◄ راههای تقویت هما / دید بازرگانی هما باید همسو با بازرگانی نوین حمل و نقل هوایی جهانی باشد / بخش نخست
تین نیوز | اعضای گروه " مدیریت هوایی" که گروهی متشکل از متخصصان و کارشناسان حوزه هوانوردی کشور و در یکی از شبکههای موبایلی فعال است در یکی دیگر از مباحث گروهی خود " راه های تقویت شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (ایران ایر) " را مورد بررسی قرار دادهاند.
نظر برخی از اعضای گروه در مورد راههای تقویت شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران ( ایران ایر ) را در ادامه بخوانید:
* شرکت هما یکی از شرکت هایی است که با سرمایه ملی، امکانات و نیروی انسانی با تجربه ای را در طی سالیان دراز اندوخته و نباید به سادگی از دست برود. طبیعی است در هر زمانی و دوره ای باید با علم روز و استفاده از تجربیات سایر کشورها به دنبال بازسازی و نوسازی و تغییر رویه ها بود تا بتوان به اهداف دست یافت. البته هر تغییری نیازمند برنامه ریری صحیح و شهامت و شجاعت تصمیم گیری و هدایت مدبرانه می باشد. امروزه در جهان کمتر می توان شرکت هواپیمایی بزرگ را یافت که به صورت شرکت دولتی اداره شود.
* تغییر ساختار نیازمند ایثار و از خودگذشتگی مدیران و کارکنان این شرکت است این تغییر می تواند به رونق این شرکت چون گذشته بینجامد بخش عمده ضرر این شرکت به ساختار دولتی آن بر می گردد. دولتی بودن دست مدیران این مجموعه را بسته است. تغییرات باید با هدفگذاری پیش برود.
* ما که شاغل در ایران ایر نیستیم و از بیرون به این مجموعه نگاه می کنیم ایرلاینی می بینیم که از نظر انسجام از بقیه بهتر، از نظر دانش قویتر اما یک لشکر نیروی انسانی دارد و ضرردهیش را با بودجه دولت جبران می کند.
* اگر چه صنعت هوانوردی کشوری و از جمله شرکت های هواپیمایی به لحاظ استراتژیک بودن نیازمند حمایت دولت ها قرار دارند ولی به صورت تجاری اداره می شوند.
* اما سابقه خصوصی سازی در ایران مثبت نیست و ذهنیت خوبی در این زمینه وجود ندارد.
* سابقه بد خصوصی سازی در ایران به دلیل عملکرد مدیران است وگرنه تدوین برنامه و استفاده از راهکارهای بومی به صورت تدریجی می تواند مناسب باشد.
* برخی نقاط ضعف هما: عدم تناسب تعداد نیروی انسانی با تعداد صندلی آماده خدمت، پرداخت های غیر متعارف، حمایتها و برخورداری از رانت های دولتی در برخورداری از تخفیفات، بالا بودن توقع و انتظار کارکنان، (برخورداری از امتیازات نسبتاً زیاد ترانسپورت، بلیت های رایگان، امکانات رفاهی و راندمان کم کارکنان ) ضعف تعهد سازمانی که در اکثر ادارات دولتی دیده می شود در ایران نیز کاملاً مشهود است. هر چند بحث تحریم به کل صنعت لطمه وارد کرده ولی ایران ایر خود خواسته با این موضوع بیشتر آسیب دیده است.
* این از محاسن خصوصی بودن است که شما را قادر می سازد تا به اندازه نیروی انسانی خود توجه کنید. شرکت دولتی مجبور است تابع قانون دولت و توصیه و سفارش پیش برود ایران ایر در خط مقدم تحریم است.
* خصوصی سازی الزاما فروش یک شرکت به یک سرمایه دار نیست بلکه راه های دیگری هم دارد.
* نمونه های بسیاری است که شرکت ها از چاله دولتی به چاه خصوصی افتادند. اما با بودجه بی حد و حصر به بهانه تقویت ناوگان ملی هم نمی شود بازده کم ایران ایر را پوشاند.
* خصوصی سازی فقط این نیست که کل مجموعه را یک سرمایه دار بگیرد و اوضاع نابسامانتر بشود. فقط گراند هندلینگ را از هما بگیرند به خصوصی ها بدهند تاثیرش خیلی زیاد است.
