◄ هوانوردی جزو اولویت های ملی کشور نیست / بخش پایانی
تین نیوز | اعضای گروه "مدیریت هوانوردی" که از جمله گروههای فعال در شبکههای اجتماعی موبایلی است، در میزگرد اخیر خود شرایط مدیریت در بخش هوانوردی را مورد نقد و بررسی قرار داده و به این پرسشها پاسخ دادهاند که آیا نظریههای مدیریتی عمومی و دولتی قابل تعمیم به عملیات هوانوردی است؟ چرا مدیران موفق دولتی و بخش خصوصی در عرصه عملیات هوانوردی موفق نیستند؟ دانشکده یا کالجی وجود دارد که اصول مدرن مدیریت عملیات هوانوردی را آموزش بدهد. واحد های تخصصی، عمومی و آزمایشگاهی این مرکز چگونه است؟
لینک بخش نخست
لینک بخش دوم
ابوالفضل طالبی کارشناس مراقبت پرواز: دانشکده هواپیمایی متاسفانه امروزه در سطح یک هنرستان هوانوردی ایفای نقش می کند و هیچ وقت با دانش روز مدیریت هوانوردی منطبق نیست در حالی که می توانست دوره های کارشناسی ارشد مدیریت فرودگاهی و هوانوردی را ایجاد کند.
علی کجباف کارشناس مراقبت پرواز: سیاست گذاری آموزش های تخصصی با وزارت علوم است و سازمان فقط می تواند اعلام نیاز کند بررسی آن با وزارت علوم است. زیر مدرک تحصیلی هیچ یک از دانش آموختگان دانشکده هواپیمایی کشوری را رئیس سازمان امضاء نکرده ولی امضای وزیر علوم هست.
علیرضا حضرتی کارشناس مراقبت پرواز: اگر ایران ایر زمانی جزو بهترینها در دنیا بود به خاطر حضور افراد تاثیر گذار و تحولگرا بود که شد ایران ایر. امروز محافظه کاری یکی از مهمترین ویژگی های مدیریت هوانوردی ماست ! ضعف ساختاری در صنعت هوانوردی به دلیل نبود شهامت مدیریتی، پذیرش ریسک و نظام شایسته سالاری است.
علی واعظی کارشناس مراقبت پرواز: من همچنان اصرار دارم که عدم موفقیت مدیران عملیاتی فاصله معنا داری با سایر مدیران صنعت هوانوردی ندارد. بدیهی است ارتقای یک فرد عملیاتی به مناصب مدیریتی بر اساس حاکمیت روابط غیر رسمی و بدون طی دوره های آموزش مدیریت و کسب مهارت مانع عملکرد صحیح سازمان و بی اعتمادی کارکنان می شود.
طالبی: پیشنهاد می شود چند نفر از متخصصین که آشنا به علم مدیریت هستند را اعزام کنند به کشورهایی مثل امریکا، فرانسه که خاستگاه علم مدیریت هستند اختصاصا مدیریت هوانوردی را آموزش ببینند و سپس این دانش را در کشور بومی سازی کنیم. مدیریت در دنیا هم علم است و هم هنر به کارگیری علم. بنابراین صنعت هوانوردی دو بال دارد یک بال آن صنعت و تخصص و بال دیگر آن علم مدیریت که باید از علم روز مدیریت استفاده کند تا به هدف برسد.
حمید نجف کارشناس هوانوردی: آموزش مدیریت بر اساس استعداد یابی و از دوره نوجوانی باید آغاز شود.
واعظی: باید عدم موفقیت مدیران را ارزیابی کرد که ناشی از مهارت های مدیریتی است یا مهارت های تخصصی و بعد برای آموزش برنامه ریزی کرد. به طور منطقی آموزش عمومی مدیریت چندان به سازمان هواپیمایی کشوری مربوط نیست. قصور سازمان در عدم اجرای شرایط احراز مدیران کلیدی فرودگاهی است.
