◄بخش هوایی و معضلی به نام انتخاب مدیران سیاسی، محفلی و استخری!
تین نیوز | اعضای گروه " مدیریت هوایی " که گروهی متشکل از فعالان و متخصصان بخش هوانوردی کشور و در یکی از شبکههای موبایلی فعال است در یکی دیگر از بحثهای گروهی خود به دلایل عدم توجه به رشد استعدادها و جانشین پروری در این بخش پرداخته و راهکارهایی برای حل بحرانهای مدیریتی و توجه به نیروی انسانی در بخش هوایی ارایه داده اند که نظرات برخی از اعضای گروه در این مورد در ادامه آمده است:
- در مورد مبحث رشد استعدادها و جانشین پروری، پیچیده تر شدن سازمان ها، تغییرات سریع محیطی و رشد فناوری، نیاز به مدیران توانمند تر، ماهرتر و شایسته تر را طلب می كند و اگر امروز صنعت هواپیمایی كشور، در حوزه سیاستگذاری، صنعت فرودگاهی، صنعت خدمات ناوبری، ایرلاین و... دچار چالش های جدی می باشد، یكی از فاكتور های تاثیرگذار آن، عدم توجه به برنامه ریزی برای رشد استعدادها و جانشین پروری در سال های گذشته بوده است كه این مسئله خود معلول چندین علت می باشد كه از آن جمله می توان در خوشبینانه ترین حالت به نداشتن ساز و كار شناسایی استعدادها، نام برد. هرچند كه معتقدم انتخاب های
سیاسی، محفلی، استخری و حلقه های دوستی علت اصلی این مسئله می باشد.
در استعداد یابی و جانشین پروری بر اساس نظر دراكر داریم:
1. مدیران متولد نمی شوند بلکه باید آنها را تربیت کرد و پرورش داد؛
2. در فرایند پرورش مدیران باید تاکید اصلی را بر مهارتها و قابلیت های مورد نیاز در دنیای کسب و کار آینده سازمان ها قرار داد؛
3. استعداد یابی و جانشین پروری نیاز به برنامه منظم و سیستماتیک دارد؛
4. مدیران ارشد سازمانی باید متولی، حامی و مشتری اصلی این برنامه ها باشند.
بنابراین پیشنهاد می شود، صنعت هواپیمایی در حوزه های مختلف" مدیریت استعداد ها" را شكل دهد تا استعدادها برای تصدی مشاغل و منصب های مختلف در سال های آینده شناسایی شده و در یك شیب مدیریتی و پرورشی قرار گیرند كه این مستلزم وجود یك نظام ارزیابی قوی بوده تا بتواند شایستگی های آشكار و پنهان كاركنان مستعد را شناسایی كند.
- امیدوارم اساتید و پیشکسوت ها صنعت در مباحث امشب تجزیه و تحلیل کنند که چرا در صنعت هوانوردی ( مبتلا به ما شرکت فرودگاه ها) در 20 سال گذشته ما موفق به استقرار نظام شایستگی نشدیم؟ چرا مسیر ارتقای شغلی مناسبی ترسیم نکردیم؟ چرا برنامه مدونی برای شناسایی وحفظ سرمایه های انسانی اجرا نکردیم؟ چرا برای همان مدیرانی سفارشی که بدون رعایت تخصص و تجربه و بدون رعایت سلسله مراتب از خارج شرکت استفاده کردیم. آموزشی متناسب با وظایف ونقش های مورد انتظار برگزار نکردیم.
- پاسخ این سوالات بسیار ساده است: سوء مدیریت.
- برای پاسخگویی به این سوالات باید بگوییم که در درجه اول اخلاق به عنوان پایه اصلی رخت بر بسته است و هر کس به دنبال منافع شخصی و یا گروهی خود است و نتوانستیم احترام به ارشدیت و حضور در سیستم کارشناسی و بالا آمدن تدریجی را نهادینه کنیم. مسئولیت پذیری یکی دیگر از عوامل مغفول است زیرا مدیریت ها آینده را نمی بینند. احترام نگذاشتن به حقوق شهروندی دیگران و انگ زدن به دیگران و از بین بردن زمینه استفاده از تجربیات دیگران برای عدم ایجاد پرورش استعدادها قابل توجه است. می توان اشاره کرد که سبک راهبری و هدایت صنعت به صورت علمی وجود ندارد که منجر به سوء مدیریت می
گردد.
