عدم تمرکز باعثکاهش درک و قدرت تصمیمگیری راننده میشود
وبلاگ تین نیوز، علیرضا اسماعیلی | یکی از مهمترین عوامل مؤثر در تصادفات، خصوصا در جادههای بین شهری، خستگی و عدم تمرکز حواس راننده است. خستگی و خواب آلودگی باعث کاهش درک و قدرت تصمیمگیری راننده برای کنترل خودرو میشود. تحقیقات نشان میدهد معمولا به طور طبیعی، پس از یک ساعت رانندگی، راننده دچار خستگی میشود. اما در ساعات ابتدایی بعد از نهار و همچنین در نیمه شب، راننده در مدت زمان بسیار کمتر از یک ساعت احساس خوابآلودگی میکند. البته علاوه بر دلایل طبیعی، مصرف الکل، مواد مخدر و داروهایی که منجر به کاهش هوشیاری میشوند نیز در
خوابآلودگی راننده تاثیرگذار است.
در کشورهای مختلف، آمار متفاوتی در مورد تصادفاتی که به علت خستگی و عدم تمرکز حواس راننده رخ میدهد، ارائه شده؛ اما به طور کلی میتوان گفت علت حدود 20درصد از تصادفات و 30درصد از تصادفات منجر به مرگ، خوابآلودگی و عدم تمرکز حواس راننده است. کشور ایران از نظر ایمنی ترافیکی، نه تنها در بین کشورهای دنیا، بلکه در بین کشورهای در حال توسعه نیز وضعیت مناسبی ندارد و بنابر آمارهای منتشر شده پلیس بخش قابل توجهی از حوادث رانندگی در کشور مربوط به اشتغالات ذهنی و یا حواسپرتی کاربران ترافیک می باشد.
پیشبینی میشود استفاده از سیستمهای تشخیص خوابآلودگی و عدم تمرکز حواس بتواند بین 10درصد تا 20درصد از تصادفات را بکاهد.
حال با توجه به تأثیرات بسیار عمیق تمرکز و توجه در رانندگی لازم است، تفاوت میان توجه و تمرکز مشخص گردد.
توجه (attention) یک فرایند شناختی معطوف ساختن ذهن، به طور انتخابی، بر روی یک چیز و نادیده انگاشتن سایر چیزها است. توجه حداکثر 30 ثانیه پابرجا میماند. تمرکز (concentration) عبارت است از حفظ کانون توجه بر روی یک تکلیف خاص، پس از منحرف شدن توجه، توسط عوامل مزاحم و پرت کننده حواس. تمرکز به مفهوم گوش بزنگی و هوشیاری درونی است. غیر از عواملی همچون سر و صدا و عوامل دیداری که سبب بر هم خوردن تمرکز میگردند، عوامل بسیار دیگری در پیرامون و درون ما وجود دارند که آرامش و تمرکز را از ما سلب میکنند.
کنترل افکار نیازمند تمرکز پایدار است. پرتوهای خورشید را در نظر آورید، هنگامی که پرتوهای خورشید به کمک یک ذره بین بر روی یک جسم متمرکز میشوند، گرمایی به مراتب بیش از پرتوهای پراکنده و ناهمگرا؛ از همان منبع واحد، تولید خواهند کرد. این حقیقت وجودی تمرکز است. وقتی ما تمرکز خود را بر روی یک هدف واحد متمرکز میکنیم، تمام اعمال، اعم از ارادی و غیر ارادی در راستای دستیابی به آن هدف قرار خواهند گرفت. چنانچه شما تمام انرژی خود را بطور انحصاری بر روی یک هدف معطوف سازید، نیرویی خلق خواهید کرد که اسباب دستیابی به آن هدف، برای ما مهیا خواهد شد.
هنگامی که افکارمان را متمرکز می سازیم، نیروی اندیشه ما افزایش می یابد. لازمه تمرکز همانا توانایی جلوگیری از ورود افکار مزاحم به ذهن است. نیروی اراده به اندازه کافی قوی هست که هر آنچه تصور می کنیم را برایمان ممکن سازد. ذهن همواره بایستی تحت فرمان و کنترل اراده و جسم نیز تحت فرمان ذهن باشد. قانون جذب (attraction law) در تمام جهان حکمفرماست. این قانون به ما می آموزد که بر روی هر چیزی که تمرکز کنیم، آن را به سمت خود خواهیم کشاند.
در غیاب تمرکز، دستیابی به هیچ هدف و مقصودی میسر نخواهد بود. از موفقیت در تجارت، ورزش و هنر گرفته تا ایمنی در رانندگی، تمرکز کلید طلایی ای است.
پاسخ به این پرسش مهم که انسان چگونه می تواند حواس خود را از دنیای اطراف به موضوعی واحد اختصاص داده و نسبت به هیاهوی جریان پیرامون خود بی اعتنایی کامل نشان دهد، منجر به یافته های ارزشمندی درباره چگونگی کسب تجربه کر شدن کامل انسان در زمان تمرکز و توجه شدید وی روی یک موضوع خاص شده است که محققان دانشگاه لندن کالج برای نخستین بار پدیده ای را به اثبات رسانده اند که عنوان «کری بی توجهی» را بر آن نهاده شده است.
