◄ معمای خاورهای قدیمی در جاده جنوب؛ حمل بار یا فروش سهمیه گازوئیل؟
افزایش انتقال خاورهای قدیمی به سمت بندرعباس و بلوچستان این پرسش را ایجاد کرده است که آیا کامیونت ها برای حمل بار منتقل می شوند یا استفاده از سهمیه گازوئیل و باربرگ؟
تا چندی قبل، ناوگان حمل و نقل جاده ای از طرق مختلف امکان دریافت سهمیه گازوئیل داشت. کامیون های سنگین عمدتا بر اساس بارنامه سوخت دریافت می کردند و بخشی از کامیونت ها و خودروهای فعال در مسیرهای کوتاه نیز می توانستند با استفاده از باربرگ سهمیه بگیرند.اما نگرانی درباره دریافت مضاعف سهمیه و احتمال سوء استفاده، باعث شد محدودیت هایی برای کامیون های سنگین اعمال شود.
به گزارش تین نیوز، با این حال کامیونت های سبک، از جمله خاورهای حدود 6 تن، همچنان در چارچوب مقررات امکان استفاده از باربرگ را دارند. همین موضوع در شرایطی که قیمت گازوئیل در بازار غیررسمی اختلاف زیادی با نرخ رسمی پیدا کرده، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
برخی رانندگان کامیون و فعالان بخش حمل و نقل جاده ای کالا در گفت و گو با خبرنگار ما درباره قیمت گازوئیل عنوان کردند: قیمت گازوئیل خارج از شبکه در حوالی اصفهان حدود لیتری ۴۰ هزار تومان، در مناطق جنوبی و مرزی حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان برای هر لیتر ( در برخی مناطق بندرعباس و بلوچستان ) به فروش می رسد.
در چنین شرایطی تعدادی از رانندگان کامیون نیز از افزایش تقاضا برای خرید خاورهای قدیمی خبر می دهند.
به گفته آنان، در یک ماه اخیر هنگام تردد در جاده های جنوبی به خصوص در مسیرهای منتهی به سیستان و بلوچستان بارها مشاهده کرده اند که دو خاور روی یک تریلی؛ در حال انتقال به استان های جنوبی هستند.
یکی از رانندگان کامیون درباره این تصویر تکرار شونده در جاده های جنوبی که توجه او را جلب کرده، به خبرنگار تین نیوز گفت: در روزهای اخیر، موارد متعددی از انتقال خاور روی تریلی در مسیرهای منتهی به بندرعباس و بلوچستان مشاهده شده است.
وی افزود: طبیعی است که انتقال کامیونت با تریلی به خودی خود اتفاق غیرقانونی نیست و می تواند دلایل کاملاً عادی داشته باشد؛ از جابه جایی خودرو برای فروش گرفته تا انتقال ناوگان به محل فعالیت جدید.
او تاکید کرد: اما وقتی این تصاویر در کنار افزایش اختلاف قیمت سوخت و امکان دریافت سهمیه با باربرگ قرار می گیرند، این پرسش مطرح می شود که آیا همه این کامیونت ها واقعاً برای حمل بار به جنوب می روند؟
«کامیونت صوری»؛ فرضیه ای که باید بررسی شود
این راننده کامیون خاطرنشان کرد: یکی از اولین موضوعاتی که با مشاهده خاورهای در حال انتقال به استان های جنوبی به خصوص سیستان و بلوچستان به ذهن می رسد احتمال استفاده از کامیونت هایی است که فعالیت حمل و نقلی واقعی و متناسب با سهمیه دریافتی ندارند، اما از امکان قانونی دریافت باربرگ استفاده می کنند.
او تاکید کرد: اگر یک کامیونت بتواند در ماه دو هزار لیتر سهمیه دریافت کند و این سوخت در بازار غیررسمی با قیمت لیتری ۲۰۰ هزار تومان معامله شود، ارزش سهمیه ماهانه به ۴۰۰ میلیون تومان می رسد. یعنی خودرویی که ممکن است با حدود یک تا یک و نیم میلیارد تومان خریداری شود، می تواند ظرف چند ماه ارزش سهمیه ای قابل توجهی ایجاد کند.
وی اظهار کرد: در چنین شرایطی، اگر کنترل میان «باربرگ صادرشده»، «مسیر طی شده»، «بار واقعی»، «مصرف سوخت» و «موقعیت مکانی خودرو» به اندازه کافی دقیق نباشد، امکان ایجاد یک چرخه صوری وجود خواهد داشت.
به گفته وی، در چنین شرایطی کامیونت به جای اینکه صرفا ابزار حمل بار باشد، تبدیل به ابزاری برای دسترسی به سهمیه سوخت می شود. اگر چنین روشی در مقیاس گسترده اتفاق بیفتد، پیامد آن تنها قاچاق سوخت نیست؛ بلکه می تواند موجب افزایش مصنوعی تقاضا برای کامیونت های فرسوده، ایجاد ناوگان های صوری و تحمیل هزینه به نظام توزیع سوخت شود.
این راننده کامیون با تاکید بر این که برای مشخص شدن واقعیت می توان بررسی کرد که در ماه های اخیر چه تعداد کامیونت قدیمی برای فعالیت در مناطق جنوبی و مرزی ثبت شده اند، گفت: همچنین باید مشخص شود میانگین باربرگ صادرشده برای این خودروها چقدر بوده و آیا میزان سهمیه دریافت شده با میزان کارکرد و بار واقعی آنها تناسب دارد و چند درصد از این خودروها واقعاً در مسیرهای اعلام شده فعالیت می کنند.
این راننده کامیون افزود: پاسخ به همین چند سوال می تواند مشخص کند افزایش انتقال خاورهای قدیمی به سمت جنوب، یک روند عادی در بازار حمل و نقل است یا نشانه ای از شکل گیری یک روش جدید برای سوءاستفاده از سهمیه گازوئیل.
وی تاکید کرد: بازار سوخت گازوئیل همیشه جایی برای شکل گیری انگیزه های اقتصادی غیرعادی بوده است. هرچه فاصله میان قیمت رسمی و قیمت بازار غیررسمی بیشتر شود، انگیزه برای سوءاستفاده نیز افزایش پیدا می کند. اکنون باید دید آیا خاورهای قدیمی که زمانی صرفاً خودروهای کار ارزان قیمت محسوب می شدند، در حال تبدیل شدن به «کارت های سوخت متحرک» هستند یا افزایش حضور آنها در جاده های جنوب صرفا یک اتفاق معمول در بازار حمل و نقل است.
