| کد خبر ۴۰۸۴۷
کپی شد

بدون توسعه انسانی، رسیدن به توسعه خیال خام خواهد بود

|

وبلاگ تین نیوز، محمد سریع القلم | منتظر یک سخنرانی می نشینیم تا یک مقاله از آن بیرون بیاید. سریع القلم كه فوق دكترای خود را از دانشگاه اوهایو آمریگا گرفته و از اساتید علوم انسانی است که ارتباطات خوبی با خارج از ایران دارد .در اكثر همایش ها و كنفرانس های معتبر و رده بالای جهانی حضور دارد. وی همیشه سعی دارد تا دستاوردش از این سفرهای علمی را در اختیار دانشجویان اش و در نهایت از طریق آنها در اختیار مردم قرار دهد. وی در خصوص توسعه نیافتگی ایرانیان به مردم می گوید. متن سخنرانی دکتر محمود سریع‌القلم در حاشیه اجلاس اتاق بازرگانی ایران را در ادامه می‌خوانید:

بدون توسعه انسانی، رسیدن به توسعه خیال خام خواهد بود
وظیفه تمام افراد جامعه ایران است که بنا به ظرفیت، توانایی و فکر خود در اندیشه توسعه و پیشرفت کشور باشند، در غیر این صورت رسیدن به «توسعه» خیالی خام خواهد بودآنچه که باعث پیشرفت و شرایط ممتاز آن‌ها در این بازه زمانی کم شده است، چیزی جز اراده ملی آن‌ها برای پیشرفت نبوده است.این تفکر که زمانی در گذشته و در حال حاضر در بخش کوچکی از جامعه ما وجود دارد مبنی بر اینکه توطئه در جهان مانع از حرکت ما به سوی پیشرفت است و یا اینکه «نمی‌گذارند ما پیشرفت کنیم»، تفکر نادرستی است؛ چرا که اگر سیستمی در جامعه تصمیم بگیرد رشد کند، هیچ مانعی نمی‌تواند بر سر راه آن‌ قرار گیرد اگرچه ساختارها در حرکت به سمت توسعه نقش بسیار مهمی دارند اما «جامعه»، نقشی به مراتب مهم‌تر در رسیدن به توسعه دارد. «رشد فردی» در این امر، عاملی تعین‌کننده است و مهم‌ترین مشتق عقلانیت به حساب می‌آید.

مرحله اول کشف و شناخت توانمندی های خودمان است
لازمه رشد فردی در جامعه، وقت گذاشتن افراد جامعه برای خود در مسیر کشف و شناختن خودشان است. در واقع، این رشد فردی است که جمع آن تبدیل به جامعه مدنی و عاملی برای پیشرفت کشور است. فقر رشد فردی و اخلاقی موضوع مهمی است که بسیاری از نویسندگان ایرانی نیز از جمله عبدالحسین زرین‌کوب در کتاب‌های تاریخ ایران به آن اذعان داشته‌اند. چنانچه یکی از لایحه‌های مشترک بحث‌های این تاریخ دانان این است که بخش بزرگی از تاریخ ایران را حسد و کینه رقم زده است.بنابراین لازم است اول رفتارها و ناهنجاری های گذشته تغییر پیدا کند.

مرحله دوم تغییر الگوی آموزش است
این جمله درست است که بدون توسعه انسانی، رسیدن به توسعه خیال خام خواهد بود الگوی توسعه باید از آموزش در دبستان آغاز شود. این حرف درستی است که گفته می‌شود جملاتی مانند «بابا نان داد» در این کتاب‌ها باید به جملاتی که محتوای «برخود متکی بودن» را داشته باشد، تغییر کند. جمله‌ای که باعث شود ما حداقل انتظارات را از دیگران داشته باشیم، خودمان زحمت بکشیم تا چیزی به دست آوریم و متکی به خود رشد کنیم. در حقیقت، آموزش به خود متکی بودن به کودکان در سنین پایین و تبدیل آن به فرهنگ عمومی جامعه، رمز پیشرفت کشورهای توسعه‌یافته است.

