◄ راهکارهای فعال کردن و فعال نگه داشتن فرودگاه های کوچک / بخش پایانی
تین نیوز | " راهکارهای فعال کردن و فعال نگه داشتن فرودگاه های کوچک" موضوعی بود که اعضای گروه " مدیریت هوانوردی" که گروهی متشکل از کارشناسان و متخصصان هوانوردی و در یکی از شبکههای اجتماعی موبایلی فعال است در یکی دیگر از گفت و گوهای گروهی خود به آن پرداخته و این موضوع را مورد بررسی قرار داده اند.
نظرات برخی اعضای گروه در مورد راهکارهای فعال کردن وفعال نگه داشتن فرودگاه های کوچک در ادامه آمده است:
لینک بخش نخست
واعظی کارشناس مراقبت پرواز:
تفاوت دیدگاه من با دوستان ممکن است ناشی از دیدگاه کلاسیک و تجربیات عینی باشد. در برخی موارد من در نقش یک سرمایه گذار بخش خصوصی توجیهی برای هزینه ها هنگفت نمی یابم و نتیجه گیری می کنم ورود بخش خصوصی یعنی افزایش کارایی و بهره وری نیروی انسانی و سرمایه های مالی.
علیرضا منظری کارشناس هوانوردی و نماینده اسبق ایران در ایکائو:
مشکل فرودگاه های ایران ساختاری است امروزه در بیشتر کشورها از ساختار متمرکز برای اداره فرودگاه استفاده نمی کنند زیرا هر فرودگاه با توجه به شرایط محلی خود باید اداره شود. در نتیجه اول باید مطالعه شود که چگونه فرودگاه ها را ار یک شرکت متمرکز مانند شرکت فرودگاه ها جدا کرد و بعد متناسب با شرایط ساختار جدید تعریف شود. البته مالکیت فعلا باید در اختبار دولت بماند و فقط مدیریت توزیع شود.
حتی در بیشتر مناطق می توان مدیربت و توسعه آتی را در اختیار شورای شهرها و استانداری ها و شهرداری ها قرار داد برای این منظور نیارمند آیین نامه ای هستیم که شرایط و اصول را تعریف کند زیرا آنها باید از سازمان هواپیمایی کشوری پروانه بهره برداری دریافت دارند تا طبق استاندارد عمل کنند. دوم نباید اجاره داد کاربری فرودگاه را تغییر دهند. سوم توسعه در چارچوب اصول هوانوردی باشد و سطح فعالیت و نوع آن را معلوم دارند.
شهرداری ها و شوراهای محلی باید اداره فرودگاه را با مشارکت بخش خصوصی انجام دهند. یعنی از سیستم مشارکت عمومی و خصوصی بهره ببرند.
روح الله فلاح تبار کارشناس مراقبت پرواز:
اثرات القایی فرودگاه در رشد هر منطقه، قابل چشم پوشی نیست ولی آنچه که مسلم است باید نگاه به فرودگاه در بعضی از مناطق از شکل بنگاه اقتصادی تغییر یابد. در نظر بگیرید فرودگاه کاشان، در حال حاضر در اختیار شهرداری می باشد، تحت هیچ شرایطی و نسخه ای این فرودگاه اقتصادی نخواهد شد، پس به این فرودگاه نباید به شکل بنگاه اقتصادی نگریسته شود. فکر می کنم فقط در سایه یک مدیریت واحد با برنامه بلند مدت برای رشد متوازن همه دستگاه ها در هر استان، می توان برخی از این فرودگاه ها را اقتصادی نمود. مثلا شما فرودگاه اردبیل را در نظر بگیرد. این فرودگاه می تواند در سایه یک برنامه ریزی
بلند مدت برای توسعه گردشگری و با همکاری همه دستگاههای استان به رشد و بالندگی برسد.
منظری:
طبیعی محلی مثل کاشان اگر نیاز ندارد لازم نیست فرودگاه داشته باشد ولی الان مشکل آن است که شهرداری کاشان نه فرودگاه داری می داند و نه از اشخاص دانا به فرودگاه داری استفاده می کند. همه این بحث ها نیارمند تعیین ریرساخت سخت افزاری و نرم افزاری است.