راه حل عبور از بحران نیز استفاده از آموزش های علمی جدید در دنیا برای مدیران و تربیت آنها برای رعایت اخلاق حرفه ای است. در چند رشته خاص آموزش گذاشته ایم اما آموزش مدیریت هوانوردی و مدیریت فرودگاهی نداریم. اطلاع رسانی و شفاف سازی رسانه ها نیز چنانچه از طریق نقدهای سازنده انجام پذیرد و مدیران هم آمادگی داسته باشند می تواند راهی برای عبور از یان بحران باشد.
- به نظر می رسد در بخش هوانوردی نه تنها توجهی به استعدادها و پرورش آنها نمی شود بلکه این استعدادها سرکوب هم می شود. با توجه به مباحث قبلی و این که توجه به آموزش هم در این بخش مغفول واقع شده بنابراین امید چندانی به بهبود وضعیت لااقل در کوتاه مدت به چشم نمی خورد.
- متاسفانه مشغولیات فرد اول حمل و نقل و گسترش وظایف او موجب شده تا نتواند دیدگاه های کارشناسی را مورد توجه قرار دهد و در نتیجه اهرم کارشناسان ضعیف است یکی از دلایل ضربه خوردن آنها مانند استیضاح همین است.
به نظر شما بی انگیزگی بخش خصوصی برای مشارکت در مالکیت یا تصدی بخش های مختلف صنعت هوانوردی تا چه حد نتیجه عملکرد مدیران سیاسی در صنعت می باشد که در عمل این مجموعه ها را زیان ده نموده است؟
- بی اعتمادی به مدیریت دولتی
- بی انگیزگی بخش خصوصی نتیجه مستقیم عملکرد مدیران دولتی است.
- جواب چراهای پرسیده شده برمی گردد به مشکل اساسی در حوزه مدیریت منابع انسانی Human resource Management که ناشی از lack of proper management است، حالا این امر به دلایل مختلف رخ داده یکی نگاه سنتی مدیران و آموزش های کمی که آنها دیده اند ،lack of commitment برخی از مدیران به جهت حفظ وضعیت قبلی تا ایجاد تغییر که ممکن هست با مخالفت بخش های دیگر همراه باشد، عدم شناخت صحیح از مشاغل در سطح مدیران، قوانین ملی که نظام ارزشیابی صحیحی را نداشته است. نداشتن برنامه دراز مدت برای همگامی با نیازهای آتی در سطح ملی و منطقه ای و آماده شدن برای برآورده کردن نیازهای آینده هواپیمایی. ضعف در همه این موارد باعث
شده ما هم در بعد ملی و هم رقابتی در سطح منطقه در ابعاد مختلف فرودگاهی و هوایی عقب بیفتیم. مطالعات انجام شده در حوزه هواپیمایی نشان داده که ایرلاینها یا مراکز هواپیمایی که مدیریت آنها در HRM خوب بوده بازدهی بهتر و رضایت بهتری بین کارکنانشان وجود داشته است. (بررسی شرکتهای Bmi, easy jet, Go , BA , british airways )
- وقتی انتخاب مدیران انتخاب هایی سیاسی است اصولا آموزش مدیریت هوانوردی یا فرودگاهی به چه کار می آید. ضمن این که مشکلات بخش هوانوردی کهنه تر از موضوع ادغام دو وزارت راه و مسکن و مشغولیت فرد اول این حوزه است.
- باید بتوانیم این فرهنگ را عوض کنیم تا مدیر سیاسی انتخاب نشود. در هر حال باید از سرچشمه اصلاح گردد اگر چه تصمیمات در سطح میانی نیز کمک می کند. به طور مثال نیاز به تعریف صلاحیت شغلی دارم و اینکه مجریان آگاه داشته باشیم.
- پیشنهاد برای عبور از بحران؟
- تشکیل اتاق فکر و ارائه مشاوره های حرفه ای، انتقال تجربه از نسل با تجربه به جوانان،
استقلال سازمان حاکمیتی از طریق تقویت بنیه مالی، ماندگاری مدیران برای اجرای برنامه های پیشنهادیشان، تقویت رسانه های متخصص هوانوردی و تربیت خبرنگار هوانوردی، تربیت پژوهشگر هوانوردی.