چاقویی کارشناس هوانوردی: مشکل لختی سازمان ها محدود به شرکت فرودگاهها نیست تقریبا مشکل تمامی سازمان های دولتی است استاندارد های مدیریتی تناسب بین بخش پشتیبانی و عملیات هر سازمان را حداکثر 1 به 3 می دانند. اوضاع شرکت چگونه است؟
آرمان بیات کارشناس هوانوردی: به نظر هر چقدر پیرامون مدیریت به مباحثه بپردازیم باز کم است. چرا که مدیریت حقیقتی گم شده در هوانوردی کشور است و تنها اسمی از آن همراه با یک صندلی همواره بیان می شود و هیچگاه کیفیت این جایگاه از منظر ماهیت مدیریت فرد و پشتوانه مدیریتی آن بحث نشده است و تنها به این 2 جمله بسنده می کنیم که فرد یا مدیر خوبی است یا اصلا مدیر نیست و ملاکی برای این ارزیابی مبتنی بر علم مدیریت وجود ندارد و صرفا راندمان شخص بررسی می شود و مورد تایید یا نقد قرار می گیرد.
موضوع مورد بحث یک چالش اساسی و غیر روشن دارد و آن سوال در موضوع مدیریت عملیات هوانوردی است اما مباحثات پیرو مدیریت انجام شد. مدیریت عملیات هوانوردی یک موضوع دیگر و اساسا مهم است که از مدیریت هوانوردی تاثیر پذیری دارد.
موضوع دوم کدام شکل مدیریت است؟ مدیریت دولتی و یا بخش خصوصی که این 2 هریک فرصت ها و محدودیت هایی دارند و روش های مدیریتی را تحت تاثیر خود قرار می دهند.
دوستان نظرات بسیار خوب و قابل تاملی ارایه فرمودند. حال با این همه نظرات و دیدگاه های علمی به این معقوله، پس چرا هوانوردی مملکت چنین روزی را تجربه می کند ؟
چرا فقدان مدیریت را اول و آخر چالش ها در نظر می گیرند؟ چرا یکی از این دوستان خود در جایگاه مدیریت کلان مشغول به انجام وظیفه و تزریق دیدگاه های خود نیست؟
همین موضوع را به مقیاس بزرگتر در هوانوردی کل کشور ببینید. اراده ای در سطح کلان حاکمیت هوانوردی وجود دارد که این افراد خبره در مسند مدیریت نباشند. چرا ؟ چون کیفیت و کمیت مدیریت را می فهمند.
مدیریت پیش از آنکه علم باشد، یک هنر است. هنری که باید در خون و روح فرد مدیر باشد و علوم مدیریت تنها برخی از شیوه های مدیریت را تشریح می کند. هیچ مدیری با آموزش علم مدیریت، مدیر توانمندی نبوده است و صرفا فکر می کند مدیریت را می فهمد و البته فقدان روح مدیریت، وی را فردی محتاط ، محافظه کار، رفتار سازمانی مبتنی بر هماهنگی لحظه ای با دستگاه های بالادستی و موارد این چنیتی است.
همواره نظرم این است که رشد هوانوردی بر اساس 3 اصل است. مطالعات، برنامه ریزی و مدیریت.
مدیر باید در راستای اهداف کلان برنامه ریزی شده پیش برود، باید استراتژی داشته باشد، باید ابزار در اختیار داشته باشد، باید بداند و درک کند که از ابزار و منابع انسانی چطور و چگونه استفاده کند. جسارت باید در هنر و روح مدیر باشد که با قبول ریسک پیش برود.
