گره هزار سر تحریم به یکباره باز نخواهد شد
وبلاگ تین نیوز | لغو تحریم های شش شركت و شخص ایرانی از سوی دادگاه قضایی اتحادیه اروپا طی چند روز گذشته در صدر اخبار رسانه ها قرار گرفت. خبری كه فارغ از تبعات واقعی آن بر اقتصاد كشور، جو روانی ناشی از آن اثر پذیری گسترده یی را در بازار ایران به همراه خواهد داشت. اما آنچه كه از انتشار این خبر متبادر می شود، تلاش های یك سال و چند ماهه اخیر دولت یازدهم در تعامل با دنیا است. تحریم هایی كه یك ضلع اصلی از مباحث هسته یی ایران را شكل داده و تیم مذاكره كننده هسته یی به هیچ روی از مواضع خود در رفع تمامی تحریم ها عقب ننشستند. اما آنچه در بیانیه وزارت خزانه داری انگلستان خودنمایی
می كند نام بابك زنجانی است. شخصی كه به دلیل تحریم هایی كه همگی آن ناشی از برنامه صلح آمیز هسته یی ایران بود قصد دور زدن آن تحریم ها را داشته و اگرچه در این زمینه به موفقیت هایی هم دست یافته اما با بلوكه شدن اموال وی از برگشت دارایی های او به كشور ممانعت شد. اما همزمانی اعلام لغو تحریم بابك زنجانی با رسیدگی قوه قضاییه به تخلفات وی تا چه حد می تواند در ارتباط باشد. این موضوع یكی از پرسش های مطروحه از حمید حسینی، فعال اقتصادی و عضو اتاق بازرگانی ایران است. وی گرچه پولی كه از لغو تحریم وی به ایران باز می گردد را كمتر از یك ماه درآمد نفت كشور می داند اما رقم آن را قابل توجه
می خواند. وی معتقد است زنجیره این تحریم ها تا آنجاست كه با لغو یك مورد از موارد تحریم باز هم زنجیره به هم متصل آنها برای كارهای اقتصادی مانعی ایجاد می كند. اما امیدوار است كه تبعات مثبت این تصمیم گیری در مذاكرات هسته یی نمود و بروز یابد و سایر كشورهای اروپایی نیز به تبعیت از انگلیس گره ای از تحریم های ایران را باز كنند. گفت وگو با حمید حسینی، عضو اتاق بازرگانی ایران در ادامه می آید.
اروپایی ها با این سیگنال ها نشان دادند كه به دنبال افزایش تحریم ها و ادامه تنش ها با ایران نیستند. این موضوع به نسبت خود خیلی مهم است. در امریكا نیز از سوی دولت این كشور و همچنین وزارت خارجه حرف های مثبتی زده شده است.
خزانه داری انگلستان اقدام به لغو تحریم ها از برخی اشخاص و شركت های ایرانی كرده است این اقدام كه با رای دادگاه قضایی اتحادیه اروپا بوده چه پروسه ای را طی كرده است؟
قاعدتا در همه تحریم هایی كه طی سالیان متمادی علیه ایران صورت گرفته، كسانی كه مورد تحریم واقع شده اند حق اعتراض و شكایت را به حكم صادر شده در دادگاه های اروپایی برای احقاق حق خود دارند. در این مورد نیز البته برخی شركت ها و اشخاص و مجموعه ها نیز اقداماتی در جهت نشان دادن اعتراض خود انجام داده اند. تحریم هایی نیز كه طی چند روز گذشته اعلام شده بعد از شكواییه این افراد و شركت ها مورد رسیدگی قرار
گرفته كه البته پروسه یی طولانی بوده است به طوری كه بعد از گذشت چندین ماه به حكم كنونی رسیده است. در سال های گذشته در هر موردی كه دادگاه ها حكم صادر می كردند، با اعتراض مجدد اتحادیه اروپا مواجه می شد و این گونه بود كه اكثر احكام به مرحله اجرایی نمی رسید. اعتراضاتی كه در آن اتحادیه اروپا طی اجماعی و با ارایه مدارك جدید نیاز به رسیدگی مجدد را اعلام می كردند. در این مدت موسساتی بودند كه اعتراضاتی داشته و دادگاه قضایی اتحادیه اروپا به نفع آنها رای داد اما به هنگام ارجاع به اتحادیه اروپا و برخورداری این نهاد از حق اعتراض و به دنبال آن اعتراض همیشگی به احكام صادره به نفع
ایران، تاكنون لغو تحریم ها به تعویق افتاد. از دو ماه پیش كه دادگاه قضایی اتحادیه اروپا حكم اولیه را صادر كرد این اتحادیه نیز با همزمانی مذاكرات هسته یی ایران با این رای دیگر بر احكام دادگاه اعتراضی نشان نداد و دست این اتحادیه را برای تایید رای دادگاه بازگذاشت. انگلیس نیز به عنوان یك كشور مهم عضو اتحادیه اروپا رضایت خود را از آن اعلام كرد.