واعظی:
من همچنان معتقدم دولت و نهادهای عمومی بنگاه داران خوبی نیستند بخش خصوصی به خوبی بازاریابی می کند و از آن مهمتر تجربه دنیا نشان داده که بخش غیر دولتی تعهد بیشتری نسبت به رعایت الزامات و استانداردها دارد و اعمال حاکمیت بر بخش خصوصی راحت تر است. علاوه بر آن مدیریت بخش خصوصی بر فرودگاه ها هیچ منافاتی با استفاده نظامی از فرودگاه و انجام مسئولیت اجتماعی دولت و نقش فرودگاه در توسعه محلی ندارد و در صورت لزوم دولت می تواند اقدام به خرید خدمات از بخش غیر دولتی کند.
فخرالدین کشاورز کارشناس مراقبت پرواز:
اما دولت برای تحریک بخش غیر دولتی باید ابتدا مشوق هایی در این زمینه داشته باشد.
منظری:
مدیریت دولتی فرودگاه ها باید به مدیریت حداقل دولتی و حداکثر خصوصی تبدیل شود. اتفاقا برخی از کشورها خواستند در نظام دولتی انجام دهند موفق نشدند و امروزه مشارکت عمومی و خصوصی معمول است البته مالکیت دولتی باقی مانده و دولت بابت حق مالکیت سخت نمی گیرد. برای مثال برای رشد ایرتاکسی در یک منطقه ابتدا باید فرودگاه تخفیف بدهد مثلا آشیانه در اختبار بگذارد تا راه بیفتد. در سیستم دولتی این کمک رانت تلقی شده و با زد و بند باید مطالعه انجام شود ولی به طور کلی نمی توان با سیستم مدیریت متمرکز و دولتی موفق شد. در مناطق آزاد که غیر متمرکز است می توان نتبجه مدیریت در کیش و قشم را
مقایسه کرد. نقاط صعف و قوت را یافت.
آرمان بیات کارشناس هوانوردی:
این که ما چند فرودگاه داریم و مالکیت و مدیریت آن با کیست و دسته بندی آن نسبت به نوع بهره برداری شرکت های هواپیمایی چگونه است باید بررسی شود. ما اگر در هر شهر هم یک فرودگاه داشته باشیم مادامی که سطح و نوع خدمات هوایی در کشور افزایش پیدا نکند به هیچ عنوان نمی توانیم آن را اقتصادی کنیم.
تا زمانی که هسته اصلی هوانوردی در ایران محدود به ایرلاین می شود، هیچ وقت امیدی به اقتصادی کردن فرودگاه ها نیست. اگر چند فرودگاهی که درآمد به هزینه اداره می شوند و اقتصادی هستند، بررسی شوند، می بینیم که به دلیل بافت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آنها و با توجه به بازار توریستی، زیارتی و اقتصادی آن شهرها و نسبت به فرکانس های پروازی ورودی و خروجی نسبتا زیاد روزانه، توانسته اند حجم زیادی مسافر را وارد و خارج کنند و فرودگاه را به توجیه اقتصادی برسانند.
اگر امروزه همه ایرلاین ها با توجه به پایگاه عملیاتی خود که در شهرستان است، نمی توانند از تهران دست بکشند به دلیل تقاضای مسافر و متوسط ورودی و خروجی بیش از 30 هزار نفر در روز از فرودگاه مهرآباد است. اما این وضعیت در فرودگاه های کشور یکپارچه و برابر نیست اما از نظر نوع خدمات همه فرودگاه ها به غیر از برخی تقریبا همه در یک سطح هستند.
