◄ از اسکانیا تا آنتونوف، چند پرسش، یک پاسخ
وبلاگ تین نیوز، کمند روستا | سانحه هوایی روز یکشنبه آنقدر دلخراش بود که اگر چه بسیار در مورد آن نوشته شد اما میتوان تا مدتها در مورد آن نوشت و به همه دست اندرکاران مرتبط با ایمنی حمل و نقل هشدار داد که این حادثه زنگ خطری است که باید به طور جدی به آن توجه شود تا روزی با سقوط هواپیمایی بزرگتر شاهد مرگ تعداد بیشتری از هموطنانمان نباشیم و بیش از این حسرت فرصتهای از دست رفته را نخوریم.
ناگفته پیداست که این سانحه و دیگر سوانحی که هر چند وقت یکبار در بخش حمل و نقل کشور رخ میدهد از حمل ونقل هوایی، تا جادهای، ریلی و دریایی آنقدر مهم هستند که همه دست اندرکاران این بخش از دولتی و خصوصی و دانشگاهی و ... را به ریشهیابی و چارهجویی اساسی در این مورد وادار کند تا مشکلات را با همفکری هم، از پایه، شناسایی و برای برطرف کردن آنها قدم بردارند.
در مورد سانحه اخیر به نظر میرسد برای مردم کشورمان اگر چه این که کدام سازمان، کدام شخص، کدام وزارتخانه، کدام وزیر، کدام رئیس سازمان و ...در این مورد نقش داشته یا مقصرند، مهم است اما چاره درد و تضمین کننده سلامتی، حفظ جان و ایمنی حمل و نقل شان نیست. ممکن است برای کسانی که مسئولیت داشته و دارند انتشار اسامی برای فرافکنی و سلب مسئولیت مهم باشد اما مردم، چشمان باز و مسئولیتپذیری و درمان درد را از سوی مسئولان طلب میکنند و به دنبال چرایی و چگونگی وقوع این حادثه هستند تا با روشن شدن علت وقوع این رویداد، آنها که دستی بر آتش دارند، مانع از وقوع رخدادی
مشابه شوند.
برای جلوگیری از وقوع حوادث مشابه، پرسش مردم این نیست که چه کسی مجوز پرواز را داد. واقعا چند درصد از مردم، وزیر یک وزارتخانه و یا رئیس و معاونان سازمانهای دولتی را میشناسند؟ که اعلام اسامی به دردشان بخورد؟ بنابراین مهمتر آن است که مشخص شود چرا مجوز پرواز داده شد؟ آیا ارایه این مجوز هم از آن دست اقداماتی است که زوایای پنهانی دارد که مردم در مورد دانستن آن نامحرمند؟ آیا پاسخ این سوال را می توان آشکار و با صراحت به اطلاع مردم رساند؟
بعید است برای مردم دانستن این که کدام سازمان و نهاد ساخت این هواپیما را دنبال میکند به اندازه این که علت ساخت این هواپیما توسط آن نهاد چیست، مهم باشد! مردم علاقهمندند بدانند در این مورد هم موضوعات پشتپردهای مطرح است؟ این موضوع چه زوایای پنهانی دارد؟
این که کدام شرکت هواپیمایی با وجود مشکل فنی که در هواپیما وجود داشت - این موضوع هم از سوی برخی افراد رسانهای شد - مسافرگیری و پرواز کرد، چاره درد نیست و مانع رخدادی مشابه نخواهد شد. مردم انتظار دارند بدانند چرا این شرکت و یا دیگر شرکتها اقدام به مسافرگیری و پرواز با هواپیماهای مشکل دار میکنند آیا در انتظار معجزهای در آسمان هستند که مشکل هواپیما را برطرف کند؟ آیا در چنین مواردی مباحث اقتصادی دخیل اند و رانتهای ارتباطی نقش دارد؟ آیا مردم حق ندارند پاسخ این پرسشها را بدانند.
البته این پرسش ها فقط معطوف به موضوع سانحه هوایی اخیر نیست بلکه در مورد سوانح دیگری هم که در بخشهای مختلف حمل و نقل کشور رخ میدهد از حوادث اسکانیا و هوو گرفته تا حوادث ریلی و ... چراهای مشابهی وجود دارد که برای مردم بی جواب مانده است.
اکنون اما مردم در انتظار پاسخ صادقانه این پرسش ها هستند؛ پاسخهایی که میتواند زوایای پنهان مرگ بسیاری از هموطنان مان را نیز مشخص کند.