همواره انحصار موجب غرور و احساس آرامش و عدم تلاش برای عمل تجاری می شود. باید تلاش دولت برای بازسازی ساختاری رفع انحصارات باشد تا این شرکت بتواند بر پای خود تکیه کند در یک خانواده اگر بچه ای فقط متکی به کمک پدر بود کاسب نمی شود باید امکان فعالیت را برای او به وجود آورد و از او حمایت کرد ولی بر روی پای خود بایستد.
* اصل چهل و چهار تاکید بر آن دارد که تنها بخش های زیان ده درون سازمانی واگذار شود نه بخش های سود ده، متخصصین هما باید در جریان اصلاح ساختار حفظ شوند.
* در واقع به طور نسبی نیروهای شرکت هما زیاد نیستند استاندارد هر هواپیمای پهن پیکر ۱۵۰ نفر پرسنل است.
* در سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری هما می تواند حصوصی شود و قرار نیست فقط بخش های زیان ده واگذار شود.
* سیاست های ابلاغی رهبری کلی است دولت و مجلس باید در جزئیات به نتیجه و تفاهم برسند روزی بنا بر خصوصی سازی بود امروز بنا بر تغییر ساختار و نهایتا خصوصی سازی است.
* امروزه در دنیا شرکت هواپیمایی تمامی فعالیت های جانبی را انجام نمی دهد بلکه آنها را واگذار کرده و مدیریت تمام وقت خود را برای اداره بخش عملیات و بازرگانی شرکت می گذارد و سایر خدمات را می خرد.
* ولی ایرلاین های مهم دنیا قسمت هایی مثل کیترینگ و خدمات فرودگاهی را از شرکت های ارایه دهنده این خدمات که از بدنه خود جدا هستند خریداری می کنند.
* امروزه کارگو ترمینال در فرودگاه ها توسط مدیریت فرودگاه و یا بخش خصوصی سرمایه گذاری می شود ولی اشتباه هما آن است که سرمایه خود را در فرودگاه امام صرف ساخت کارگو کرده که باید آن را برای خرید ناوگان هوایی مصرف می کرد. این را می گویند برنامه غیر صحیح.
* راهکارهای تقویت هما: تعدیل نیروی انسانی، برون سپاری برخی خدمات ( کیترینگ، ترانسپورت، هندلینگ در ایستگاههای کم ترافیک و ...) واگذاری ابنیه مازاد ، بالا بردن روحیه و رفتار شهروندی سازمانی و تعهد سازمانی، کاهش هزینه های تشریفات و فاصله گرفتن از بزرگ بینی گذشته، نوسازی ناوگان با توجه به منابع در اختیار و تسهیلات دولتی، کنترل فساد اداری ( انجام خریدها، انعقاد قراردادها)
* بخش عمده ای از تصمیمات برای هما تابع سیاست های کلی نظام است نه تصمیم داخلی.
* اتفاقا در قانون هم فقط سازمان هواپیمایی کشوری در دولت باقی می ماند، برای تغییر ساختار و بازسازی ساختاری در چارچوب مقررات دولتی نمیتوان راهی را جستجو کرد. ابتدا باید تغییر ماهیت شرکتی بدهد. یا باید آن را به صورت شرکت سهامی عام درآورد و یا با حفظ مالکیت دولتی مدیریت آن را با شرایطی به بخش خصوصی صلاحیتدار و کارشناس داد.
* برای تغییر ماهیت ذاتی باید ابتدا با تغییر ساختار از زیان انباشته آن کاسته شود.
* تصمیم سازی برای سیاست های کلی نظام از طریق نظرات کارشناسی و داخلی است که ابتدا باید این صحیح باشد.
* از دلایل ضعف هما می توان به نبود شایسته سالاری و نبود شفافیت در امور و محافظه کاری و باند بازی.
* عبارتی توسط یکی از اساتید بودجه ریزی و مالی استفاده می شود که خصوصی سازی دولتی مسلک را دو-صوصی سازی مینامند.
* هواپیمایی ملی ایران پس از گذشت 54 سال از تاسیس و 50 سال از ورود اولین هواپیمای جت بویینگ 727 و توسعه شبکه بازرگانی و 49 سال از تصویب قانون تاسیس هواپیمایی ملی ایران و 48 سال از زمان تدوین استراتژی شرکت مشاور مدیریت پی ای انگلیس و 47 سال از قرارداد همکاری با شرکت هواپیمایی پان امریکن و استفاده از تجارب ارزشمند آن شرکت بین المللی، هنوز که هنوزه همچون یک شیر است. اما نه شیری که سلطان جنگل باشد. بلکه شیری بیمار و آفت گرفته که درون قفس است و این شیر قصه ما باغ وحش پارک ارم که متخصص از بین بردن قلاده های ارزش مند ملی است نگه داری می شود. امیدوارم به کسی بر نخورد و این یک
مصداق بود.