مرحله سوم تلاش برای رشد فکری افراد جامعه است
«تضاد» مهم‌ترین عامل رشد فکری انسان‌هاست. کما اینکه دلیل اصلی افراطی‌گری در جامعه ما، حرکت صرف افراطیون در مدار خود و قرار نگرفتن در مدار و جریان‌های متفاوت در برابر افکار آن‌هاست.مهم‌ترین گام در راه رشد فکری، خواندن کتاب‌های مختلف، آشنا شدن با افکار و اندیشه‌های مختلف و به دنبال آن در جریان تضارب آراء قرار گرفتن است. به عنوان مثال خواندن کتاب‌های نویسندگان چینی، مکزیکی، آمریکایی و غیره مهم‌ترین عامل رشد فکری انسان‌ها برای تغییر ذهنمان نسبت به جهان اطراف و بالارفتن ظرفیت تحمل دیدگاه‌های متفاوت و متضاد در جامعه است.دلیل داشتن تاریخ استبدادی کهن در ایران، عمومی نشدن فرهنگ رشد فکری و نبود آگاهی مردم جامعه بوده است. «خودآگاهی» مردم جامعه دستاورد بزرگی برای پیشرفت و توسعه است و معنای آن آگاهی افراد بر سلایق و افکار خود است تا کسی نتواند برای آن‌ها تصمیم بگیرد و مانع استقلال فکری و شخصیتی شود. موضوع کتاب نخواندن ایرانیان به هیچوجه نمی‌تواند توجیه اقتصادی داشته باشد و دلیل آن چیزی جز نبود رشد شخصیتی و فکری افراد جامعه نیست و تا زمانی‌‍‌که ما ایرانیان به رشد فکری دست نیابیم، همیشه ضعیف و نیازمند خواهیم‌ ماند و به کشورهای پیشرفته و توسعه‌‌یافته ملحق نخواهیم شد.

چرا توسعه نیافته ایم؟
در رابطه با بحث توسعه یافتگی در ابتدا بنیان ها را باید ذکر کرد و بعد از آن به فرآیندها و نتایح حاصل از این بنیان ها برای آینده كشور اشاره می كنم. نخستین مساله این است كه توسعه یافتگی یك امر جهانشمول و دستاورد بشری است. توسعه یافتگی تحت تاثیر كشورها، جغرافیای خاص و فرهنگ خاصی نیست و تحت تاثیر اصول خاصی هست. توسعه یافتگی یك پدیده یی است كه جنبه فرمولی و ریاضی پیدا كرده و مانند علوم پزشكی و مهندسی به یك چارچوب مشخصی رسیده است. من تعجب می كنم در كشور ما هنوز همایش در رابطه با توسعه یافتگی برگزار می كنند. لزومی ندارد كه این همه ما در كشور همایش و كنفرانس توسعه یافتگی برگزار كنیم و مباحث تكراری مطرح شود و حرف های تكرای صرف و دور از واقعیت های جامعه خود ما و نظام بین الملل مطرح شود و دوباره به این مباحث برگردیم كه در دهه ٤ در ایران مطرح بوده است. ما راحت می توانیم به نتایجی كه جهان در این رابطه دست یافته برسیم.

دو روش برای تلاش در جهت توسعه یافتگی وجود دارد
ما دو راه برای توسعه داریم: یا باید جامعه تصمیم بگیرد که به سمت توسعه فراگیر حرکت کند یا نخبگان. جامعه یی می تواند در رابطه با توسعه تصمیم بگیرد كه تشكل، حزب، آگاهی داشته باشد و همچنین نسبت به مسائل خودش و جهان به یك اطمینان نسبی رسیده باشد. در میان كشورهای در حال توسعه این وضعیت یا وجود ندارد یا بسیار ضعیف است. در تمام كشورهایی كه در خارج از غرب به توسعه یافتگی رسیدند، مانند مالزی، سنگاپور، كره جنوبی و چین و… تصمیم گیری برای پیشرفت كشور نزد نخبگان سیاسی و نخبگان فكری بوده است. یعنی جایی كه تصمیم گرفته شده كشور باید پیشرفت كند، لوازم آن توسط نخبگان فراهم شده است.