امروزه برخی مدیران ما از vision و mission سازمان مطبوع خود هیچ نمی دانند و به سوی یک هدف مشخص حرکت نمی کنند و صرفا اداره کننده است. سازمان هواپیمایی در طول 14 سال گذشته این چالش را همواره به خود دیده است و همواره اداره شده است و مدیریتی در آن اعمال نشده است. چراکه خود مدیریت در حوزه دولتی هیچ گاه اجازه تببین و تدوین برنامه ریزی اجرایی و تفسیر یک چشم انداز در افق کوتاه مدت تا بلند مدت را به مدیر نمی دهند و فرصتی برای تصمیم سازی وجود نخواهد داشت و همیشه تصمیم گیری ها هم در راستای مسیر دستگاه بالادستی است. چرا که مدیریت ها سیاسی است.
مدیر باید ارزش منابع انسانی را درک کند و بداند افزایش راندمان با افزایش کیفیت و کمیت منابع انسانی یک ارتباط مستقیم دارد.
اما موضوع بسیار مهم، بحث ساختار سازمانی و تشکیلات یک نظام مدیریتی است. مدیر در اولین اقدام برای حرکت به سوی اهداف مونظر و تبیین شده خود، نیاز به یک ساختار مناسب دارد. ساختاری که همچون موتورهای متحرک یک ارگان عمل می کند و زنجیره ای از ارتباطات به هم پیوسته را دارد. اما در اکثر تشکیلات دولتی به دلیل محدودیت های قانونی، این ضعف همواره دیده می شود و ساختار نسبت به اهداف ضعیف است. اما تعجب اینجاست در شرکت های حمل و نقل هوایی که این محدودیت را ندارد، چرا چالش ضعف ساختار را نمی بینند. هنوز که هنوز است، ساختار شرکت های هواپیمایی یک کپی از نظام مدیریتی ایران ایر در 45 سال پیش
است و البته کمی نیز تغییر کرده و به شخصه هنوز چارت تشکیلاتی ترسیم شده بر اساس مطالعات امروز آن بنگاه خدماتی و اقتصادی ندیدم.
نظام چارت تشکیلاتی بسیار بسیار مهم است و سلسله مراتب ارتقا سازمانی پرسنل از زمان ورود به این چارت تا کسب مسند مدیریت این چارت، مهمتر از خود چارت است. الان در همین هواپیمایی کشوری خودمان می بینیم با آمدن آقای x در جایگاه ریاست سازمان، فلان شخص مدیر کل یا معاون سازمان می شود و پس از چندی و رفتن این آقای رئیس و آمدن رییسی دیگر، مدیر کل و معاون از سمت خود برکنار شده و یک کارشناس عادی می شود. کجای دنیا اینگونه است؟ اگر این فرد دوباره مدیر کل شود، پرسنل تابع دستوراتش هستند؟ بنابراین در حال حاضر نظام نامه مدیریت در هوانوردی ایران و به خصوص سازمان هواپیمایی کشوری مفهوم
ندارد.
مدیریت فرای تخصص هوانوردی است و یک مدیر باید ایتدا مدیریت را بشناسد و هنر مدیریت در خونش باشد تا بتوانند موفق شود و البته ثبات و فرصت هم نیاز دارد، حداقل ابزار را هم نیاز دارد، استقلال در تصمیم و عدم دخالت در امور را نیاز دارد و ما هیچ کدام از آنچه اشاره شد را در اختیار نداریم. یک خلبان خوب صرفا یک مدیر خوب نیست. یک استاد دانشگاه، ممکن است بک مدیر خوب نباشد. پس چرا اشخاصی که مدیریت را می شناسند و هنر آن را داشته و علم آن را می شناسند، همواره در بیرون گود نشسته اند و فلان شخص که رفیق پسر فلان کس هست، رییس و مدیر کل می شود ؟ پس با توجه به تفکر سیاسی حاکم بر دستگاه های
دولتی صحبت از مدیریت تنها یک کلاس آموزشی می تواند باشد.
بارها از مرحوم خادمی حرف زدم. مدل های مدیریتی اش را بررسی کردم و رمز موفقیتش را در چند چیز دیدم.
