اقتصاد، انتظار و تحریم
تین نیوز | با وجود اینكه هنوز نتایج شفاف و ملموسی از مذاكرات هسته یی در مسقط به دست نیامده است، اما برخی در تهران با یك نگاه «تك عاملی»، براین باورند كه با لغو تحریم ها و دستیابی به توافق جامع میان طرفین، بسیاری از چالش های رشد اقتصادی، حتی در كوتاه مدت از میان می رود. اینكه تحمیل و تشدید تحریم ها، مانعی برسر روند رشد كمی و كیفی اقتصادی كشور بوده، جای تردیدی نیست، اما به باور طیف وسیعی از اقتصاددانان، برداشتن مقطعی و حتی آنی محدودیت های اقتصادی (كه درخصوص امكان شدن یا نشدن آن هم بحث است) از روی ایران نمی تواند، زمینه بروز تحولی شگرف در اقتصاد شود و عوامل
ناپایداری وضعیت اقتصادی كشور فقط به مساله تحریم و ابعاد شریانی آن مربوط نمی شود. بنابراین باور «وقوع تحولی بزرگ بعد از لغو تحریم ها » از سوی كسانی مطرح می شود كه با نوعی «موعود گرایی»، ریشه تمام نارسایی ها در دامنه تحریم ها می جویند و گاه خواستار ایجاد شوك و بروز نوسان به ویژه در كوتاه مدت دربازارهای سرمایه پذیر هستند كه با نیت كاوی، می توان به اغراض سوداگرایانه برخی از آنها، پی برد. شكی نیست كه دستیابی به توافق، خبر خوشی برای فعالان اقتصادی است، اما اینكه بخواهیم با توصیف «برآورد بالااز آثار»، از وقوع این رویداد به عنوان «منجی نجات اقتصادی
كشور» یاد كنیم، یك نوع سوءتدبیر در مدیریت انتظارات در حوزه اقتصادی است. تجربه نشان می دهد، پارامترهای روانی همچون شایعه، گمانه، شایبه، اخبار ضد و نقیض و... در مقایسه با عوامل واقعی فیزیكی، سهم بالایی در تغییر جهت غیر منتظره بازارها و محیط كسب و كار دارد، بنابراین مدیریت عوامل انتظارات روانی برای جامعه یی كه طی سال های اخیر نسبت به متغیرهای ذهنی نظیر انتظارات تورمی یا تورم انتظاری وبازده انتظاری از بازارها كه در سكون بوده و با وجود افزایش حجم نقدینگی، در حالت ركود تورمی یا بهبود اوضاع به سر می برند، نقش موثری دارد. مدیریت انتظارات تورمی، باتوجه به رواشناسی
اجتماعی، ابعاد متعددی دارد و بی توجهی به آن هم تبعات مخصوص به خود را دارد. دولت روحانی در ماه های اخیر، یك مرتبه از عدم توجه به مدیریت انتظارات، لطمه شدید خورد. به عنوان نمونه، وقتی ایشان در مشهد، با استناد به داده های یك گزارش تحقیقی، اعلام كرد كه اقتصاد از ركود خارج شده است، انتظارات محافل كارشناسی نسبت به بروز رونق افزایش یافت. یا اینكه، وقتی داده های گزارش سه ماهه بانك مركزی از تولید ناخالص داخلی منتشر شد، همه آن را مصادف با رشداقتصادی مصادف به رونق اقتصادی دانستند و سپس هجمه منتقدان نسبت به صحت آمار و نا مشهود بودن رونق بالاگرفت، به طوری كه اكنون كه هشت ماه
از سال می گذرد، دیگر گزارشی از اوضاع اقتصاد منتشر نشده است! بنابراین، مسوولان مربوطه با اطلاع رسانی هدفمند، باید برآورد واقع بینانه از نتایج آتی لغو یا تعلیق تحریم ها ارایه دهند تا از بروز هرگونه تحریم شوك روانی زودگذر و ایجاد تلاطم در محیط های واكنش پذیر، جلوگیری كنند، این گفتار هم به این معنی نیست كه نتیجه مثبت مذاكرات، نادیده گرفته شود. مصداقی گفته شود، اینكه درصورت حصول توافق، قیمت سهم ها در بورس تهران نباید به صورت حبابی رشد كند كه پیامدهای آتی آن، غیر قابل جبران باشد، مسوولان هم نباید با اظهارات ترغیبی به انباره آتش در بازارهایی نظیر بورس، ارز، طلاو سكه
و نظایر آن بدمند. به نظر می رسد، نتایج مسقط هرچه باشد، مدیریت آثار روانی لغو تدریجی تحریم برای اقتصاد، اهمیتش كمتر از انتشار اخبار مكرر تشدید تحریم ها كه در سال های اخیر دریافت شده، نیست.
□