با سلام به موضوع بسیار با اهمیت و جالب توجهی اشاره کردید. متاسفانه در این موقعیت هم مجددا افراد نسبتا مسول به دنبال تسویه حساب هستند تا پیدا کردن راهکار برای پیشگیری از وقوع سوانح مشابه. بطور مثال در مورد همین سانحه اخیر باید به دنبال آن باشیم که چرا چنین شرکت بهره برداری تشکیل می گردد. آیا بهتر نیست که دو موضوع سازنده وسیله پرنده و بهره بردار از ناوگان هوایی را از یکدیگر جدا سازیم تا مدیریت بهتری بر اجرای فعالیت ها اعمال گردد.
سانحه ای رخ داده و تعداد زیادی از مردم کشورمان بیگناه جان خود را از دست داده اند. در این بین شرم آور است که رسانه های اصولگرا درگزارش های که از این سانحه دردناک منتشر میکنند پای دولت سازندگی را پیش می کشند و رسانه های اصلاح طلب پای دولت مهرورز. و بیدن ترتیب عقده گشایی می کنند. متاسفانه از یک سانحه هم دارد استفاده سیاسی میشود. واقعا ما مردم ایران برای این سیاستورزان پشیزی ارزش نداریم. سازندگی، اصلاحات، مهروز، ندبیر و امید فرقی ندارد همه باید در حفط جان انسانها تلاش کنند.
با سلام خیلى مطلب پر محتوایی هست. ما هر روز در بخش جاده کشته داریم ولى چون کلاس اتوبوس از هواپیما پایین هست سوانح جاده مثل بمب خبرى هواپیما در جامعه منفجر نمیشود تا این همه سر و صدا و اعتراض کنند…سازمان حمل و نقل و راهدارى کشور باید همانند سازمان هواپیمایی پاسخگو باشد ولی متاسفانه اخیرا مدیرکل دفتر ایمنى ترافیک سازمان راهداری می آید و مصاحبه میکند که کاهش سوانح و تلفات از این به بعد سخت هست و این در حالى هست که ایشان با توجه به عدم حساسیت سوانح جاده نسبت به هوا نوعى از مسولیت خود فرار به جلو میکند… مسولین باید چه هوا چه جاده و سایر بخشها نسبت به عملکرد شان پاسخگو باشند چون همه ملت ایران از نظر حقوق اجتماعى برابر هستند برایشان وسیله سفر فرقی ندارد هواپیما باشد یا اتوبوس یا قطار یا کشتى
تا این لحظه میتوان محتمل ترین دلیل رو over weight بودن هواپیما دانست. به این معنی که وزن برخاست بیشتر از میزان مجاز(MTOW) بوده و اصلا ارتباطی به مجوز و گواهینامه های هواپیما ندارد. پرواز با وزنی بیشتر از وزن مجاز برخاست متاسفانه اتفاق می افتد و در صورتیکه هیچ کدام از موتورهای هواپیما از کار نیفتد، منجر به سانحه نمی شود. هواپیماها به گونه ای طراحی و ساخته می شوند که در صورت از دست دادن یک موتور در فاز برخاست و پس از سرعتی مشخص بر روی باند، به راه خودش ادامه داده و دور زده و فرود آید. حداکثر وزن برخاست هم برای چنین شرایطی تعیین می شود. حال در وضعیت عادی که همه موتورها در حال کار هستند، هواپیماها به راحتی می توانند با وزنی بیشتر از میزان مجاز نیز برخیزند. در صورتیکه دلیل سانجه این مساله باشد(over weight) بودن، شرقی بودن و مونتاژ ایران بودن و … هیچکدام دلیل سانحه نیستند. بلکه دلیل سانحه چیزی است که اگر بر سر ارباس و وبوئینگ و ام دی و … هم رود منجر به نتیجه مشابهی خواهد شد. اگر بخواهیم قیاسی با خودرو داشته باشیم، میتوان گفت دقیقا همان مشکلی که به صورت بهره برداری غلط و تخلفات انسانی وجود دارد اینجا هم وجود دارد. در زمینه خودرو، افکار عمومی به راحتی خودروساز رو مقصر اصلی در کشته شدن روزی ۵۰ نفر که سالانه ۱۸ هزار نفر میشود می داند. در حالیکه حقیقت داستان چیز دیگری است. چهار مورد از