روش شناسی توسعه
مساله بعدی در این رابطه بحث متدولوژی (روش شناسی) توسعه یافتگی است. من بحث توسعه یافتگی را به دوقسمت تقسیم می كنم: یكی اصول توسعه یافتگی است، یكی الگوی توسعه یافتگی. اصول توسعه یافتگی مبتنی بر تجربه بشری است و جنبه بین المللی دارد. یعنی نمی شود گفت چون ما ایرانی هستیم برای پیشرفت به علم و صنعت كاری نداریم و می خواهیم راه دیگری برویم. اصول توسعه یافتگی جنبه جهانی دارد. شایسته سالاری، بروكراسی كارآمد، صنعتی شدن، هماهنگی میان سه قوه، توزیع عادلانه امكانات، دانشگاه های حل المسائلی، محوریت تولید و فناوری و تصمیم گیری های اقتصادی غیر سیاسی، تجربه های بشری هستند. اگر تجربه آلمان را مطالعه كنیم دقیقا همان تجربه كره جنوبی است. یعنی همگی اصولی را مشتركا به كار گرفته اند تا بتوانند پیشرفت كنند. اما در بحث الگوهای توسعه یافتگی كشورهای مختلف می توانند راه های مختلفی را طی كنند.

الگوی توسعه یافتگی باید بومی باشد
الگوی توسعه یافتگی یعنی اینكه كشوری، جغرافیا، فرهنگ و منابع خود را مطالعه كند و ببیند از چه طریقی می تواند تولید ثروت كند تا به یك مزیت نسبی برسد. كشور ما دوهزار كیلومتر مرز در خلیج فارس دارد. شما این را مقایسه كنید با ١٢ كیلومتر مرز عراق كه همیشه در یك حقارت ژئوپولتیك قرار گرفته است. بسیاری از رفتارهای سیاسی عراق در گذشته تحت تاثیر این كم بودن دسترسی اش به خلیج فارس بوده است. كشور ما عمق ژئوپولتیك دارد. به این معنا كه عرض و طولش مناسب است. این عرض و طول را مقایسه كنید با عربستان یا كشوری خاص مانند شیلی كه یك باریكه یی است. كشور ما از دوطرف به دریا دسترسی دارد و یكی از آنها (خلیج فارس) بسیار مهم و بین المللی است. كشور ما منابع انسانی منحصر به فردی دارد. مطالعاتی كه انجام گرفته نشان می دهد از مراكش تا پاكستان و در میان ٥٥ كشور مسلمان ایران بهترین شرایط را در منابع انسانی دارد. در میان این كشورها به ندرت كشوری یافت می شود كه هم كارگردان داشته باشد و هم فیزیكدان. هم بهترین اطبا را داشته باشد و هم ماهرترین مهندسین. هم مورخ داشته باشد و هم اینكه مردمش به بهترین نحو زبان های دیگری را یاد بگیرند. بنابراین توانایی هایی كه در ایران است، در میان كشورهای مسلمان منحصر به فرد است و در جهان هم رتبه ما ١٥ است. اگر بخواهیم این را تبدیل به قدرت و ثروت كنیم باید ببینیم كه راه ما چیست؟ باید سراغ صنایع سبك برویم یا كشاورزی؟ ما از این طریق می توانیم ثروت اقتصادی تولید كنیم. كشوری كه ثروت ندارد نمی تواند فرهنگ خود را زنده نگه دارد. ثروت هم صرفا به معنای پول نیست، به معنای امكانات است. اگر ما بخواهیم فرهنگ و تمدن خود را در دنیا مطرح كنیم نیاز به امكانات داریم. در كشور ما به نظر می رسد كه پتروشیمی و فناوری اطلاعات بهترین شرایط را دارند. اتفاقا بسیاری از متخصصان ما معتقدند كه مزایای نسبی در كشاورزی نداریم و منابع آبی را بهتر است كه در جای دیگری مصرف كنیم. در یكی از كنفرانس هایی كه در داووس حضور داشتم، خود بیل گیتس شخصا به من گفت: ای كاش روابط ما عادی بود كه من یك مركز ویژه برای جوانان ایرانی در ایران درست می كردم. وی می گفت ما از چینی ها و هندی ها بسیار استفاده می كنیم، اما نسل ایرانی ها نسلی دیگر است و توان های متفاوتی دارند. در منطقه سیلیكون ولی در شمال كالیفرنیا كه مركز آی. تی جهان است ٧ درصد غیرامریكایی هستند. عمده این ٧ درصد چینی ها، هندی ها و ایرانی ها هستند. در حدی این سه ملیت در حوزه فناوری امریكا نقش عمده ایفا می كند كه در یك سند به عنوان تهدید علیه امنیت ملی امریكا معرفی شده است.