در همین رابطه، پروفسور لاوی از انستیتوی علوم اعصاب شناختی دانشگاه لندن کالج و سرپرست این پژوهش، پدیده کری بی توجهی یا به بیانی دیگر کری از روی بی اعتنایی را تجربه مشترک و عادی زندگی روزمره ما عنوان می کند. به عنوان مثال، زمانی که در اتوبوس یا مترو مجذوب خواندن کتابی شده یا به اصطلاح در آن غرق می شویم، یا حتی مقاله روزنامه ای حواسمان را به کلی مشغول خود می کند، ممکن است از شنیدن صدای بلندگویی که نام ایستگاه را اعلام می کند وامانده و مقصدمان را رد کنیم؛ یا اگر در حال قدم زدن، موضوعی به شدت ذهنمان را درگیر کند، ممکن است صدای ماشینی که نزدیک می شود را نشنیده، درمانده و
بدون توجه از عرض خیابان رد شویم و حتی منجر به تصادف شویم.
چرا گاهی تابلوهای کنار جاده را نمی بینیم
از دیگر نمونه های بارز یا موقعیت های دنیای واقعی که پدیده کری بی توجهی را به خوبی ثابت میکند، در حین رانندگی اتفاق می افتد. در واقع، موضوع رانندگی و اشتغال ذهنی رانندگان، مورد بارز و مستندی است که می تواند دستاویز تحقیق در مورد کری بی اعتنایی قرار گیرد. مدارک و شواهد کافی نشان می دهد شمار قابل توجهی از تصادفات رانندگی از یک فقدان توجه راننده ناشی میشوند؛ به عنوان مثال، به رغم آن که آژیر آمبولانس ها طوری طراحی می شوند که خیلی پرسر و صدا و غالب بر باقی صداهای محیطی باشند ـ نظیر صدای بوق اخطار وسایط نقلیه سنگین به هنگام عقب رفتن ـ اما ممکن است توسط راننده ای که
برخی اطلاعات بصری جالب توجه پیرامونی همچون بیلبورد کنار جاده، متن آگهی مندرج بر پشت اتوبوس جلویی یا نقشه مندرج بر صفحه ناوبری خودرو حسابی توجه و تمرکزش را به خود مشغول داشته است، نادیده و به عبارتی نشنیده گرفته شود؛ و این اتفاق شایعی است که پدیده ناشنوایی از روی فقدان توجه در پشت پرده رویدادها و حوادث متعاقب آن حضور دارد.
تلفن همراه برهم زننده تمرکز در رانندگی
هر چند به طور کلی افراد خطرات صحبت کردن با تلفن همراه در حین رانندگی را تشخیص می دهند اما شاید هر فرد در ارزیابی توان خود از رانندگی ایمن و استفاده توامان از تلفن بزرگ نمایی کند، اشخاص غالباً تصویر بهتری از خصوصیات و مهارت های خود در مقایسه با یک گروه نمونه دارند. این عقاید دامنه خود را درک افراد از مهارت رانندگی بسط می دهند. پژوهش ها نشان می دهند که 70 تا 90 درصد رانندگان اعتقاد دارند از یک راننده معمولی ماهرترند و با ایمنی بیشتر رانندگی می کنند، به علاوه، به نظر می رسد افراد در میزان تأثیر گذاری تلفن همراه بر پرت شدن
حواسشان بی اطلاع بوده، بدین جهت اعتماد راننده در توانایی خود در جبران حواس پرتی ناشی از به کار گیری تلفن همراه، ممکن است ایجاد ایمنی کند. در حالی که ترکیب راننگی و صحبت با تلفن همراه، بر تکرار درگیر شدن در این فعالیت تأثیر گذار است.
توهمات کنترل
عده ای از رانندگان به این اعتقاد گرایش دارند که بر محیط اطراف خود مسلط هستند کنترل غیر واقعی یا ارزیابی کاذب از کنترل مشخص در پرهیز از پیش آمدهای منفی می تواند به کاهش اضطراب و تشویش فرد کمک کند توهمات کنترل شاید دلیل دیگری برای استفاده مداوم افراد از تلفن همراه باشد این توهمات بسیار شایع اند و در موارد مثل محیط های آزمایشگاهی بازهای وابسته به شانس، و رفتارهای رانندگی رخ می دهند. عده ای فکر می کنند هنگامی که راننده گی می کنند احتمال تصادف کردنشان از زمانی که سرنشین هستند کمتر است، احتمالاً احساس می کنند نسبت به سایر رانندگان تسلط بیشتری
بر رانندگی دارند.
حتی افرادی که تشخیص می دهند صحبت کردن با تلفن همراه در حین رانندگی کار خطرناکی است ممکن است تحت تأثیر کنترل توهمی، باور داشته باشند که می توانند این حواس پرتی را جبران کنند و به همین خاطر دچار اختلال در رانندگی نشوند.
صحبت کردن با تلفن همراه در حین رانندگی راهی بهینه برای سپری کردن زمان شخص به نظر می رسد. همچنین ممکن است که استفاده مداوم از تلفن همراه در حین رانندگی، به خاطر منع حاصل از آن باشد که شاید ارضای میل فرد به کنترل زمان خویش است. بسیاری از رانندگان مشتاق به کنترل، بیشتر در پی رفتارهای خطرناک می شوند. مزایای صرفه جویی در وقت با استفاده از تلفن همراه در حین رانندگی مشخصاً برای افرادی که از شیوه کنترل ذهنی بهره می برند جذاب است و به این ترتیب ما انتظار داشتیم که یک شیوه کنترل ذهنی که ما آن را میل فراوان به کنترل تعریف می کنیم همراه با استفاده از تلفن همراه در حین رانندگی
باشد.
امیدواریم با توسعه اموزش و اطلاع رسانی جامع به همه هموطنان وبیان خطرات این ابزارها در حین رانندگی کمکی به ایمنی و سلامت جامعه داشته باشیم .واگاهی هموطنان عزیز به مسأله تمرکز در رانندگی و توجه کامل به خیابان و جاده در حین رانندگی از بروز بسیاری از خطرات مرگبار جلو گیری کنیم .