم های حساس ایرلاین ها
در فضای جدید برخی از ایرلاین ها به دنبال خرید هواپیماهای دست دوم هستند تا با خرید زمان، بقای خود را در ناوگان هوایی ایران تضمین کنند. گو این که خرید هواپیمای نو مستلزم هزینه های است که برخی ایرلاین های ایرانی توان تامین آن را ندارند و به نظر خرید هواپیمای دست دوم منطقی تر و به صرفه دارتر نشان داده می شود.

شاید به همین دلیل است که رییس سازمان هواپیمایی کشوری که خود زمانی مدیرعامل ایرلاین آسمان بوده است یکی از برنامه های خود برای نوسازی ناوگان را استفاده از لیزینگ هواپیما قرار داده تا به کمک ایرلاین های کوچک بیاید. موضوعی که در ایرلاین آسمان در سالهای ابتدای دهه 80 انجام شد و به نظر تجربه موفقی آمد.

بررسی نیازهای ضروری صنعت هوانوردی کشور حاکی است جمهوری اسلامی ایران طی یک دهه آینده به سرمایه گذاری 30 میلیارد دلاری در زمینه تامین ناوگان، خرید تجهیزات مدرن فرودگاهی و ناوبری، توسعه فرودگاه ها و تربیت نیروی انسانی متخصص نیازمند است و از هم اکنون برای تحقق این میزان سرمایه گذاری در این بخش، باید برنامه ریزی های دقیقی در دستور کار قرار گیرد.

سه سال پیش زمانی که علی نیکزاد وزیر راه‌و شهرسازی دولت پیشین یادداشت تفاهم گسترش همکاری با شرکت هواپیمایی «قطرایروز» را برای حضور در مسیرهای داخلی امضا می کرد، اوضاع صنعت هوانوردی پس از چند سقوط پی در پی بسیار وخیم بود. در آن زمان کمتر کسی فکر می کرد در آینده ای نه چندان دور دو غول هواپیما سازی جهان یعنی «ایرباس» و «بوئینگ» بر سر فروش هواپیماهای نو به ایران در فضای رقابتی سنگین با یکدیگر وارد گفتگوهای جدی با مسئولان هوایی کشورمان شوند.

تحریم های غرب علیه صنعت هوانوردی ایران به خصوص بخش مسافری از اولین تحریم ها پس از انقلاب بود که در ابتدا با ممنوع شدن فرود در برخی از فرودگاه ها شروع شد تا اینکه به فروش هواپیما رسید، به طوری که شرکت های هواپیمایی برای خرید یک فروند هواپیما باید با چند شرکت قراردادهای ظاهری به امضا می رساندند و هواپیما در چند کشور می چرخید تا در نهایت به ایران می رسید. گاه این خرید پردردسر هواپیماهای فرسوده،30 تا 40 درصد گران تر از نرخ بازار برای شرکت های هواپیمایی کشورمان تمام می شد. در سال های اخیر هم این تحریم ها شکل جدیدی به خود گرفت و شرکت های هواپیمایی کشورمان حتی اجازه سوخت گیری و تنظیم باد چرخ های هواپیما را در برخی از فرودگاه ها نداشتند.

با تغییر رویکرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دولت یازدهم، ورق برای شرکت های هواپیمایی داخلی برگشت و فصل جدیدی برای صنعت هوانوردی کشورمان آغاز شد. توافق مقدماتی در مذاکرات هسته ای ژنو اولین بارقه های امید برای جوان سازی ناوگان فرسوده هوایی ایران را نمایان ساخت تا مسئولان هوایی کشورمان مذاکراتی را با شرکت های بزرگ سازنده هواپیما آغاز کنند.

وضعیت ناوگان وایی در دولت روحانی
البته از سال 1392، یعنی اولین سال حضور دولت یازدهم 12 هواپیمای کم سن و سال وارد ناوگان هوایی ایران شد و یک سال بعد با جدی شدن مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه 1+5، یکی از شرکت های هواپیمایی توانست 17 هواپیمای ایرباس را وارد کشور کند. از این تعداد 15 فروند طی 2 ماه گذشته در مسیرهای خارجی عملیاتی شد و از قطعه های 2 فروند دیگر هم به دلیل اینکه بیشتر از 15 سال عمر کرده بودند، برای رفع نقص فنی دیگر هواپیماها استفاده شد.

