◄ راهکار موقت عراق برای دور زدن تنگه هرمز

عراق برای کاهش وابستگی به مسیر دریایی تنگه هرمز، انتقال بخشی از نفت کوره صادراتی خود را از طریق جاده و با استفاده از ناوگان گسترده کامیون ها به سمت بنادر سوریه و اردن آغاز کرده است؛ مسیری که می تواند در کوتاه مدت، بخشی از جریان صادرات فرآورده های نفتی این کشور را از آبراه راهبردی خلیج فارس دور کند.

به گزارش  تین نیوز، بر اساس گزارش های منتشرشده، هزاران کامیون حامل نفت کوره عراق، محموله های خود را در مسیر سوریه و اردن به بنادر واقع در دریای مدیترانه منتقل می کنند. این سوخت پس از رسیدن به بنادر مقصد، برای ادامه صادرات به نفتکش ها تحویل داده می شود.

نفت کوره، که در صنایع حمل ونقل دریایی و تولید برق کاربرد دارد، مهم ترین فرآورده پالایش شده صادراتی عراق محسوب می شود. هر کامیون حدود ۲۰ تن محموله سوختی حمل می کند و انتقال آن از عراق به بنادر سوریه و اردن، بسته به مسیر و شرایط مرزی، بین چهار تا شش روز زمان می برد.

افزایش انتقال نفت کوره عراق از مسیر زمینی

برآوردهای موجود نشان می دهد حجم نفت کوره منتقل شده از عراق به سوریه و اردن در ماه ژوئن به حدود یک میلیون تن رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با حدود ۵۰۰ هزار تن در ماه مه، دو برابر شده است.

این افزایش، نشانه ای از تلاش بغداد برای ایجاد مسیرهای جایگزین صادراتی در شرایط تشدید تنش ها در منطقه و افزایش نگرانی ها درباره امنیت تردد کشتی ها در تنگه هرمز است. با این حال، استفاده از ناوگان جاده ای، به دلیل ظرفیت محدود کامیون ها، هزینه های بالای حمل، الزامات امنیتی و زمان بر بودن عبور از مرزها، نمی تواند در کوتاه مدت جایگزین کامل مسیر دریایی شود.

احیای خط لوله کرکوک–بانیاس در دستور کار

هم زمان با افزایش انتقال زمینی نفت کوره، سوریه در حال آماده سازی زیرساخت های خود برای ایفای نقشی مهم تر در ترانزیت انرژی منطقه است. در این میان، احیای خط لوله کرکوک–بانیاس یکی از گزینه های اصلی برای انتقال نفت عراق به سواحل مدیترانه به شمار می رود.

این خط لوله بیش از دو دهه غیرفعال بوده است. بر اساس گزارش های موجود، توماس باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه و عراق، مذاکراتی را با مقام های دو کشور و برخی شرکت های انرژی، از جمله شورون، درباره امکان بازسازی و راه اندازی دوباره این خط لوله انجام داده است.

گزارش ها حاکی است ایالات متحده انتظار دارد شرکت های آمریکایی در فرآیند بازسازی خط لوله کرکوک–بانیاس نقش قابل توجهی ایفا کنند. در صورت عملیاتی شدن این پروژه، عراق می تواند بخشی از صادرات نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز به سواحل مدیترانه منتقل کند؛ هرچند بازسازی چنین زیرساختی به سرمایه گذاری سنگین، تأمین امنیت مسیر و توافق های سیاسی میان کشورهای درگیر نیاز دارد.

گزینه های محدود بغداد برای صادرات انرژی

کشورهای حوزه خلیج فارس نیز در سال های اخیر تلاش کرده اند وابستگی خود را به تنگه هرمز کاهش دهند. توسعه خطوط لوله، افزایش ظرفیت بنادر خارج از این آبراه و ایجاد مسیرهای صادراتی جایگزین، از جمله اقداماتی است که در این کشورها دنبال می شود.

با این حال، احداث یا بازسازی خطوط انتقال انرژی، فرآیندی زمان بر است و نمی تواند پاسخ فوری به بحران های امنیتی یا اختلال در مسیرهای دریایی باشد. به همین دلیل، عراق در شرایط فعلی با گزینه های محدودی روبه رو است: ادامه صادرات بخشی از فرآورده های پالایش شده از مسیر زمینی سوریه و اردن، تسریع مذاکرات برای احیای خط لوله کرکوک–بانیاس یا مذاکره با ایران برای تضمین تردد و عبور محموله های این کشور از تنگه هرمز.

وزارت نفت عراق نیز در تازه ترین موضع خود، مذاکره با ایران برای ازسرگیری تجارت دریایی در خلیج فارس را تأیید کرده است. این موضوع نشان می دهد بغداد، در کنار توسعه مسیرهای جایگزین زمینی و خط لوله، همچنان مسیر دریایی خلیج فارس را یکی از گزینه های اصلی تجارت انرژی خود می داند.

در مجموع، انتقال نفت کوره با کامیون از عراق به سوریه و اردن را می توان راهکاری موقت برای حفظ جریان صادراتی این کشور دانست؛ راهکاری که در کوتاه مدت بخشی از فشار ناشی از محدودیت های تردد در تنگه هرمز را کاهش می دهد، اما برای تبدیل شدن به یک کریدور پایدار انرژی، به تکمیل زیرساخت های بندری، ثبات سیاسی در سوریه، تأمین امنیت مسیرهای زمینی و احیای خط لوله کرکوک–بانیاس نیاز دارد.