اگر نگاهی به لیست اعلام شده لغو تحریم ها داشته باشیم نام دانشگاه شریف نیز جزو تحریمی ها بود. چه دلیلی برای در تحریم قرار دادن این دانشگاه وجود داشت؟
خب می توان گفت اكثر این اسامی كه در لیست تحریم ها قرار گرفته اند در واقع به اجرای برنامه هسته ای ایران كمك كرده اند كه اقدام آنها را با گذاشتن نام آنها در لیست تحریم ها پاسخ داده اند.
نام دیگری كه در این لیست اعلام شده كه از حساسیت قابل توجهی نیز برخوردار است، نام بابك زنجانی است. اینكه به چه دلیلی تحریم شده و اكنون چه شده كه این تحریم لغو شده است؟ اتحادیه اروپا به خوبی تمام مسائل داخل ایران را رصد می كند. زمانی كه در خرداد سال 91 اتحادیه اروپا بانك مركزی و نقل و انتقالات پولی ایران و خرید نفت را تحریم كرد و كار را تا حدود زیادی برای ایران سخت كرد، تصمیم بر این شد كه با استفاده از برخی شركت ها به اصطلاح تحریم ها را دور بزنیم كه البته چند شركت از آنها زیرمجموعه بابك زنجانی بودند كه با دور زدن تحریم ها توانستند نفت كشور را به فروش برسانند به
همین دلیل در لیست تحریم ها قرار بگیرند.
می توان همزمانی لغو تحریم های بابك زنجانی را به رسیدگی به پرونده وی در قوه قضاییه مربوط دانست؟
این ارتباط خیلی بعید است. این لغو ناشی از اقدام كسانی است كه رفتند و به دادگاهی كه پرونده آنها در آن مطرح بوده دفاعیه فرستاده و اعتراض خود را مبنی بر این حكم بیان داشتند و آنچنان هم كه مشخص است دادگاه اروپا در دو ماه گذشته رای خود را صادر كرده بنابراین به نظر نمی رسد ربطی به مسائل اخیر در پرونده رسیدگی به تخلفات بابك زنجانی داشته باشد. اینها كسانی بودند كه در همان زمان از دادگاه حكم گرفتند و از آنجایی كه روابط ما با دنیا تا حدود زیادی به شكل منطقی تر و معقول تر
تغییر وضعیت یافته و در زمایی كه توافقنامه ژنو صورت گرفته بود از همان زمان اتحادیه اروپا اقدامی علیه افراد نكرده و همه كسانی كه در این مدت مورد حكم قرار گرفتند لغو تحریم شدند و بابك زنجانی نیز از این دست افراد است.
بنابراین تا چه حد می توان تلاش های دیپلماتیك ایران را در این تصمیم گیری موثر دانست؟
اگر بخواهیم بر مبنای احكام دادگاه نظر دهیم و اینكه شاید در این خصوص رایزنی هایی هم شكل گرفته باشد باید گفت در عالم سیاست هیچ چیز غیرممكن نیست. ممكن است مذاكراتی در این خصوص صورت گرفته باشد. اما از لحن بیانیه یی كه اتحادیه اروپا داده به نظر می رسد كه لغو همه اینها از لیست تحریم پروسه قانونی خود را طی كرده است.
با لغو تحریم بابك زنجانی پول زیادی در حساب های وی وجود دارد و در خارج از كشور اموالی دارد كه بتوان آن را در اقتصاد داخلی تاثیرگذار دانست؟
البته كه پول زیادی نیست. پولی كه با این لغو تحریم به كشور می رسد كمتر از یك ماه درآمد نفت كشور است، ولی در عدد، رقم قابل توجهی می تواند باشد. به هر حال هر مقدار پولی كه باشد باید به كشور برگردد. قاعدتا دو میلیارد یورو پول مقدار كمی نیست كه در جایی وجود نداشته باشد اما این لغو تحریم می تواند مكان این پول را مشخص كند و آن را آزاد كند تا به كشور برگردد.
در حال حاضر در مذاكرات هسته یی اصلی ترین خواست ایران لغو تحریم هاست. آیا لغو یكجانبه تحریم های اروپا می تواند كمكی به ایران در پیشبرد این مذاكرات داشته باشد؟
همان طور كه تحریم ها قدم به قدم سخت و سخت تر شد و زمانی كه از سوی مقامات دولت گذشته اعلام می شد: تحریم شویم و كاری به اروپا نداریم و برای خیلی از آنها این تحریم ها اهمیت نداشت و وقتی حلقه تحریم ها كامل شد تازه متوجه شدند كه كار سختی برای برداشتن آن در پیش دارند، اینك لغو این تحریم ها از برخی اشخاص و شركت ها به این معنی نیست كه از همین امروز بتوانند دوباره كار خود را به جریان بیندازند اما هرچه باشد
لایه ها را یكی یكی باز می كند آنچنان كه كمك می كند در مذاكرات پیشروی هسته یی سریع تر بتوانیم به نتیجه یی دست یابیم كه تاكنون به دلیل تحریم كه یكی از مباحث مهم تیم مذاكره كننده هسته یی بوده دست نیافتیم. قطعا این حكم در لغو تحریم های دیگر كمك كرده و خواهیم توانست مبادلات خود را با دنیا شروع كنیم. همه این لغو تحریم ها برای اقتصاد كشور مفید خواهد بود. زنجیره این تحریم ها تا انجاست كه با لغو یك مورد از موارد تحریم باز هم زنجیره به هم متصل آنها برای كارهای اقتصادی مانعی ایجاد می كند. اینها گره هایی است كه زده شده و یكی یكی باید انتظار كشید تا باز شود. اما این اقدام باعث خوش
بینی بوده و جای امیدواری است كه تبعات مثبت آن را در مذاكرات هسته یی شاهد باشیم.