1. هدفش نوک قله بود و بین المللی فکر می کرد ، 2. مدیریت روح و روان را اعمال می کرد ،3. تکریم درون سازمان و برون سازمان را اصل قرار داده بود . 4. استراتژی نسبت به زمان داشت. 5. تصمیم گیری اش پشتوانه مطالعاتی داشت و واحد ها صرفا اجرا کننده بهش طرح و برنامه بودند.6. ثبات در مدیریت و عدم دخالت داشت.7. نظام مدیریتی اش با مطالعات و مشاوران بین المللی اداره می شد.
خادمی می گفت هر زمان پرسنل احساس کردند که همه ما یک خانواده هستیم و پدر خانواده من هستم و نام خانوادگی ما "هما" است و کل پرسنل اعضای خانواده هستند، ما موفق خواهیم بود.
مدیریت روح و روان ایشان زبانزد بود و پرسنل را دفع نمی کرد بلکه مجذوبش می شدند.
مدیریت بخشی از مدیریت روح و روان است.
موضوع بسیار مهم بعد عدم وجود مدیریت دانش است. مدیریت دانش که خود ماهیتی علمی و تحقیقاتی دارد، حلقه ارتباط عملکرد مدیران سابق و اسبق با مدیر فعلی است. این خود باعث شده که مدیران یک سیاست منظم را در چشم اندازها به پیش نگیرند گرچه چشم اندازی هم وجود ندارد.
مدیران جایگاه مشاوران را درک نمی کنند. مشاوران در دنیای مدیریت امروز، نقش ویژه ای در ترسیم اهداف و تفسیر و تشریح برای اخذ یک تصمیم دارند و حسن اجرای آن تصمیم را هدایت کرده و مدیر را یاری می کنند. اصولا مدیران ما، مشاور را قبول ندارند و جایگاهی برای دوستان خود و یا جایگاهی موقت برای برخی از مدیران ارشد و مدیران عالی برای جلوگیری از دلخوری های بعدی است. در صورتی که به اعتقاد بنده مدیران سابق باید مشاور مدیران فعلی باشند تا انرژی ها و تلاش های انجام شده در مدیریت گذشته ، اگر در راستای چشم انداز سازمانی و ترسیم شده باشد، ادامه پیدا کند.
در مدیریت البته ابنیه و ساختمان مدیریت هم اهمیت دارد. اهمیتی اساسی در روان پرسنل و البته پیش بری امور.
در شرکت های هواپیمایی چارت سازمانی کپی شده خود یا ترسیم شده خود را در یک ساختمان اداری خریداری شده به زور می نشانند و تنها سازمانی که بر اساس چارت تشکیلاتی خود ساختمان اداری را بنا کرد ایران ایر بود و آن هم 40 سال پیش و امروز هم فقط شرکت فرودگاه ها این اقدام مهم و حیاتی را انجام داد. این یک اصل مهم و حیاتی در مدیریت است که خود ابزاری اساسی است.
موضوع دیگر در اهمیت عمق مدیریت بحث آموزش پایه و آموزش های حین خدمت است. باز به گذشته باز می گردم. مرحوم خادمی یک مشاور مدیریت داشت به نام دکتر کیقبادی. وی رییس دانشکده مدیریت و علوم اداری دانشگاه تهران بود و با پیشنهاد وی و طی قرار دادی با مرکز مدیریت ایران، کلیه مدیران عالی موظف به اخذ مدرک لیسانس مدیریت از این مرکز شده و مکلف به طی دوره های پیوسته در حین خدمت در این مرکز شدند. حال کدام مدیر میانی تشکیلات اداری مرتبط با هوانوردی چنین دوره هایی را گذرانده است؟ اگر هم طی شده بر حسب علایق شخصی فرد بوده و نه علایق سازمانی.
