اول به دنبال انتقال تکنولوژی باشیم، نه ساخت هواپیماهای غیر استاندارد
تین نیوز |در آستانه ارجاع گزارش سقوط هواپیمای آنتونوف 140 به صحن علنی مجلس، یک عضو کمیته مجلس برای بررسی این صانحه در گفت و گو با «حمل و نقل» از درسهایی میگوید که آنتونوف 140 به صنایع هوایی و هواپیماسازی ما داد. درسهایی که در آستانه رفع تحریمها و ایجاد روابط فنی و همکاریهای تخصصی با شرکتها یبزرگ سازنده هواپیما میتواند افقی روشن و البته مبتنی بر منطق را پیش روی این صنایع قرار دهد.
از جمله اینکه کشور ما پیش از روی آوردن به ساخت هواپیماهای تجاری و مسافربری نیازمند چه تاربی است و باید کار خود را از کدام نقطه شروع کند. عبدالکریم حسینزاده، تاکید دارد که ما پیش از هر چیز میتوانیم یک تعمیرکننده فعال برای هواپیماهای بزرگ و معروف باشیم تا سازنده هواپیماهای دست چندم اکراینی.
گزارش سقوط آنتونوف 140 هم اکنون در اختیار مجلس قرار گرفته یا هنوز قرار است که در روزهای آینده تقدیم مجلس شود؟ به عبارتی آیا در جریان جزئیات این گزارش قرار دارید؟
بله گزارش در اختیار ما قرار دارد و مشغول آخرین بررسیهای کارشناسی روی آن هستیم. گزارش را سازمان هواپیمایی کشور تهیه کرده اما نمایندگان هم در مجلس از همان مرداد سال قبل قبل کمیتهای برای بررسی موضوع تشکیل داده بودند که این کمیته هم اقداماتی کرده است و اطلاعاتی در اختیار دارد. سازمان هواپیمایی این گزارش را برای کمیسیون عمران و همین کمیته ارسال کرده است و ما با توجه به اطلاعاتی که خودمان جمع کردهایم سوالاتی را درباره برخی ابهامات که به نظرمان باید جواب داده شود از سازمان هواپیمایی مطرح کردیم تا در نهایت بتوانیم به یک جمعبندی کاملتر برسیم.
جزئیات جمعبندیهای شما حاوی چه نکاتی است و آیا به دلایل متقن و مححکمی برای آن صانحه رسیدهاید؟
من فعلا تا قبل از قرائت گزارش اجازه ندارم جزئیات آن را بگویم. اما در مجموع موارد اساسی به دو نکته بر میگردد. اول ساخت غیر استاندارد هواپیما است که آن را به لحاظ ایمنی ضعیف کرده بود. همانطور که میدانید اولین پرواز آزمایشی همین آنتونوف 140 در کشورمان که به ایران 140 معروف بود، سقوط میکند. بعد از طرف شرکت سازنده از کارخانه اصلی در اکراین تیمی اعزام میشوند که از قضا هواپیمای آنها هم که یکی از همین آنتونوفهای 14 بوده، سقوط میکند.
این یعنی هواپیما از همان اول ایراد داشت؛ هم در خط تولید داخل کشور و هم به لحاظ طراحی اولیه در اکراین که هواپیمای مناسبی نبود. بعد هم مشکل دیگر دادن مجوز پرواز به هواپیما بود که بر خلاف مقررات و استانداردها و با علم به معیوب بودن آن صادر شده بود که این هم یک تخلف بسیار بزرگ است و حتی میتوان آن را تا حد یک تخلف عمدی هم در دادگاه مطرح کرد. ما در باره خط تولید میتوانیم بگوییم که مثل هر صنعت نوپایی، دارای ضعفهایی بوده و از مسیر آزمون و خطا در برخی موارد گذر کرده است. اما درباره مجوز پرواز با توجه به عدم تائید استانداردهای پرواز به نظر میرسد یک تخلف آشکار و شبه
عمد صورت گرفته است.