ایران ایر شرکتی است که روزی ک روزگاری ابرقدرتی بود. چرا به این نقطه از ضعف رسید؟ چه عواملی دست به دست داد تا رشد رقبای منطقه ای شدتی همچون سرعت نور بگیرد و این شرکتی که دارای تنها مرکز رسمی و مورد MRO از FAA است و اولین بهره بردار ایرباس در خاورمیانه بوده است، به این روز رسیده است؟ نبش قبر و کالبد شکافی با بینش کارشناسی از الویت هاست. چه در مالکیت دولت باشد و چه بخش خصوصی.
اولین اقدام خروج این شرکت از کلیه شمول قوانین دولتی است. اگر قانون بودجه هنوز حاکم است و یا قانون استخدامی و یا مدیریت خدمات کشوری حاکم است، باید خارج شود. ساختار باید اصلاح شود و متناسب با نیاز امروز تشکیلات نگارش شود. واحد طرح و برنامه روزگارانی در دوره مدیریت مرحومه مینو احمد سرتیپ مغز هما بود، فکر می کرد، مطالعه می کرد، تحقیق می کرد و نتایج جهت اجرا به واحدهای اجرایی ابلاغ می شد. اما امروز چه؟ هواپیمایی یعنی مطالعه، برنانه ریزی و مدیریت. باید واحد برنامه ریزی و مطالعات راهبردی ایجاد شود. تفکر سیستم باید بر نگرش بازار و استانداردهای بین الملل باشد.
برخی از اعضای هیئت مدیره موظف مشغول به کارند و این شاید به ظاهر مناسب باشد اما قدرت تصمیم سازی و تصمیم گیری اجرایی را در مدیریت از مدیرعامل سلب می کند. پس اساسنامه هم باید اصلاح شود.
آیین نامه مالی و آیین نامه استخدامی و آیین نامه معاملات باید مورد بازنگری قرار گیرد. اصلاح مدیریت باید از بدنه آغاز شود و کسانی به کار گرفته شوند که متخصص و متشخص باشند و روی متشخص بودن تاکید می کنم.
ناوگان ایران ایر که دیگر جای بحث ندارد. یقینا مدیریت بهسازی و در ادامه نوسازی ناوگان نسبت به سیاست های کلان در حوزه بازرگانی شرکت باید صورت پذیرد. اصلاح مدیریت منابع انسانی و بهره گیری هدفمند از پرسنل و مدیریت پراکندگی متخصصین و افزایش ضریب زمان اشتغال از اهمیت ویژه برخوردار است.
از نظر بنده کل معاونت بازرگانی هما باید اصلاح شود. چه سخت افزار و چه نرم افزار، چه مدیر و چه کارمند. دید بازرگانی باید همسو با بازرگانی نوین حمل و نقل هوایی جهانی باشد. شبکه بین الملل با تقویت ظرفیت ها و اصلاح منابع باید تغییرات بنیادی به خود ببیند. پرسنل راضی نیستند ؟ چرا؟ باید اصلاح شود و در حقوق و به خصوص مزایای پرسنلی باید بازنگری شود. آموزش در این شرکت جدی نیست و محدود به متخصصین است. آموزش و تربیت پرسنل باید تقویت شود. آموزش از آبدارچی شروع می شود و تا مدیران، معاونت ها و مدیرعامل نیز می رسد.
امور حقوقی و بین الملل در این شرکت باید تقویت شود. برگزاری مراسم ها و اطلاع رسانی ها و برنامه های ویژه و ارتباط دوستانه با مردم از طرق مختلف از وظایف این بخش است که باید اصلاح شود. اصلاح نظام نامه ها نیز از اولویت ها باید باشد.
