هشدارها و فرصتها
تین نیوز | سخنرانی رئیسجمهور در مجمع عمومی سازمان ملل و مواضعی که بعد و قبل از آن در کنفرانسهای خبری گرفت، در مقایسه با دوره گذشته سنگینتر بود و به نظر میرسید در این صحبتها توجه جدی به نظرات اصولگرایان نیز شده است. اما این اظهارات را نمیتوان به معنای بنبست در مذاکرات درنظر گرفت چنانکه وقتی آقای روحانی با نخستوزیر انگلیس مذاکره کرد نیز آقای دیوید کامرون در نطق خود همان مسائل سابق مثل عدم حمایت از تروریسم بینالملل را خواستار شد. اما این موضعگیریها تاثیری در مذاکرات هستهای نخواهد داشت. هرچند ممکن است برخی موضعگیریها
در تصویب تحریمها در کنگره آمریکا تاثیرگذار باشد اما طبیعتا مذاکرهکنندگان هستهای پیش از آغاز مذاکرات اهداف خود را مشخص میکنند و برنامههای خود را میدانند و مبنای این تصمیمات را منافع ملی کشور خود میگذارند. لذا اظهارنظرها، سخنرانیها و مصاحبهها تاثیری بر منافع ملی و تصمیمات قبلی این کشورها ندارند. گاهی نیز هدف از برخی موضعگیریها سنجیدن واکنش طرف مقابل است. در مذاکرات بینالمللی گاهی اوقات طرحی بیان میشود که در اصطلاح به آن بالن آزمایشی میگویند و هدف آن سنجیدن توان آمادگی طرفین است تا براساس آن پیشنهادهای اصلی و آنچه
در روند مذاکرات مهم است، پس از این بالن آزمایشی بیان شود. بر این اساس تحلیلهایی در رسانههای نزدیک منتشر میکنند؛ نظیر مقالهای که چندی پیش درباره پیشنهاد جدید آمریکا در نیویورکتایمز منتشر شده بود که خبر از توافق بر سر تعداد سانتریفیوژها داده بود. مسئله نگرانکننده اما در اظهارات مقامات سیاسی کشورهای مختلف در سازمان ملل گره زدن سرنوشت پرونده هستهای ایران به مسائل دیگر مثل حقوق بشر و حمایت ایران از گروههای فلسطینی و لبنانی است. چنانچه واضح است در کنگره آمریکا مصوبهای وجود دارد که توافق در مذاکرات را به این مسائل مشروط کرده که فعلا
به خواست رئیسجمهور آمریکا به تعلیق درآمده است. مسائل موشکی ایران، مسائل حقوق بشر، دیگر بهانههایی که کشورهای غربی، برای رفع نگرانیهای رژیمصهیونیستی و برخی کشورهای عرب منطقه مطرح میکنند در انپیتی وجود ندارد گرچه در قطعنامههای شورای امنیت به آنها نیز اشاره شده است. نگرانی بزرگ این است که گذشت زمان به سود طرفین مذاکرات نخواهد بود. اگر در زمان پیشبینی شده یعنی تا 20 دسامبر توافق جامع صورت نگیرد، توافق هستهای وارد پیچیدگیهای طولانی خواهد شد و مذاکرات موکول به مذاکرات دیگر میشود. مذاکرات بعدی نیز احتمالا بعد از تعطیلات ژانویه
برگزار خواهد شد که با توجه به در پیش بودن انتخابات میاندورهای مجلس سنا ممکن است اکثریت شکننده از دست دموکراتها خارج شود و حضور راست افراطی در آمریکا تاثیر نامطلوب بر روند مذاکرات بگذارد؛ چراکه دست مخالفان برای فعال کردن تحریمهایی که تعلیق شده باز خواهد بود و رفتار تند طرف مقابل منجر به افزایش تنش در میان مذاکرهکنندگان خواهد شد. در پیام باراک اوباما در سازمان ملل هم دیدیم که هم نوید دیده میشد و هم هشدار نسبت به پیامدهای نامطلوب طولانی شدن مذاکرات هستهای. در نهایت اینکه اگر مبنای مذاکرات تعداد سانتریفیوژ و آب سنگین اراک باشد احتمال رسیدن
به توافق بالاست اما واردشدن هر مساله دیگر باعث پیچیده شدن مذاکرات خواهد شد و بهخصوص طولانی شدن مذاکرات به سود سیاستمدارانی که برای رسیدن به توافق تلاش میکنند نیست و همچنین اظهارات روحانی که از عوامل داخلی تاثیر گرفته بود، تاثیر منفی بر مذاکرات نخواهد داشت. کشورهای غربی از محدودیتها و فشارهای سیاسی داخلی به روحانی آگاهند و مذاکرات را در نقشه راه پیشبینی شده ادامه میدهند.
* کارشناس سیاست خارجی