این هم یکی از موارد مهم است. با توجه به این سقوط و حواشی آن آیا مجلس پیشنهادی برای آینده صنایع هوا – فضای کشور در زمینه ساخت و تولید هواپیما دارد؟
به طور مدون چنین پیشنهادی هنوز وجود ندارد. اما تا اینجا کمیسیونهای تخصصی مجلس به این نتیجه رسیدهاند که رشد صنعت هواپیا سازیایران باید با تمرکز بر روی مدلهای کوچک و ابتداییتر هواپیما باشد تا در این مسیر ضمن انباشت تجارب فنی بتوانیم تکنولوژیهیا بزرگتر و پیچیدهتر را بهتر درک کنیم. ما به نحوی از میانه راه وارد صنعت ساخت هواپیما شدیم و در حالی به سمت ساخت هواپیمای مسافربری خیز برداشتیم که تجارب و تکنولوژی پیشینی آن را در اختیار نداشتیم. این مثل ان است که مثلا یک کشوری که صنعت ماشینسازی ندارد بخواهد در قدم اول بنز و بی ام دابلیو مونتاژ کند.
قطعا خروجی کار چیز مناسب و استانداردی نیست.
همین اکراین که سازنده اصلی هواپیمای آنتونوف است بیش از 70 سال سابقه ساخت هواپیما دارد و هوز استانداردهای بالایی را در برخی محصولات به دست نیاورده و خروجی آن میشود امثال همین آنتونوف 140. حالا ما با تجربه و سابقه و بسیار کمتر چگونه میتوانیم از میانه مسیر به این راه بپیوندیم. ما در اینجا به همراه جسارتی که البته جای ستایش دارد، نیازمند تعقل و درک واقعی از توانمندی خودمان هستیم تا حداقل تولیدات ما منجر به حوادثی چون صانحه سقوط آنتونوف 140 نشود.
یک سوال پیش میآید وآن اینکه آیا رفع تحریمها و گشایش امکان همکاریهای صنعتی و تجاری با کشورهای پیشرفته میتواند در این زمینه گشایشی ایجاد کند؟
قطعا. در این شکی نیست که مثلا همکاری صنعتی با ایرباس فرانسه بسیار سودمندتر و پربازدهتر از همکاری با آنتونوف اکراینی است. البته با توجه به اینکه ایران سابقهای در صنایع هوایی به آن معنا ندارد شاید راضی کردن ایرباس برای سرمایهگذاری بزرگ در این زمینه سخت باشد و مثلا بتوانیم طرفهای روسی و اکراینی را راحتتر اینجا بکشانیم. اما روی دیگر سکه این است که به هر حال ما فعلا ظرفیت سرمایهگذاریهای بزرگ را هم نداریم. یعنی ما باید فعلا به دنبال انتقال دانش ساخت هواپیماهای کوچک و آموزشی و تفریحی باشیم و در این زمینه تجربه کسب کنیم. ضمن اینکه همین بحث تعمیرات
هواپیماها هم تکنیک و دانش قابل توجهی است که باید بتوانیم از طرفهایی که وجهه جهانی دارند کسب کنیم.
ما اگر بتوانیم به جای یک مونتاژ کننده هواپیماهای دست چندم روسی و اکراینی تبدیل به یک تعمیرکار خبره هواپیماهایی مثل ایرباس شویم، هم به لحاظ اقتصادی برای ما بازده بهتری دارد و هم وجهه صنعتی. ما همین الان در شرایط تحریم هم توانستهایم بسیاری از هواپیماهای خود را مثل فوکرهای هلندی یا همین ایرباسها و یا حتی بعضا بوئینگهای آمریکایی را اورهال کنیم و به خط برگردانیم. خب وقتی بتوانیم این کار را بهتر و تحت لیسانس خود شرکتهای سازنده انجام دهیم قطعا میتوانیم امیدوار باشیم که تبدیل به یک پایلوت فنی پرواز خواهیم شد.
شاید در مثلا یک دهه آینده هواپیماساز نشویم اما تکنیسینهای بزرگی خواهیم بود. واقعیت هم این است که حتی در بسیاری از کشورهای پیشرفته اصل صنعت هواپیمایی همین است، نه صرفا ساخت هواپیما. مثلا انگلستان چند هواپیمای معروف ساخته؟ یا آلمان و ایتالیا و ژاپن و کره و بسیاری دیگر؟ صنایع آنها مشارکت در شرکتهای بزرگی مثل ایرباس یا بوئینگ است. حالا اینکه روسها به دلایل سیاسی تاکید زیادی بر این صنعت دارد موضوع دیگری است که البته میدانیم مشتری چندانی هم در دنیا ندارند. ما اگر به دنبال این صنعت هستیم باید اول در پی برداشتن گامهای اول یعنی تبدیل شدن به یک تعمیرکار و
تکنیسین عالی و البته در سالهای آینده طراح و سازنده هواپیماهای کوچک و سبک شویم و بعد از آن نقشه ساخت و طراحی پرندههای بزرگتر را در ذهنمان بکشیم.