درآمد پایدار یک فرودگاه متکی بر عملیات هوانوردی پایدار آن فرودگاه است و مادامی که این نقطه اتکا به ایرلاین ها باشد تا هفته ای چند پرواز به آن شهر داشته باشد، نشان از یک تفکر سنتی دولتی وابسته به بودجه ملی است. برای مدیر آن فرودگاه فرقی نخواهد داشت چه وقت و چند پریود پرواز به آن فرودگاه پرواز انجام می شود مگر آنکه برای کسب رضایت مدیریت سیاسی منطقه خود و ارتقای جایگاه و طبقه مدیریت استانی، راسا نسبت به برقراری پرواز با ایرلاین ها مذاکره کند. در نتیجه این روش ماندگار نخواهد بود.
اصولا سیاست ایرلاین ها نسبت به برقراری یک شبکه پرواز و مدیریت فرکانس هفتگی آن، بر اساس بافت اقتصادی و اجتماعی آن شهر و یا انگیزه سیاسی که از طرف مدیریت های استانی ایجاد می شود، است. مثلا ایرلاین به فلان شهر پرواز می گذارد و استان با پرداخت تسهیلات از محل بودجه استانی خود یا دادن ملک و املاک یا حمایت در پروژه های غیر هواپیمایی، این رغبت را ایجاد کرده است.
پس باید عرض شود که توسعه اقتصادی و عمرانی فرودگاه ها متاسفانه متکی بر ورود ایرلاین به آن شهر است که این تفکر در مدیریت هوانوردی و فرودگاهی دنیا شکست خورده است. از طرفی ایرلاین ها از ناوگانی استفاده می کنند که متناسب با شبکه پرواز نیست. این یک واقیعت است که متوسط شبکه 1 ساعت و 27 دقیقه ای کشور نیاز به هواپیماهای حداکثر 100 صندلی دارد تا بتواند همراه با افزایش فرکانس پرواز در روز یا هفته، خدمات ملی ارایه دهد. از ایرلاینی که کل ناوگانش برد متوسط با 170 صندلی است نمی توانید انتظار برقراری پرواز روزانه به شهری همچون زابل داشته باشید و حال فرکانس 2 پرواز در روز به جای
خود.
از طرف دیگر می بینیم تفکر ایرلاین ها تجاری است و نه بازرگانی و برقراری شبکه پرواز خود را محدود به شهرهای اقتصادی می کنند. در نتیجه برقراری پرواز به دیگر فرودگاه ها با حداقل فرکانس هفتگی بابت رفع تکلیف است یا به کل پروازی انجام نمی شود.
در نتیجه این دیدگاه که سازمان هواپیمایی باید تکلیف کند تا پرواز برقرار شود، از نظر این حقیر رد شده است چرا که این تفکر برای شرکت های مشمول قانون تجارت کارایی نداشته و تنها برای شرکت های دولتی امکان پذیر است.
از سال 1373 با اصلاح ماده 5 قانون تاسیس هواپیمایی جمهوری اسلامی شرکت های وابسته به بخش خصوصی ناوگان بیش از 30 هزار کیلوگرم را وارد شبکه عملیات خود کردند و بخش خصوصی شروع به رشد کرد. در سیستم مدیریت هواپیمایی ایران که پیش از سال 1371 تا زمان انقلاب و دولتی اداره می شد و پس از ورود تفکر حاکمیت دولتی باقی ماند. لذا با ورود جریان بخش خصوصی تفکر دولت نیز باید اصلاح می شد.
با این حال همانطور که در ابتدای این مطلب عرض کردم راه تحقق پویایی هوانوردی ایران و مشخصا فرودگاه ها تنها از اصلاح نگرش نوع خدمات هواپیمایی می گذرد و ما باید به سمت افزایش این خدمات پا بگذاریم تا دیگر شرکت های هواپیمایی راه اندازی شده و تنوع بهره برداری هوایی ایجاد شود. شایان ذکر است طبق قانون تمام موسسات هوایی دارای پروانه بهره برداری، شرکت هواپیمایی هستند اما نوع پروانه و اساسنامه آن، زمینه فعالیت این شرکت ها را تعریف می کند.
