نقدی بر پیشبینیهای هوا!
تین نیوز | بخش حمل و نقل هوایی از یک فعالیت حاکمیتی و دو فعالیت تصدی تشکیل گردیده که از طریق دستگاه اجرایی سازمان هواپیمایی کشوری و دو شرکت دولتی فرودگاههای کشور و شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران وابسته به وزارت راه و شهرسازی و همچنین سایر شرکتهای خصوصی و دولتی انجام میپذیرد.
1- سازمان هواپیمایی کشوری به عنوان یک نهاد حاکمیتی، مسوولیت تدوین استانداردها و مقررات و نظارت بر اجرای صحیح استانداردها و حفظ ایمنی هوانوردی را به عهده دارد. در لایحه بودجه 1394 در برنامه حمل و نقل هوایی مبلغ 780440 میلیون ریال و در برنامه حفاظت از فرودگاهها 81113 میلیون ریال پیشبینی شده است که مرتبط با فعالیتهای حاکمیتی بخش حمل و نقل هوایی است.
با توجه به وجود حدود 200 فروند هواپیمای فعال در کشور و جابهجایی بیش از 40 میلیون مسافر داخلی و بینالمللی و تعداد قابل توجهی شرکتهای هواپیمایی ایرانی و خارجی در کشور، وظیفه حاکمیت برای تدوین استانداردها و نظارت بر اجرای آنها و کنترل شرکتها و در نهایت حفظ ایمنی هوانوردی و همچنین با توجه به عملکرد سالهای گذشته، پیشبینی این میزان بودجه بسیار کم بوده و ضرورت دارد با در نظر گرفتن درآمد بسیار بالا از محل دریافت هزینه از هواپیماهای عبوری از فضای هوایی کشور، مبلغ مورد نیاز آنها را که در مقایسه با هزینههای شرکت فرودگاههای کشور، قابل توجه نیست،
برای سازمان هواپیمایی کشوری در برنامه حمل و نقل هوایی پیشبینی کنند که فشاری هم بر بودجه از منابع عمومی دولت نخواهد آمد.
علاوه بر این، به منظور کاهش هزینههای شرکتهای هواپیمایی و در نتیجه کاهش قیمت بلیت برای مشتریان و یا حداقل عدم افزایش جدید قیمت با وجود این اعتبار، برای حفاظت از فرودگاهها، بهتر است قراردادهای نهادهای امنیت هوانوردی با شرکتهای هواپیمایی لغو گردد و دیگر درخواست پول ننمایند و فقط از همین منبع درآمد برای هزینههای خود استفاده کنند.
2- برای شرکت دولتی فرودگاههای کشور به عنوان اصلیترین متصدی اداره و توسعه و نگهداری و بهرهبرداری فرودگاهها در بخش شرکتهای سودده لایحه بودجه 13.100.000 میلیون ریال درآمد و 12.400.000 میلیون ریال هزینه در نظر گرفته شده است و علاوه بر آن از منابع عمومی مبلغ 700.000 میلیون ریال برای احداث فرودگاه امام خمینی، مبلغ 40.000 میلیون ریال برای توسعه فرودگاه رامسر، مبلغ 5140 میلیون ریال برای مشارکت در احداث فرودگاه ولیعصر، مبلغ 19000 میلیون ریال برای تجهیز فرودگاه شیراز و مبلغ 6300 میلیون ریال برای احداث فرودگاه سقز پیشبینی شده است.
عمده درآمد شرکت فرودگاههای کشور از طریق خدمات هوانوردی و پرواز هواپیماهای عبوری از فضای هوایی کشور کسب میگردد که برای هزینههای جاری شرکت و همچنین توسعه و بهرهبرداری از فرودگاههای کشور هزینه میشود.
البته باید تمامی این درآمد به عنوان یک درآمد ملی ناشی از فضای هوایی کشور، صرف سرمایهگذاریهای عمده از جمله خرید و نصب تجهیزات ناوبری و ارتباطی هوانوردی و آموزش نیروی انسانی مرتبط گردد و در صورت لزوم با توجه به مطالعات انجام شده و متناسب با تقاضای موجود در هر یک از فرودگاهها به مصرف توسعه آنها برسد و در این صورت نیازی نیست تا این سرمایهگذاری در مورد فرودگاههای با تقاضای کم در نظر گرفته شود تا همواره به عنوان فرودگاههای زیانده به شمار آیند.
علاوه بر آن از محل منابع عمومی، برای توسعه و تجهیز برخی از فرودگاهها اعتبار پیشبینی شده که ضرورت دارد آنها نیز با اعتبارات داخلی شرکت فرودگاهها که درآمد - هزینهای است تجمیع گردد و این اعتبار را برای حفظ ایمنی هوانوردی در اختیار سازمان هواپیمایی کشوری قرار دهند.
در مورد اختصاص مبلغ 700.000 میلیون ریال برای احداث و تکمیل فرودگاه امام خمینی باید به این نکته اشاره کرد که با تخصیص این ارقام، ارادهای برای تکمیل سریع فرودگاه وجود نخواهد داشت، زیرا برای تکمیل نیاز به مبالغ بیشتری است که از عهده منابع عمومی برنخواهد آمد و سالها به طول میانجامد.
بهتر است در قانون به شرکت شهر فرودگاهی امام اجازه دهند از طریق روش ساخت و بهرهبرداری و انتقال و ضمانت دولت، پروژهها را تکمیل کرده و هر چه زودتر به مرحله بهرهبرداری رسانند.
3- شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران نیز با توجه به دارا بودن مصوبه واگذاری به بخش خصوصی، در بخش شرکتهای مشمول بند «ک» تبصره (3) لایحه بودجه آمده و درآمد و هزینه آن در شمار بودجه دولتی قرار نگرفته و مکلف است بر مبنای مفاد آن تبصره، یک دوازدهم مالیات و سود سهام پیشبینی شده در بودجه شرکت را تا زمان واگذاری و اخذ ثمن حاصل از فروش و ابلاغ قرارداد انتقال سهام به وسیله سازمان خصوصیسازی، به خزانهداری کل کشور واریز نماید.
بنابراین معوق نگهداشتن واگذاری این شرکت به بخش خصوصی و از طرف دیگر دولتی تلقی نشدن این شرکت از سیاستهای اشتباه است که با گذشت زمان، لطمات آن تنها متوجه بدنه اجرایی شرکت خواهد بود، زیرا با توجه به مصوبه واگذاری، این شرکت دولتی و وابسته به وزارت راه و شهرسازی محسوب نمیشود تا سیاستهای دولت بر آن اعمال گردد و از طرف دیگر هنوز واگذاری انجام نپذیرفته تا بتواند بر مبنای مقررات بخش خصوصی فعالیت نماید. در نتیجه هر روز با کاهش بهرهوری و عدم سرمایهگذاری جدید و از دست دادن بازار حمل و نقل داخلی و بینالمللی، ارزش سهام آن کاهش مییابد.
با توجه به این که به پایان سال 1393 نزدیک میشویم ضرورت تصمیمگیری مناسب برای واگذاری، بیش از گذشته احساس میگردد تا این شرکت سال آینده را با تعیین تکلیف وضعیت خود، به طور شفاف و ترکیب جدید سهامداران و انجام وظیفه براساس مقررات بخش خصوصی و برنامهریزی برای سرمایهگذاری و رقابت صحیح در بازار آغاز نماید.
4- در اعتبارات سال 1394 بودجه لازم برای انجام پژوهشهای کاربردی صنعت هوانوردی تخصیص نیافته است. در سالهای گذشته پژوهشکده حمل و نقل وابسته به وزارت راه و شهرسازی از محل اعتبارات خود در هر سال چند پروژه مطالعاتی در زمینه هوانوردی کشوری را انجام میداد که با انتزاع آن موسسه از وزارت راه و شهرسازی و الحاق به دانشگاه علم و صنعت پیشبینی لازم برای ادامه این فعالیت وجود نداشت.
هم اکنون که مجددا این پژوهشکده به وزارت راه و شهرسازی ملحق شده، ضرورت دارد تا مبالغی از اعتبارات پژوهشی به آن پژوهشکده برای انجام پژوهشهای هوانوردی کشوری اختصاص دهند و یا از محل درآمدهای پروازهای عبوری به عنوان یک درآمد ملی، مبلغی را جهت افزایش ایمنی هوایی در اختیار سازمان هواپیمایی قرار دهند تا از طریق آن پژوهشکده این سنت حسنه احیا شود.
سهم حمل و نقل هوایی از لایحه بودجه 94
اعتبار برنامه حمل و نقل هوایی در لایحه بودجه سال 94 معادل 774 هزار و 140 میلیون ريال پیشبینی شده است.
نگاهی به فصل حمل و نقل لایحه بودجه 94 نشان میدهد، اعتبار برنامه حمل و نقل هوایی در لایحه بودجه سال 94 معادل 774 هزار و 140 میلیون ريال پیشبینی شده و این در حالی است که اعتبارات مصوب سال 93 معادل 497 هزار و 448 میلیون ريال بوده است.
در بخش کمکهای فنی و اعتباری حمل و نقل هوایی، به منظور افزایش ظرفیت ناوگان مسافری هوایی، مبلغ 10 هزار میلیون ریال، برای سازمان هواپیمایی کشوری پیشبینی شده است؛ در حالی که در همین بخش، اعتبارات مصوب سال 93 معادل 9 هزار 700 میلیون ریال بوده است.
همچنین به منظور «مشارکت و تکمیل فرودگاه بینالمللی امام» معادل 700 هزار میلیون ریال و برای «توسعه فرودگاه رامسر» معادل 40 هزار میلیون ریال و به منظور «مشارکت در احداث فرودگاه ولیعصر» معادل 50 هزار و 140 میلیون ریال و در نهایت برای «تعمیر و تجهیز فرودگاه بینالمللی شیراز» معادل 19 هزار میلیون ریال برای وزارت راه و شهرسازی پیشبینی شده است.
همچنین یکی از پیوستهای بودجه 94 با عنوان «وضعیت اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایه بر حسب برنامه و فعالیت» نشان میدهد که در برنامه حمایت از توسعه علوم و فناوریهای نوین، برای کمک به «زیرساختهای توسعه و فناوری هوافضا» معادل 56 هزار میلیون ریال پیشبینی شده است.
علاوه بر این، در برنامه «حفاظت از فرودگاههای کشور» معادل 81 هزار و 113 میلیون ریال اعتبار پیشبینی شده است.
در بخش «تامین امنیت پروازها از طریق استقرار کادر امنیت در پروازهای غیرنظامی» نیز معادل 39 هزار و 278 میلیون ریال و در بخش «تامین امنیت پروازها از طریق بازرسی مسافرین و بار همراه آنان» معادل 41 هزار و 835 میلیون ریال اعتبار پیشبینی شده است.