تا چه اندازه لغو این تحریم ها باعث گشایش اقتصادی ایران می شود؟
واقعیت این است كه نمی توان تاثیری از لغو این تحریم ها و اتفاق خاصی در اقتصاد كشور را متصور شد. چون حلقه تحریم های دیگری همچون تحریم های امریكایی و شورای امنیت هم هست كه نمی توان از آن غافل شد. هنوز كشورهایی هستند كه به دلیل مشكلاتی كه به دلیل همكاری با ایران با آن روبه رو شده اند و جریمه هایی كه به دلیل این همكاری متضرر شدند دیگر جرات نزدیك شدن به ایران و همكاری با كشور ما را ندارند. بنابراین بعید می دانم كه این اتفاق به سرعت بیفتد و معتقدم این روال باید طی شود تا مشكلات حل شود.
آیا سیستم مدنظر اروپایی ها برای منتظر نگه داشتن ایران برای لغو تحریم های شورای امنیت در شرایطی كه تحریم های یك جانبه اروپا و امریكا لغو شود باز هم فشاری بر اقتصاد كشور وجود دارد؟
اروپایی ها نشان می دهند كه علاقه مند به همكاری با ایران هستند. در واقع اروپایی ها با این سیگنال ها نشان دادند كه به دنبال افزایش تحریم ها و ادامه تنش ها با ایران نیستند. این موضوع به نسبت خود خیلی مهم است. در امریكا نیز از سوی دولت این كشور و همچنین وزارت خارجه حرف های مثبتی زده شده است. حتی شخص اوباما به نظر می رسد علاقه مند است مسائل ایران هرچه زودتر حل شود. با این وجود می توان
گفت اگر مشكل از سوی این دو را حل شده بدانیم، فشار اقتصادی بر ایران به دلیل تحریم های شورای امنیت كمتر حس می شود. اما مشكل اینجاست كه پرونده ایران خیلی پیچیده است. حتی اگر سران اروپایی و امریكایی برای حل مشكل اراده جدی داشته باشند، باز هم در داخل آن كشورها موانعی وجود دارد. از جمله امریكا كنگره را داریم كه تا حدود زیادی با دولت در مورد مسائل ایران هم عقیده نیستند همچنین لابی های صهیونیستی را در تصمیم گیری های اوباما نمی توان نادیده گرفت. البته اینها دارند خود را جدا می كنند و با سیگنال هایی كه از سوی دولت امریكا نشان داده می شود در واقع اعلام می كنند كه خود مانع
نیستند. با این وجود ما باید تلاش كنیم كه به كم كردن تنش ها كمك كرده و اگر این تنش ها كم شود حتما مسائل هسته ای را به سوی پیشرفت سوق دهند.
از آنجایی كه ما نمی توانیم طبق سیستم سوئیفت (SWIFT)، تبادل با یورو یا دلار داشته باشیم، می توانیم ادعا كنیم كه لغو تحریم ها فایده یی برای اقتصاد كشور دارد؟
این مساله هم جزو همان گره هایی است كه وجود دارد. اینك این گره ها یكی یكی در حال باز شدن است اما نباید توقع داشت آنها همه با هم باز شوند. گرچه برای لغو این تحریم ها لازم بود اول مشكل سوئیفت حل می شد. اما باید امیدوار بود. اكنون كه این گره باز شده خود كمك می كند تا گره های دیگر نیز به زودی باز شوند.
جو روانی این خبر تا چه حد می تواند بر اقتصاد كشور تاثیرگذار باشد؟
قاعدتا این اقدام اتحادیه اروپا خوشبینی جامعه را به همراه خواهد داشت و اثرگذاری روانی آن بر جامعه قابل چشمپوشی نیست. با این گرهی كه از سوی اتحادیه اروپا باز شده می توان خوش بین بود و منتظر ماند و اثار آن را دید. حال كه انگلستان آغاز كننده لغو تحریم های ایران بوده است قاعدتا بقیه كشورهای اروپایی هم دنباله روی آن خواهند بود. این اقدام بسیار مثبتی بوده كه اگر همسو با آن، نگاه رسانه ها نیز مثبت شود، با ادامه مذاكرات هسته یی و گسترش روابط با دنیا حتما در جهت لغو همه تحریم ها گام های بلندی
برداشته خواهد شد.