◄ ارزان‌ترین و گران‌ ترین بنزین خاورمیانه در سال ۲۰۲۶ / ایران در کجای جدول ایستاده؟

بر اساس داده های منتشرشده از سوی پایگاه خبری «رویداد۲۴» و با احتساب نرخ دلار ۲۲۶ هزار و ۸۰۰ تومان، بهای هر لیتر بنزین در ایران در روز ششم شهریور ۱۴۰۵ معادل ۱۰۰ هزار ریال (۰.۴۴ دلار) اعلام شده است. این رقم، ایران را در جایگاه دوم ارزانترین بازار سوخت منطقه پس از کویت (با ۰.۳۴ دلار) قرار می دهد. 

به گزارش سرویس خودرو تین نیوز ، نکته قابل توجه آنکه این قیمت پس از افزایش اخیر نرخ بنزین آزاد (کارت جایگاه) به ۱۰ هزار تومان اعلام شده و همچنان فاصله معناداری با قیمتهای جهانی دارد. تداوم این سیاست قیمتگذاری در شرایطی صورت میگیرد که کارشناسان بارها نسبت به تشدید ناترازی بنزین و قاچاق سوخت به کشورهای همسایه هشدار داده اند. 

کویت با قیمت ۱۱۰ دینار (۰.۳۴ دلار) به ازای هر لیتر، ارزان ترین بنزین منطقه را به خود اختصاص داده است. این کشور به رغم درآمدهای نفتی سرشار، همچنان با ارائه یارانه های مستقیم، بهای سوخت را در سطح بسیار پایین نگه داشته است. قطر نیز با ۳۱۰ ریال (۰.۵۸ دلار) در رتبه سوم قرار دارد. این الگوی قیمت گذاری در شورای همکاری خلیج فارس، نشان دهنده رویکرد دولت های حاشیه جنوبی خلیج فارس در حمایت از معیشت شهروندان و جلوگیری از فشار تورمی به اقتصاد داخلی است.

عربستان، عمان و بحرین؛ ثبات نسبی در بازه نیم دلاری

عربستان سعودی با ۲۳۰ ریال (۰.۶۲ دلار)، عمان با ۲۴۰ بیسه (۰.۶۲ دلار) و بحرین با ۲۵۰ فلس (۰.۶۶ دلار) در یک بازه قیمتی نزدیک به هم قرار گرفته اند. این سه کشور با وجود تفاوت های ساختاری در اقتصاد، رویکردی مشابه در قیمت گذاری سوخت اتخاذ کرده اند. نکته جالب توجه، افزایش تدریجی قیمت سوخت در عربستان طی سال های اخیر و حرکت به سمت حذف یارانه ها در چارچوب برنامه چشم انداز ۲۰۳۰ است؛ روندی که با مقاومت اجتماعی نیز روبه رو شده است.

عراق؛ بنزینی ارزان تر از همسایگان ثروتمند

عراق با ۸۵۰ دینار (۰.۶۵ دلار) برای هر لیتر، در میانه جدول منطقه ای قرار دارد. این در حالی است که این کشور از نظر درآمد سرانه نفتی با کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس فاصله دارد. تداوم قیمت پایین بنزین در عراق، یکی از دلایل اصلی قاچاق سوخت از مرزهای غربی ایران به خاک عراق محسوب می شود؛ پدیده ای که همواره یکی از چالش های امنیتی و اقتصادی در مناطق مرزی بوده است.

امارات؛ سیاست دوگانه با بنزین ویژه

امارات متحده عربی با بنزین «Special ۹۵» به قیمت ۳.۶۹ درهم (۱ دلار) در رتبه هشتم منطقه قرار گرفته است. این کشور با اجرای سیاست دوگانه قیمت گذاری، بنزین معمولی را با یارانه و بنزین ویژه (اکتان بالا) را با قیمت نزدیک به بازار جهانی عرضه می کند. این رویکرد، نمونه ای از حرکت تدریجی به سمت آزادسازی قیمت سوخت بدون شوک قیمتی به مصرف کنندگان است.

سوریه و لبنان؛ بنزین بحران زده

سوریه با ۱.۲۶ دلار و لبنان با ۱.۳۰ دلار به ازای هر لیتر، در میانه جدول منطقه قرار دارند. این قیمت ها اگرچه در مقیاس جهانی پایین به نظر می رسد، اما با توجه به بحران های اقتصادی عمیق و کاهش شدید ارزش پول ملی این کشورها، عملاً فشار سنگینی بر سبد معیشت خانوار تحمیل می کند. در لبنان که تورم نقطه به نقطه در سال های اخیر به هزاران درصد رسیده، قیمت سوخت نیز به شدت تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز قرار دارد.

اردن و اسرائیل؛ گران ترین بنزین خاورمیانه

در انتهای جدول منطقه ای، اردن با ۱.۸۵ دلار و اسرائیل با ۲.۸۱ دلار به ازای هر لیتر قرار دارند. اسرائیل به عنوان گران ترین بازار سوخت منطقه، بیش از شش برابر قیمت بنزین در ایران را تجربه می کند. این اختلاف فاحش، علاوه بر تفاوت در سیاست های یارانه ای، نشان دهنده ساختار متفاوت اقتصادی و تأثیر تحریم ها و هزینه های لجستیکی بر قیمت نهایی سوخت در این کشورهاست. اردن نیز به عنوان کشوری فاقد منابع نفتی، ناگزیر به واردات سوخت با قیمت های جهانی و انتقال آن به مصرف کننده نهایی است.

 الگوی ژئوپلیتیک قیمت سوخت در خاورمیانه

نگاهی جامع به داده های فوق، سه گروه بندی اصلی را در بازار سوخت منطقه آشکار می سازد. گروه نخست، کشورهای تولیدکننده نفت حاشیه جنوبی خلیج فارس (ایران، کویت، قطر، عربستان، عمان، بحرین) هستند که با تکیه بر درآمدهای نفتی، یارانه های سنگین سوختی اعطا می کنند. گروه دوم، کشورهای دارای منابع محدود یا فاقد نفت (امارات، اردن، اسرائیل) هستند که به سمت قیمت های نزدیک به بازار جهانی حرکت کرده اند. گروه سوم نیز اقتصادهای بحران زده (سوریه، لبنان) هستند که قیمت سوخت در آن ها بیش از هر چیز تابع نوسانات ارزی است.