و در پایان مدیری که اجازه دخالت دهد، مدیر نیست. مدیری که جسارت بر عزل و نصب نداشته باشد مدیر نیست، مدیری تابع فشار های سیاسی و یا رفاقتی در عزل ها و نصب ها و یا تصمیم ها باشد، مدیر نیست. مدیری که نداند پرسنلش در چه وضعیت زندگی و معیشتی هستند، مدیر نیست. مدیری که نداند چه می خواهد و به دنبال چیست و توسعه نگر نباشد، مدیر نیست. مدیری که گذشته سازمان مطبوع خود را نداند، مدیر نیست. مدیری که تفکر بین المللی نداشته باشد مدیر نیست. مدیری که ارتقا جایگاه علمی مدیران و پرسنلش را در اهدافش نداشته باشد مدیر نیست. مدیری که دستوراتش بر اساس نظر نزدیکانش باشد، مدیر نیست. مدیری که
نقاب داشته باشد و در روی پرده و پشت پرده دارای شخصیت متفاوت باشد مدیر نیست و در انتها به قول شهید بزرگوار چمران، مدیری که تخصص نداشته باشد و جایگاه مدیریت را قبول کند خود نمونه ای از بی تقوایی است. حال این تخصص می تواند تخصص در امر مدیریت باشد.
خلیل اله معمار زاده کارشناس هوانوردی: به نظرم علت ناکارآمدی مدیریت عام و به طور خاص هوانوردی نداشتن احساس درد است، این که از وضعیت صنعت خجالت نمی کشیم به دلیل این است که اصولا هوانوردی جز اولویت های ملی کشور نیست. در خصوص دانشگاه ها یا کالج های مدیریت هوانوردی حدود دو سال و نیم بررسی انجام دادم که امیدوارم در فرصت مقتضی بتوانم گزارش آن را به طور مختصر خدمت عزیزان ارائه کنم.
فقط اشاره ای کوتاه: امبری ریدل، بریتیش کلمبیا، کرانفیلد، برونل، سیتی، کنکوردیا، unsw و کالج های جرج ماسون و ... در چین نانجینگ دانشگاه ها هستند و به نظرم دانشکده موجود از حالت آکادمی به
Aviation Business School
به عنوان یکی از پردیس های بین المللی دانشگاه شریف تغییر ماهیت بدهد و همکاری و تعامل علمی، استاد، دانشجو و ... با دانشگاه های تراز اول دنیا صورت بگیرد.
فراموش نکنیم تحول از ایجاد نیاز و عزم و اراده (احساس واقعی درد) و سپس آموزش که تغییر از فکر و ذهن آغاز می شود. به شخصه به یک سونامی و Explode در صنعت با ورود نسل جدید مدیران و گسترش روابط بین المللی امیدوارم و این تحول مثبت ما از عقلانیت نخواهد بود بلکه از روی ناچاری و اضطرار ما خواهد بود.
بیات: پیشنهادت پیرو موضوع دانشگاه شریف بسیار تامل برانگیز و عالی است. اما باید عرض شود که پایه و اساس دانشکده هواپیمایی کشوری که توسط مرحوم ابوالمعالی بنیان شد بر اساس دانشگاه امبری ریدل است. با توجه به مالکیت باشگاه هواپیمایی کشوری یا مرکز آموزش فنون هوایی فعلی با دانشکده، فرصتی ارزشمند برای تبدیل شدن این مرکز آموزشی به یک مرکز دارای اعتبار مای و فرا ملی بوده و هنوز هم هست. امری ریدل بهترین نمونه مطالعاتی برای الگو برداری است.اکثر مدیران و کارشناسان FAA فارغ التحصیل امبری ریدل هستند و برخی نیز در FLIGHT SAFETY INTERNATIONAL تحصیل کردند.
اصلیترین ریزساخت در بستر توسعه پایدار حمل و نقل است که حمل ونقل هوایی سریعترین روش ان در نظام پیشرفت خواهد بود. حالا در کشور ما با وجود این همه پتانسیل بعلت حضور برخی افراد این مهم چنان کم اهمیت قلمداد شده که اظهار نظرهای کودکانه ایشان اسباب نا امیدی خواهد بود.