آیا توسعه در جامعه ما اولویت دارد؟
آیا توسعه در جامعه ما اولویت دارد؟ به نظر می رسد كه جواب منفی باشد. آیا می پذیریم كه مدیریت كشور ما بسیار بخشی است؟ آیا می پذیریم كه تعریف ما از نظام بین الملل با مقتضیات توسعه یافتگی در تضاد است؟ اگر جواب مثبت است، پس وضع ما بسیار طبیعی است. چرا كه نمی توانیم در تضاد با جهان پیشرفت كنیم. در انبوه تناقصات نمی شود در انتظار كار آمدی نشست. اگر می خواهیم كار آمد باشیم باید با دنیا ارتباط برقرار كنیم. اگر ما با دنیا ارتباط داشتیم، اجازه نمی دادیم هوای تهران اینقدر كثیف شود. اجازه نمی دادیم ٢٢هزار ایرانی در سال در جاده ها كشته شوند. اتاق فكر متمركز طراحی اولویت های كشور كجاست؟ نمی توان در مدارهای حكمرانی چندین مكتب داشت، اما می توان رهیافت های مختلف سیاستگذاری داشت. تمامی جریان ها، نهادها و دستگاه های اجرایی الزاما باید به مشتركاتی در اولویت و جهت بندی دست یابند اگر هدف توسعه و كار آمدی برای كشور باشد.

ما در چه محیطی زندگی می كنیم؟
پیرامون ما كشورهایی وجود دارد كه می توان آنها را دسته بندی كرد. یك سری كشورهایی هستند كه آینده بسیار منفی ای دارند. این كشورها كه من از آنها به كشورهای در حاشیه یاد می كنم انواع و اقسام مشكلات دارند و گرفتار مسائل داخلی خودشان برای سال ها خواهند بود. اردن، مصر و لبنان جزو این كشورها هستند. كشورهای بی ثبات با چالش های جدی مانند افغانستان، عراق، سوریه، مناطق فلسطینی و پاكستان. كشورهای نسبتا با ثبات و خیلی ثروتمند مانند عربستان، امارات، كویت، قطر و جمهوری آذربایجان و تركیه كه كشوری با ثبات و در حال شكوفایی است. اگر بخواهیم ارزیابی دقیقی از وضعیت منطقه داشته باشیم باید ببینیم كه در كجا ثروت هست و در كجا ثبات؟

برای توسعه یافتگی باید چه کاری انجام دهیم؟
ما برای توسعه یافتگی اولویت بندی باید داشته باشیم.
1- باید تعاریف مشترك از نظام بین الملل داشته باشیم ٢- تمركز در اهداف و اولویت بندی ها باید داشته باشیم ٣-تفاهم فكر و انضباط فكری در مدیریت كشور را باید پیاده كنیم.4- به توسعه بومی و اولویت های بومی توجه کنیم 5- به توسعه انسانی و آموزش توجه کنیم.

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.