طبق سند چشم اندازی که برای صنعت هوانوردی تعریف شده است، ناوگان هوایی کشورمان تا سال 1404 به 400 فروند هواپیمای مسافربری نیاز دارد و طبق گفته عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی، این صنعت نیازمند سرمایه گذاری 20 میلیارد دلاری در طول 10 سال آینده است.
مذاکرات مسئولان صنعت هوایی ایران با شرکت های خارجی پیش از اعلام توافق نهایی آغاز شده بود و وزیر راه و شهرسازی کشورمان هم قبل از اعلام توافق نهایی وین، در جریان حضور در نمایشگاه صنعت هوایی فرانسه با غول های هواپیماساز اروپایی مانند ایرباس گفتگوهایی داشت.

وی حتی در کنفرانس آکادمی دیپلماتیک بین المللی به فرانسه هشدار داد اگر این کشور موضعش را در قبال تهران تغییر ندهد، تجارت هواپیمایی ایران به ارزش نزدیک به 80 میلیارد را از دست خواهد داد. پس از اعلام توافق هسته ای بین ایران و 6 قدرت جهان هم شرکت‌های هواپیماساز به سراغ بازار بکر هوایی کشورمان آمدند.

چشم آبی ها در ایران
کمتر از دو هفته پس از اعلام توافق نهایی در مذاکرات هسته ای، هیات های اقتصادی از کشورهای آلمان، فرانسه و ایتالیا وارد ایران شدند که در این دیدارها مذاکرات جدی بین آخوندی وزیر راه و شهرسازی و «لوران فابیوس» وزیر امور خارجه فرانسه درباره فروش هواپیما به ایران صورت گرفت. گفته می شود در این مذاکرات بر نیاز فوری ناوگان هوایی کشورمان به 50 فروند هواپیما تاکید شده است.
هر چند تاکنون هیچ یک از این مذاکره های جدی به عقد قراردادی بین شرکت های هواپیمایی داخلی و شرکت های هواپیماساز منجر نشده است، اما همه شرکت های هواپیمایی مقدمات خرید هواپیماهای جدید و نه کارکرده را از شرکت‌های معتبر صاحب عنوان فراهم کرده‌اند و حتی گفته می شود شرکت هواپیمایی «آسمان» وارد فاز اجرایی خرید 100 فروند هواپیمای جدید شده است.

با وجود ایجاد زمینه های مساعد برای تحول در صنعت هوایی ایران، مشکلات بسیاری وجود دارد که یکی پس از دیگری خود را نشان می دهد؛ تنگناهایی که هر چند تازگی ندارد، اما اگر راهکاری برای رفع آن نباشد، اثر لغو تحریم را خنثی می کند. نبود منابع مالی و نقدینگی برای خرید هواپیماهای نو و ناتوانی بوئینگ و ایرباس برای ساخت این حجم از نیاز شرکت های هواپیمایی ایران از چالش هایی است که سد راه نوسازی ناوگان فرسوده کشور شده است.

طبق گزارش های اخیر وزارت راه و شهرسازی، دارایی اغلب شرکت های هواپیمایی کشورمان بیش از 30 میلیون دلار نیست. حال آن که متوسط قیمت هواپیمای جدید از بوئینگ یا ایرباس ارزش بیشتری نسبت به کل دارایی برخی از این شرکت های هواپیمایی دارد. از سوی دیگر شرکت های هواپیمایی به «شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی» و «شرکت فرودگاه های کشور» چیزی حدود یک هزار و 100 میلیارد تومان بدهکار هستند که البته سهم شرکت های هواپیمایی بزرگ تر مانند «ایران ایر»، «ماهان» و «آسمان» از این بدهی بیشتر است.

ضعف توان مالی ایرلاین ها
این اعداد و ارقام نشان می دهد در طول بیش از سه دهه تحریم‌های صنعت هوانوردی و تشدید این تحریم ها در سال های اخیر توان مالی و اقتصادی شرکت های هواپیمایی به شدت ضعیف شده است. بارها هم شرکت های هواپیمایی با اجازه دولت برای پوشش هزینه های خود دست به دامن افزایش نرخ بلیت هواپیما شده اند که البته این سیاست باعث اعتراض مصرف کننده نهایی یعنی مردم شده است؛ چرا که در پی چند بار افزایش قیمت در این سال‌ها کیفیت خدمات افزایش نیافت و حتی ناوگان شرکت های هواپیمایی پیرتر هم شد.

در این شرایط اقتصادی مشخص است که شرکت های هواپیمایی توان خرید هواپیما حتی به صورت مستقیم و بدون پرداخت هزینه های واسطه را ندارند و فعالان این صنعت هم معتقدند در هیچ جای دنیا نقدینگی برای خرید هواپیما از سوی شرکت‌های هواپیمایی تامین نمی شود و دولت ها نقدینگی مورد نیاز را از طریق روش ها و ابزارهای مالی مختلف تخصیص می دهند.

 

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.