◄ شهرداری در تصادف‌ها سهمی ندارد؟!

سخنان مهدی چمران رئیس شورای شهر این فکر را به ذهن متبادر می کند که ایشان اصلا در تهران زندگی نکرده است! در بزرگراه های تهران سرعت بالای 100 کیلومتر هم پدیده غریب و نادری نیست. از سوی دیگر تصادف، حاصل یک عامل منفرد نیست. راننده ممکن است خطا کند، خودرو ممکن است نقص فنی داشته باشد، اما محیطی که خودرو و انسان در آن حرکت می‌کنند نیز می‌تواند احتمال وقوع حادثه یا شدت پیامد آن را کم یا زیاد کند. بنابراین پرسش درباره سهم شهرداری در تصادفات، پرسش بی‌ربطی نیست؛ اتفاقاً یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مدیریت شهری است.

اینکه از نظر رئیس شورای شهر، در تهران کمتر پیش می‌آید خودرویی با سرعت ۸۰ کیلومتر در ساعت در یک خیابان شهری حرکت کند، به‌تنهایی به معنای نبود تصادفات شدید نیست. بزرگراه‌های تهران، حتی با سرعت‌های کمتر از ۸۰ کیلومتر، ظرفیت ایجاد حوادث مرگبار دارند. ضمن اینکه شدت تصادف تنها به سرعت لحظه برخورد وابسته نیست؛ نوع برخورد، وزن خودروها، وضعیت مسیر، حضور عابر و موتورسیکلت، کیفیت ایمنی خودرو و فاصله واکنش نیز در نتیجه حادثه مؤثرند.

از سوی دیگر، اگر بنا باشد تمام مسئولیت تصادفات به راننده بازگردانده شود، اساساً بخش مهمی از فلسفه مدیریت ترافیک و ایمنی شهری بی‌معنا می‌شود. شهرداری مسئول طراحی و نگهداری بخش قابل‌توجهی از شبکه معابر شهری، ایمن‌سازی نقاط حادثه‌خیز، روشنایی، خط‌کشی، علائم، هندسه تقاطع‌ها و بسیاری از مؤلفه‌های محیطی است.

آمارهای پلیس راهور تهران نیز نشان داده‌اند که در بزرگراه‌ها، تخطی از سرعت مطمئنه و ناتوانی در کنترل وسیله نقلیه از عوامل مهم تصادفات بوده‌اند.

پس بهتر است به جای پرسش «شهرداری چه سهمی دارد؟» پرسش دقیق‌تری مطرح شود: کدام بخش از محیط شهری می‌تواند احتمال تصادف یا شدت آن را کاهش دهد و مسئول اصلاح آن کدام نهاد است؟

پاسخ به این پرسش، به جای پاک کردن صورت مسئله، می‌تواند تهران را یک گام به سمت خیابان‌های ایمن‌تر ببرد.