- اول تفکیک وزارت راه از مسکن دوم تغییر و تحولات مدیریتی بر اساس نظام شایسته سالاری البته ضمن پرهیز از برکناری بعضا مدیران باتجربه کنونی. تغییر ساختارهای معیوب و قدیمی،
تشکیل انجمن یا سندیکایی قوی از فعالان این صنعت.رایزنی با نمایندگان مجلس و رسانه ها جهت برداشتن بعضی از موانع زائد از پیش روی صنعت. بر قراری نظام پاسخگویی و بیلان عملکرد سالانه، بر قراری آتش بس بین مدیران و بدنه کارشناسی و آشتی این دو طیف تاثیر گذار با هم.
- تعیین ملاک های درست برای انتخاب مدیر، انتخاب و آموزش افراد برای ارزیابی و سپس مدیریت، ایجاد سامانه پاسخگویی مدیران به طور مثال مدیری در مصاحبه ها قول هایی میدهد و پس از عدم موفقیت میرود بدون پاسخگویی.تقویت بنیه مالی و تعیین ملاک درست برای انتصابات. ارزش قایل شدن برای نیروی انسانی. امروزه در دنیا در بخش خصوصی نیروی انسانی متخصص یک شرکت در دفاتر به عنوان سرمایه ثبت می شوند در حالی که در دستگاه دولتی هزینه زیاد برای نیروی انسانی می شود و با یک انگ آن سرمایه را از بین می بریم.
- کدام فضای رقابتی برای کارکنان ایجاد شده تا موجب انگیزش کافی جهت ارتقای شغلی و احراز شایستگی تحصیلی گردد؟ کدام معیار ارزیابی عملکرد موفق اشخاص در مشاغل قبلی موجب ارتقای ایشان اس ؟ کدام دستگاه ناظر علاوه بر "میل "به دنبال نظارت بر " حیف " هم هست ؟که این مدیر چرا بعلت عدم شایستگی نتوانست از ظرفیت کارشناسی موجود در مجموعه خود جهت تحقق اهداف سازمانی به طور کارآمد بهره گیرد؟
بر اساس قانون مدیریت خدمات کشوری حداکثر 15 درصد سمت مدیریت های حرفه ای دستگاه را می توان خارج از مسیر ارتقای شغلی انتصاب کرد وضعیت مدیران صنعت هوانوردی ما چگونه است ؟ استقرار نظام شایسته سالاری در این صنعت یعنی افزایش هم زمان ایمنی، بهره وری و رضایت کارکنان و درنتیجه سودمندی و ارزش آفرینی و اطمینان بخشی به بخش خصوصی در جهت ایجاد ارزش افزوده.
- تحقیقات نشان داده که Hrm ارتباط مستقیمی با مسئله رضایت شغلی دارد و عدم رضایت شغلی منجر به turnover در شرکت ها و سیستم های مختلف شده، در حوزه کنترل ترافیک هوایی ضعف شدید مدیریت منابع انسانی باعث بی انگیزگی در بین کنترلرها و حتی رفتن به قسمت های دیگر فرودگاهی شده که حتی نامه ای هم یکی از مدیران محترم صادر فرمودند که کنترلرها به بخش های دیگر فرودگاهی منتقل نشوند، امروزه تجربه سازمان ها و شرکت ها نشوان داده که HRM در سطح بالاترش به talent management وصل می شود و اینکه همه کارکنان را یک جور درنظر بگیریم و یک نوع آموزش و ... بدهیم ضامن بقای شرکت ها نخواهد بود. تجربه
شرکت هایی مثل تلفونیکا بیانگر این مسئله است که بقای آنها در دنیای رقابت بستگی به افرادی دارد که نقش کلیدی در مسایل حیاتی ایفا می کنند و شرکت ها برای بقا نیاز به آنها دارند. در حوزه هوانوردی ایکائو از آنها به اسم frontline یاد می کند، متاسفانه معضلات خیلی به تخصص هم ربط ندارد چرا که مدیران متخصص ما هم چندان عملکرد خوبی نداشتند ! به قول عزیزی افراد غلط در جاهای غلط قرارگرفتن! متاسفانه نظام ارزش گذاری ما غلط است معیار انتخاب مدیران ضعیف است و متعاقبا نتیجه آن عملکردهای ضعیف خواهد بود! بنده سوالم این است که اگر در کشور ما مراقبت پرواز یا
کنترل ترافیک هوایی جزو مشاغل خاص نیست پس چه شغلی هست ؟
- از نظر مدیران اصلا شغل مهمی نیست.