پنج موردحوادثمرگبار توپولف ۱۵۴ و یک مورد یاک ۴۰(مرحوم دادمان مسافر بودند) همگی در اثر خطای انسانی رخ دادند و نه نوع هواپیما. سانحه توپولف کاسپین که در اثر نقص فنی رخ داد نیز متاثر از تعمیر و نگهداری نا درست بوده و نه نقص طراحی و ساخت. اما پس از اینکه با افتخار توپولف ها کنار گذاشته شدند، بوئینگ ۷۲۷ ایران ار در ارومیه سانحه داد و دلیل آن هم خطای عامل انسانی بود. مشابه با سانحه توپولف ها. جالب اینکه ایران ار در مجموع ۹ فروند بوئینگ ۷۲۷ داشته که ۴ تایش در اثر سانحه از بین رفته اند و سه موردش مرگبار بوده. اما این دلیل بر بد بودن بوئینگ ۷۲۷ نیست. همانطور که توپولف و انتونف به خودی خود بد نیستند تا الان دو مورد سانحه فوکر ۱۰۰ داشتیم که شانس و اقبال باعثشد مرگبار نباشند. سه یا چهار مورد سانحه فوکر ۱۰۰ داشتیم که هواپیما از رده خارج شده یک مورد سانحه فورک ۲۸ داشتیم که همه مسافران کشته شدند ۳ مورد سانحه مرگبار ۷۲۷ داشیم و یک مورد غیر مرگبار یک مورد سانجه ۷۰۷ ساها داشتیم با تعداد اندکی کشته. موارد دیگری هم بوده اند اما تا زمانی که نگاه ها سخت افزاری است باید منتظر فجایع بعدی بود.
خوب است آقای ظهرابزاده بفرمایند منظور از عامل انسانی مورد اشاره چیست؟ خلبان، مراقبین پرواز، مهندسان ساخت هواپیما؟ مدیران ایرلاین بهره بردار و …هر کدام از اینها هم که مقصر باشند نیز پشت سرشان عوامل دیگری دخیل است که باید مسئولان به آن توجه کنند.
در کشور ما افراد در همه ردههای کاری از مدیر کل و مدیر میانی گرفته تا کارمند و کارگر ساده، وظایفشان را سهلانگاری و غیرمسئولانه انجام میدهند. متاسفانه هم مسئولین و رسانهها و هم به تبع آنها افکار عمومی، به جای این که بر بهبود این شرایط اهتمام بورزند و در همه سطوح کیفیت کار نیروی انسانی را بهبود ببخشند، در اکثر موارد بیگناهترین عامل را به عنوان مقصر اعلام میکنند! نمونههای آن را در این روزها زیاد داشتهایم. در مورد آتش گرفتن کامیون اسکانیای جاده قم، یک فقره اسکانیا که معلوم شد که توسط بهرهبردار باک اضافه روی آن نصب شده و با سرعت نامعقولی در حرکت بوده، تصادف کرده و دچار حریق میشود. مقصر «اسکانیا» اعلام میشود در حالی که اگر استفاده معقولی از آن میشد این اتفاق نمیافتاد! در تصادفی پژوی که دیوانهوار رانندگی میکرده دچار سانحه شده و به جهت مخالف اتوبان پرت میشود. مقصر «گاردریل» اعلام میشود! گاردیل باید پاسخگوی چه میزان دیوانگی رانندگان باشد؟! در این حادثه هوایی روی داده هم بهتر است به جای این که انگشت اتهاممان را بدون هیچ بررسی به ساخت ایران بودن هواپیما نشانه برویم، منتظر اعلام نظر کارشناسان مسئول بررسی سانحه باشیم و اگر اشکالی در نحوه بهرهبرداری از هواپیما بوده، از کسانی که جهت بالا نگه داشتن صنعت هوانوردی کشور اهتمام ورزیدهاند و این روزها بیپروا و بیدلیل به آنها تاخته و توهین شده است عذرخواهی کنیم. قطعا باید بررسی شود که چه عواملی در خصوص ایجاد سوانحه اینچنینی مقصر هستند و قطعا باید جهت اصلاح آنها اقدامات جدی صورت گیرد، ولی اگر کسی با طناب «ساخت ایران» خودش را دار زد، نباید کارخانه سازنده را تعطیل کنیم!
از اقای رئیس جمهور تشکر می کنیم بابت این که: پس از ممنوعیت پرواز ایران ۱۴۰ در آسمان کشور، رییسجمهور پرواز مسافری هواپیمای آنتونوف ۷۴ را هم ممنوع کرد.