* مواردی که در خصوص اصلاح ساختار هما باید مورد توجه قرار بگیرد:
اول واگذاری موسسه صندوق بازنشستگی هما به یک سازمان فعال در این زمینه
دوم واگذاری قسمت بیمه و خدمات درمانی هما به یک سازمان تخصصی بیمه گزار
سوم یکسان سازی رویه استخدامی و پرسنلی
چهارم تقویت مکانیزمهای مجازی بازاریابی و فروش
پنجم شفاف سازی با هدف جلوگیری از فساد مالی
ششم توجه به مقوله فرهنگ هوایی
هفتم تقویت نظام آموزشی
* آیا هما می تواند در بخش هوانوردی خصوصی با هدف انتفاعی داخل شود؟
* در صورتی که قرار شود مدیریت واگذار شود باید در قرارداد ذکر شود در صورت اصلاح و سوددهی سهمی در اختیار مدیران قرار می گیرد تا انگیزه ایجاد شود. نکته دیگر صندوق بازنشستگی آن است، امروزه در دنیا موسسات تخصصی آن را اداره می کنند شرکت هواپیمایی نمی تواند آن را ادره کند و ضرر آن و هزینه های آن وبال گردن شرکت می شود. ابتدا در بازسازی ساختاری باید آن را تفکیک و در اختیار سازمان های مربوطه قرار داد.
در برخی از شرکت های هواپیمایی خارجی خصوصی برای ایجاد انگیره و پیشگیری از زیرمیزی سهمی از درآمد شرکت به کارکنان تولید درآمد داده می شود در حالی که در سیستم دولتی امکان ندارد.
* در کتاب مدیریت استراتژیک فرد آر دیوید یک کیس استادی بود درباره یک ایرلاین کم هزینه، که کرو پرواز تو لود و اف لود بار هم کمک می کرد، ایاب ذهاب توسط خودشان و وسایل نقلیه عمومی انجام می شد، کیترینگ درپروازهای کوتاه ارائه نمی شد.
* خیلی از ایرلاین های low cost دنیا موارد این چنینی دارند. اما کلا داستان شرکت های هواپیمایی کم هزینه با شرکت های هواپیمایی کلاسیک متفاوت است. ایران ایر شرکت هواپیمایی کلاسیک است و مثال بالا در مدیریت ایرلاین های کم هزینه یاLCC است.
* قدم اول شاید این باشد که باور تقویت ایران ایر به هر قیمت و وسیله ای تصحیح شود.
* اصلاح ساختار و تغییر بدون قدرت و استقلال از محالات ممکنه است. هیئت مدیره باید قدرتمند باشد و اعضا باید دارای شناسنامه سیاسی اما متخصص باشد. مدیرعامل باید استقلال داشته باشد. مدیرعامل باید مدیر متخصص باشد و نه متخصص مدیر. علم مدیریت را بشناسد. ثبات در مدیریت داشته باشد. دخالت ها به حداقل برسد. استقلال کافی در نصب معاونین خود داشته باشد. معاونین متخصص که مدیریت را بشناسند.
روزگاران قدیم خادمی مرحوم، مدیران عالی را مکلف به گذراندن دوره مدیریت در مرکز مدیریت ملی ایران نمود. شایسته سالاری اول و آخر مدیریت نوین است و از همه مهمتر وضعیت بیش از 10 هزار بازنشسته هما باید تعیین تکلیف شود.
* باید واحدهای جانبی مثل کیترینگ و هندلینگ و اداره کارگو ترمینال و بخش تعمیرات به صورت واحدهای تجاری خصوصی درآید.
* اختیار، مسئولیت و سود باید برای اداره یک بنگاه اقتصادی متناسب باشند بنابراین با توجه به وضعیت فعلی هما واگذاری سهام مدیریتی هما به صورت موقت می تواند تاثیرگذار باشد.
* آیا درکشور ما الگوی موفق خصوصی سازی با تبار مدیرایرانی داریم، تا از آن به عنوان الگوها و نماد به لحاظ ساختاری و تخصصی نام ببریم؟
* مشکل اصلی و اصلی ترین مشکل هما نبود اطمینان و اعتماد بین بدنه و مدیران هما است که باعث دور شدن این دو از هم شده است.
* سهام هما چندین باربه بورس رفته، وضعیت مالی غیرشفافی دارد، خریدار ندارد.
* از همه مهمتر آنکه باید اراده تقویت به وجود آید در غیر این صورت اتلاف وقت است.
* به نظر من مشکل اصلی در نوع نگاه افراد دست اندرکار در بخش مدیریت هما در سال های مختلف خلاصه می شود، بیشتر این مجموعه را به عنوان فرصتی برای خدمت به خود در نظر داشتند.
ادامه دارد...