◄ مسافران در صورت تاخیر ایرلاینها چه حقوقی دارند؟
در دستور العمل حقوق مسافر در مورد پروازهایی که به دلیل شرایط جوی یا امنیتی فرودگاه مبدأ، مقصد و در مسیر دچار تأخیر و یا ابطال میشود، شرکتهای هواپیمایی با رعایت مقررات پذیرایی از مسافرین موظف به استرداد کامل وجه به مسافران هستند.
حقوق مسافر مجموعهای از سیاستها، دستورالعملها، استانداردها، ضوابط و مقرراتی است که الگوی رفتاری شرکت هواپیمایی و متصدیان امور پروازی را تدوین میکند و هدف آن تضمین حقوق مادی و معنوی و رعایت شأن و منزلت مسافران در فرآیند مسافرتهای هوایی است.
به گزارش خبرنگار تیننیوز طبق عرف بینالمللی حملونقل هوایی، تأخیر پروازی تا نیم ساعت ایرادی ندارد، اما در صورت تأخیر بیش از نیم ساعت، ایرلاین مربوطه باید جوابگوی مسافران باشد و بر اساس کنوانسیونهای بینالمللی باید به مسافران خسارت بپردازد و رضایت آنان را جلب کند با این حال گزارشهای مردمی حاکی از ان است که نحوه رسیدگی و پذیرایی شرکتهای هواپیمایی کشور در تأخیرات پروازی به مسافران رضایتبخش و بر اساس کنوانسیونهای بینالمللی نیست.
اغلب مسافران مشمول تأخیر نیز از مراجعه به دادگاه و شکایت از شرکتهای هواپیمایی انصراف میدهند. این در حالی است که مسافران بابت تأخیر بیش از نیم ساعت هواپیما میتوانند خواستار حقوق قانونی خود از شرکت هواپیمایی مربوطه شوند.
حقوق قانونی که مسافران اغلب از آن بی خبر هستند در سال 94 ابلاغ شد که در پی آن ظایف مشخصی را برای ایرلاین لحاظ کرد.
در آییننامه حقوق مسافر به مواردی نظیر نوع و نحوه پذیرایی، الزامات ایرلاین و مسافر در بروز تأخیرات پروازی، حقوق مسافر در قبال تأخیرها، جزئیات ابطال پرواز و نحوه پذیرایی از مسافران در ساعات مختلف تأخیر پروازی اشاره شده است.
آئیننامه حقوق مسافر در سه بعد «حقوق مسافر هنگام پذیرش در فرودگاه»، «نرخ بلیت» و «حقوق مسافر در حین و بعد از پرواز» است.
بنابراین گزارش دستورالعمل حقوق مسافر در پروازهای داخلی در 2 فصل، 3 ماده، 8 بند، 14 زیر بند و 2 تبصره ابلاغ شد که بر این اساس در تاخیرهای بیش از 4 ساعت شرکت حملکننده موظف به ارائه یک فقره بلیت مشابه با تخفیف 30 درصد از لحاظ مسیر و کلاس پروازی است.
در این دستور العمل در مورد پروازهایی که به دلیل شرایط جوی یا امنیتی فرودگاه مبدأ، مقصد و در مسیر دچار تأخیر و یا ابطال میشود، شرکتهای هواپیمایی با رعایت مقررات پذیرایی از مسافرین صرفاً موظف به استرداد کامل وجه به مسافران هستند.
همچنین بر اساس دستورالعمل حقوق مسافر در پروازهای داخلی، اگر ابطال پرواز از زمان خرید بلیت تا یک هفته قبل از انجام پرواز باشد در اینصورت شرکت حملکننده موظف به پرداخت کامل وجه بلیت است و اگر ابطال پرواز از شش روز تا 24 ساعت قبل از انجام پرواز باشد، در این صورت شرکت حملکننده موظف به پرداخت کامل وجه بلیت و ارائه یک بلیت مشابه با 30 درصد تخفیف از لحاظ مسیر و کلاس پروازی به مسافر است.
بنابراین گزارش اگر ابطال از 24 ساعت مانده تا زمان انجام پرواز، انجام پذیرد در این صورت شرکت حملکننده موظف به پرداخت کامل وجه و ارائه یک فقره بلیت نیم بهاء مشابه از لحاظ مسیر و کلاس پروازی است.
همچنین ارائه بلیت مشابه (از لحاظ مسیر و کلاس پروازی) در اولین فرصت زمانی انجام میگیرد؛ همچنین در صورت انتقال مسافر توسط سایر خطوط هوایی این امر بدون پرداخت هزینه و یا مابه التفاوت توسط مسافر و یا خسارت توسط شرکتهای هواپیمایی انجام خواهد پذیرفت.
بر اساس دستورالعمل حقوق مسافر در پروازهای داخلی نماینده شرکت هواپیمایی با حضور در میان مسافران بامتانت و احترام نسبت به اطلاعرسانی صحیح در خصوص تأخیر پرواز اقدام میکند و شرکت هواپیمایی نسبت به اطلاعرسانی از طریق سیستم اطلاعات پرواز بهصورت مستمر اقدام میکند.
بنابراین گزارش در صورت تأخیر بیش از یک ساعت و کمتر از دو ساعت از مسافران پذیرایی نوع اول به عمل خواهد آمد و ارائه این پذیرایی مشروط به وجود زمان کافی جهت پذیرایی و عدم ایجاد تأخیر بیشتر در پرواز است.