- در کشور کوچیکی مثل امارات که هاب منطقه شده! مشکلاتی که ما در حوزه مدیریت منابع انسانی داریم برایشان تعریف نشده است و خنده دار خوب آنها بعد از چندسال کجا هستند و ما کجاییم؟
- یکی از بهترین راه ها استفاده از رسانه برای تاثیر گذاری و جهت دهی به انتخاب و تفکر جوامع تخصصی است. برای مثال در این ایام پایان سال با استفاده از اهداف سازمانی هر دستگاه (سازمان هواپیمایی کشوری، شرکت فروگاه ها وشرکت های هواپیمایی ) و با استفاده از معیار های موجود بین المللی درصد تحقق این اهداف را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد.
- مهم نوع نگاه مسئولان و اولویت دادن به فعالیت هاست که در کشور ما حتی در سطح یک وزارتخانه هم نیست چه رسد در کل کشور.
- تشکیل انجمن های علمی تخصصی مشترک مثل خلبانی مراقبت و تقویت آنها می تواند کمک زیادی در پیشرفت هواپیمایی داشته باشد، هرچه عملکردهای جزیره ای کمتر باشد نشست ها بیشتر متعاقبا مدیریت ها هم همگامتر می شوند و مشکلات زود حل خواهد شد.
یک روزی به عزیزی گفتیم کمیته برف روبی در فرودگاه ایجاد کنیم تا 6 ماه دیگر یک وقت به مشکل بر نخوریم مثل همه جای دنیا، خنده ای کرد و لبخندی زد به ما ولی 6 ماه بعد همه دیدند چه آبروریزی در سطح بین المللی بابت یک برف رخ داد!
- برای آن که نمی دانند بخش هواپیمابی کشوری و شرکت فرودگاه و شرکت هواپیمایی در راستای بهره برداری در صنعت هوایی به شمار می روند و نیازهای خود را دارند و در این بخش ساخت مورد نیاز نیست و تفکر اولی را لازم دارد.
- ما باید از مدیران خوبمان بیشتر استفاده کنیم و با تکیه بر دانش اساتید هواپیمایی و علم روز مشکلات را حل کنیم! ما باید رشته مدیریت هواپیمایی را به صورت دایمی در دانشکده صنعت یا دانشگاه علمی کاربردی هواپیمایی یا یک مرکز قوی برای تربیت مدیران هواپیمایی ایجاد کنیم.
- یکی از مشکلات بزرگ صنعت هوانوردی ما نبود ATM community و جزیره ای عملکردن بخش های مختلف است. جلسات مشترک باعث خواهد شد با وجود یک اتاق فکر راه حل های بهتر برای مسایل پیدا شود، مثلا در اشل کوچکش بین خلبانها و کنترلرها، خلبان های لوفتهانزا خیلی جلسه مشترک با کنترلرها دارند و مسایل همدیگر را بهتر درک می کنند ولی ما چند تا جلسه مشترک بین مان برگزرا می شود؟ حالا این را در بخش های دیگر هواپیمایی تصور کنید که چقدر می تواد موثر باشد.
- این که می بینیم اتفاقات قشنگ و تعجب انگیز و بعضاً حسادت انگیز در همسایگان کشورمان به وفور میفتد به این دلیل است که حتماً پس از نگرش دقیق و جامع و کامل در جاذبه ها و دافعه های بالقوه و بالفعل تولید و جذب سفر و تجارت و گردشگری، توسعه جامع هوانوردی خود را رقم زده اند و یقیناً توسعه هوانوردی آنها نیز همانند سایر فعالیت های اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی، بدون به کارگیری نیروی انسانی متخصص و کارآمد و مناسب و متناسب، محقق نگشته است. حقیقتاً، در این چند سال اخیر عوامل انگیزاننده معنوی و مادی در جذب یا تربیت نیروی انسانی متخصص و کارآمد در چه وضعیتی بوده اند؟ آیا حتی در برخی
موارد، آنهایی که می توانستند سرمایه ای برای این صنعت باشند را به راحتی از دست نداده ایم!!
ساز و کار شایسته سالاری در صنعت هوانوردی چیست؟؟