پس یقینا باید راه برای رشد هوانوردی عمومی باز شود، راه برای رشد aerial work باز شود. به معنای واقعی کلمه باز شود . نه همچون فوق سبک که آن را هواپیمای شخصی می نامیم در صورتی که یک طیاره تفریحی است.
باید شرکت های خدمات هوایی، مهندسی و تعمیرات، چارتر های هوایی، باربری هوایی، پست هوایی، باشگاه های تفریحی هوایی، گردشگری هوایی، خدمات هلیکوپتری، آموزش های هوایی، خدمات ویژه هوایی، موسسات فرهنگی هوایی و ... ایجاد شود و با کاهش نرخ عوارض خدمات، در افزایش متوسط ساعات و فرکانس و سایکل بهره برداری آنها در آمد زایی پایدار در حوزه عملیات هوانوردی داشته باشیم. پس رشد فرودگاه ها برابر است با رشد ترافیک هوایی. ترافیکی که صرفا منتهی به ایرلاین نباشد.
موضوع بعدی جایگاه airport و aerodrome است. در تعریف این دو باید گفت هر فرودگاهی، ائرو دروم هست اما هر ائرو درومی فرودگاه نیست. در کشور طبق کتاب جامع اطلاعات فرودگاه های ایران منتشره سازمان جغرافیایی ارتش بیش از 430 فرودگاه ، ائرو دروم یا استریپ پروازی ثبت شده و تعریف شده در کشور وجود دارد. که هر کدام از اینها فرصتی برای ارائه خدمات هوایی به صنعت هوانوردی کشور است و این در مجموع حکم زیرساخت توسعه هوانوردی را دارد.
از طرفی فرودگاه ها صرفا بنگاه اقتصادی نیستند و نگرش صد در صدی به این نکته، ممکن است آن فرودگاه را از رسالت اصلی خویش دور سازد اما نمی توان آن را کتمان کرد. فرودگاه ها اول از هر چیز یک مجموعه خدماتی است که باید حاصل از خدمات خود، درآمد زایی کند و این خدمات به چند بخش می تواند تعریف شود. بزرگترین چالش فرودگاه های کشور که از بودجه ملی ساخته شده اند این است که اگر یک باند فرود را در نظر بگیرید، تنها از 30 درصد یا کمتر اراضی آن که شامل دمپ، تکنیکال بلاک و ترمینال و حواشی آن استفاده می شود و بیش از 70 درصد اراضی اطراف سطوح پروازی خالی و خارج از بهره بردادی است که این خود یک
فرصت است.
در ایالات متحده بیش از 5600 فرودگاه وجود دارد که تنها 600 فرودگاه آن حمل و نقل هوایی نیز بهره برداری می کند. در منطقه ای به شعاع 40 کیلومتر 3 فرودگاه وجود دارد که نشان از پویایی خدمات هواپیمایی در انواع متفاوت است. اگر نقشه ها و یا تصاویر هوایی این فرودگاه ها و یا دیگر فرودگاه های فعال دنیا را ببینید، خواهید دید از درصد اراضی اطراف باند با ساخت رمپ و آشیانه ساختمان های اداری، استفاده می شود و هر رمپ محل پارک تعدادی وسیله پرنده با کاربری متفاوت است.
پس هر زمان ما توانستیم با این سطح از خدمات برسیم، فرودگاه ها اقتصادی خواهند شد. دیدگاه مدیریت ملی یا استانی و شهری، تنها انداختن تقصیر به گردن کس دیگر با انداختن تعهدات بر گردن مدیری دیگر و یا فرار از واقیعت خواهد شد چرا که بستر فرودگاه تغییر نخواهد کرد و ما باید به سمت اصلاح نگرش مدیریت حاکمیت هوانوردی یعنی سازمان هواپیمایی کشوری برویم تا بینش خود را نغییر و با اصلاح فرآیندهای سازمانی، تنوع خدمات هواپیمایی با ایجاد بستر ورود بخش خصوصی ایجاد کند که یقینا در این راه تعامل با دیگر دستگاه ها به خصوص امنیتی و انتظامی، ضروری است.