همچنین در تأخیر بیش از 2 ساعت و تا 4 ساعت انجام پذیرایی مناسب حداقل نوع اول با توجه به امکانات فرودگاهی، فراهم نمودن امکان برقراری ارتباط تلفنی برای اطلاعرسانی، تغییر پرواز در صورت درخواست مسافر و امکان انجام آن، انجام قدمات لازم جهت اعزام با سایر شرکتهای هواپیمایی (در صورت درخواست مسافر) و در صورت وجود پرواز از همان مسیر و یا انتقال به مقصد نهایی از طریق مسیرهای جایگزین (بهغیراز مسیر درجشده در بلیت) و پرداخت کامل وجه بلیت مسافر در صورت انصراف مسافر از ادامه پرواز ضروری است.
درصورتیکه هواپیما در مکانی بهغیر از مقصد مسافر و یا نقطه میانی (در پروازهای اتصالی مندرج در یک بلیت) توقف کند شرکت هواپیمایی موظف است مسافر را به مبدأ یا مقصد پرواز مطابق یکی از روشها منتقل کند؛ روش نخست انتقال مسافر به مبدأ توسط شرکت هواپیمایی حامل صورت پذیرفته و کل وجه بلیت بدون کسر جرائم به مسافر پرداخت شود و روش دوم در صورت درخواست و انتقال مسافر به مقصد یا هر وسیله نقلیه عمومی زمینی (اتوبوس، قطار و از این قبیل) این انتقال ضمن فراهم کردن شرایط لازم و پرداخت هزینههای آن توسط شرکت حامل صورت میگیرد.
شرکت هواپیمایی و دفاتر نمایندگی فروش بلیت موظف هستند بلیت مسافر را با مشخصات کامل اعم از شرایط و ضوابط بلیت صادره، قیمت نهایی (بهای پایه، عوارض، قواعد ابطال و هزینههای اضافی)، نام شرکت حملکننده و سایر اطلاعات ضروری به مسافر ارائه کنند.
بنابراین گزارش حقوق مسافر مجموعهای از سیاستها، دستورالعملها، استانداردها، ضوابط و مقرراتی است که الگوی رفتاری شرکت هواپیمایی و متصدیان امور پروازی را تدوین میکند و هدف آن تضمین حقوق مادی و معنوی و رعایت شأن و منزلت مسافران در فرآیند مسافرتهای هوایی است؛ رعایت این مجموعه حمایتی بر اساس مفاد 5 قانون هواپیمایی کشوری و ماده 19 کنوانسیون ورشو مصوب 1354/3/31 مجلس شورای اسلامی برای همه شرکتهای هواپیمایی الزامی است.
حقوق مسافر از نظر کمیسیون اتحادیه اروپا
البته کمیسیون اتحادیه اروپا نیز برای مسافران خطوط هوایی، حقوقی قائل است. بر این اساس مواردی مانند امتناع از مسافرگیری در وقت مقرر، لغو شدن پرواز و تاخیر در پرواز باید از سوی شرکت هواپیمایی مربوطه به اطلاع مسافران برسد و شرکتها همکاری و مساعدت لازم را با مسافران بهویژه افراد آسیب پذیرتر داشته باشند.
حقوقی که کمیسیون اتحادیه اروپا برای مسافران در شرایط مختلف تاخیر یا لغو در نظر گرفته به شرح زیر است:
1- به مسافران بابت لغو پرواز یا تاخیر ناشی از نامساعد بودن شرایط جوی خسارتی داده نمیشود و مسافران میتوانند بلیت خود را لغو و بهای آن را به طور کامل دریافت کنند یا با پرواز جایگزین دیگر شرکت هواپیمایی مربوطه سفر کنند.
2- در صورت رزرو بیش از ظرفیت، شرکتهای هواپیمایی باید ابتدا افراد داوطلب را از فهرست پرواز خارج کنند و در صورت کافی نبودن این کار، فرد رزرو کننده میتواند یا با پرواز بعدی همراه شود یا اینکه با لغو پرواز خود، پول بلیت را به طور کامل دریافت کند.
3- افراد با توجه به مسافت پرواز و میزان تاخیر، حق دارند بین 125 تا 600 یورو غرامت دریافت کنند.
4- در صورت لغو پرواز نیز باید همین میزان غرامت به مسافر پرداخت شود، مگر اینکه شرکت هواپیمایی دو هفته قبل از پرواز آن را اعلام کرده باشد یا اینکه به جای پرواز لغو شده، پروازی رضایت بخش برای مشتری تدارک ببیند. در صورتی که شرکت هوایی بتواند ثابت کند لغو پرواز به دلیل شرایط فوق العاده صورت پذیرفته است، غرامتی پرداخت نمیشود.
5- در صورتی که تاخیر در پرواز دست کم دو ساعت به طول انجامد، شرکت هوایی باید امکاناتی مانند تماس تلفنی رایگان، نوشیدنی و غذا و اسکان را در اختیار مسافران قرار دهد.
6- در صورتی که پروازی با بیش از سه ساعت تاخیر به مقصد برسد و شرکت هواپیمایی مسوول تاخیر باشد، غرامتی مشابه حالت لغو پرواز به مسافر پرداخت میشود.
7- مسافران بعد از پنج ساعت تاخیر حق دارند که پروازشان را لغو کنند و پول بلیت شان را به طور کامل دریافت کنند. در این حالت شرکت هواپیمایی موظف است پروازی را برای بازگشت مسافر به مبداء اولیه پرواز تدارک بیند.
البته طبق کنوانسیون بینالمللی ورشو، اگر ایرلاینی با تاخیر پروازی خود موجب ضرر و زیان مسافری شود، مسافر حق دارد به دادگاه شکایت کند و ایرلاین مربوطه مسوول است و باید پاسخگو باشد. این روش پاسخگویی ایرلاین روش قضایی است و چون در دادگاه، شرکت هواپیمایی مسوول تلقی میشود، نیازی به اثبات نیست و حق به مسافر داده میشود.