◄ پیش بینی افزایش تقاضای بار هوایی و باز تعریف نقش ژئوپلیتیکی هوانوردی

خلیل الله معمارزاده کارشناس هوانوردی معتقد است: در شرایطی که با اختلال گسترده در مسیرهای دریایی، تحریم، ناامنی کشتیرانی (که سهمی بیش از ۹۰ درصدی در تجارت کالایی ایران دارد)، همچنین افزایش شدید حق بیمه ها و فروپاشی نسبی زنجیره های تامین به سبک گذشته مواجه هستیم، حمل و نقل هوایی به سمت تبدیل شدن به یک زیرساخت حیاتی برای بقا حرکت می کند.

به گزارش تین نیوز، معمارزاده افزود: در چنین شرایطی، دیگر بر مبنای منطق اقتصادی کم هزینه ترین روش لجستیک عمل نمی شود، بلکه بر اساس قابلیت حفظ جریان حداقلی کالاهای حیاتی، بازتنظیم صورت می گیرد.

وی تاکید کرد: ممکن است در این وضعیت، بسیاری از کالاهایی که پیش تر از طریق دریا حمل می شدند، ناگهان وارد حوزه حمل هوایی شوند؛ زیرا هزینه توقف تولید، کمبود دارو، بحران های ناشی از کمبود کالاهای اساسی و حیاتی، خواب سرمایه یا توقف زنجیره صنعتی، از هزینه حمل هوایی بیشتر شود.

این کارشناس گفت: همچنین ممکن است شرکت های بزرگ لجستیکی به سمت استفاده ترکیبی از حمل هوایی، ریلی، زمینی و هاب های جایگزین منطقه ای از پاکستان، افغانستان تا کشورهای آسیای میانه در بخش شمال شرقی ایران سوق پیدا کنند.

وی افزود: فکر می کنم پاکستان در بخش جاده ای، با پشتیبانی بندر گوادر و ترانزیت و صادرات ثانویه و همچنین ازبکستان به عنوان هاب جدید بار هوایی، در آینده نقش پررنگ تری ایفا کنند و هاب سایه هرات افغانستان اهمیت بیشتری بگیرد، هر چند امکان اتصال مستقیم شبکه ریلی ایران به چین از طریق افغانستان می تواند نقش پدافندی بسیار ارزشمندی برای ما ایجاد نماید.

معمارزاده خاطرنشان کرد: با این وجود، آسیای جنوبی و به طور مشخص بازار بسیار عظیم هوانوردی هند و مسیرهای هوایی بین هند و اروپا می تواند کاهش شدید درآمدهای پروازهای عبوری شرکت فرودگاه ها و ناوبری هوایی ایران را تا حدی جبران کند؛ به شرطی که به سمت توازن هوشمندانه مثبت بین پاکستان و هند حرکت کنیم و در قالب همکاری های مشترک، سرمایه گذاری شرکت های بزرگ هندی را در زیرساخت ها به طریقی به سمت ایران جذب و تهاتر امتیاز کنیم.

وی به عنوان جمع بندی گفت: مهم ترین پیامد رخدادهای فعلی برای ایران در آینده نزدیک، احتمالا افزایش تقاضای بار هوایی و بازتعریف نقش ژئوپلیتیکی هوانوردی خواهد بود.

معمارزاده تاکید کرد: در این حالت، فرودگاه های کلیدی، در کنار بنادر ریلی، می توانند نقشی شبیه بندر خشک (Dry Port) پیدا کنند. حتی شرکت های هواپیمایی ایرانی که تاکنون صرفاً Passenger-Oriented بوده اند، ممکن است به سمت مدل های Hybrid Cargo-Passenger یا Preighter Movement حرکت کنند یا حتی مستقیماً وارد چرخه تجارت کالاهای جابه جاشونده در بارهای هوایی شوند.

این کارشناس گفت: شکل اجرایی استفاده از این ظرفیت، حرکت به سمت عملیات غیرمتمرکز در تمام استان ها تحت AOC شرکت هواپیمایی آسمان است و مدل تأمین مالی آن نیز می تواند از محل مالکیت اشتراکی جوامع محلی یا در قالب شرکت های تعاونی کاربرمحور تعریف شود.

به گفته وی، در عین حال، باید پذیرفت که حمل هوایی هرگز نمی تواند جایگزین کامل حمل دریایی شود. ظرفیت جهانی Air Cargo در مقایسه با Shipping بسیار محدود است و هزینه هر تن حمل نیز به مراتب بالاتر است.

معمارزاده تاکید کرد: بنابراین، آینده محتمل، ایجاد یک معماری لجستیکی تاب آور و چندلایه در ایران است؛ جایی که حمل هوایی برای حفظ جریان کالاهای حیاتی عمل می کند، حمل زمینی و ریلی از هاب های منطقه ای جهت شبکه توزیع تقویت می شود و مسیرهای شبکه ای غیرمتمرکز اهمیت بیشتری پیدا می کنند.