| کد خبر ۴۰۲۴۸
کپی شد

اگر آشوراده زبان می گشود…

|

تین نیوز | صنعتی شدن و توجه به اقتصاد و رشد اقتصادی چند دهه یی است كه فزونی یافته و قدرتش را به تمامی ارگان ها و واحدها تحمیل كرده است كه البته این رشد و تغییر با افزایش جمعیت و تقاضای صنعتی شدن از طرف جامعه رابطه یی مستقیم دارد. یكی از حوزه های مهم تاثیر پذیر و تاثیرگذار در فرآیند صنعتی شدن و رشد اقتصادی، حوزه محیط زیست است كه در راستای همسو كردن صنعت توریسم (گردشگری) با جاذبه های طبیعت بكر (محیط زیست) گام بر می دارد كه به صنعت اكوتوریسم معروف شده است و بر اساس آمار سازمان تجارت جهانی (WTO)، جهانگردی و اكوتوریسم در حال حاضر دومین صنعت پول ساز جهان است.
    در سال های اخیر نگرانی های زیست محیطی در پروژه های معطوف به دخل و تصرف در زیستگاه های طبیعی پیرامون مان چالش های فراوانی برانگیخته است. خشك شدن دریاچه ارومیه، تغییرات اقلیمی و خطر كمبود منابع آبی، جنگل ابر و جاده سازی و از بین بردن كریدورهای زیست محیطی، و اكنون آشوراده و نزدیك كردنش به محیطی توریستی ودر آمدزایی، نمونه هایی از این مواردند.
    گاه با همراه شدن این دوموضوع (توریسم و محیط زیست) بیشترین توجه به سمت بهره وری اقتصادی بوده و همین امر سبب ناخشنودی طرفداران و حمایت كنندگان محیط زیست شده است و این سوال را مطرح می كند: آیا همانقدر كه میل به صنعتی شدن و پیشرفته شدن در جامعه بالاست درصدی به فكر نگهداری از زمین كه زیر بنای سلامت و بستری برای آرامش و تفكر است، هستیم؟
    سوال اساسی كه در اینجا مطرح است این خواهد بود كه: آیا می شود هم صنعتی شدن و زندگی در رفاه را داشت و هم با زمین مهربان بود؟ بحث های زیست محیطی همیشه با چالش های بسیار همراه بوده است و نهادها و ارگان های مختلف خود را در آن دخیل می دانند و خواستار برنامه ریزی به شیوه مطلوب خود هستند، حال «اگر آشوراده در سكوت و آرامش خواسته یی داشت و زبان می گشود، آن خواسته چه بود؟»!
    پروژه آشوراده با رویكرد حل معضلات و رونق اقتصادی با استفاده از صنعت توریسم و بهبود گردشگری مطرح شده است. طرفداران حفظ منابع زیست محیطی در برخورد با این پروژه به دو گروه با دو رویكرد متقابل تقسیم می شوند:
    گروه اول افرادی كه طرفدار نظریه اكوتوریسم و انواع جدید گردشگری بوده، و رابطه پول گردشگران با حفاظت از پدیده های زیست محیطی و رشد اقتصادی منطقه را شرح می دهند.
    گروه دوم افرادی كه مضرات گردشگری را فراتر از منافع آن می دانند و معتقدند بهترین راه حفاظت، جلوگیری از اثرات مخرب گردشگران و ساخت و ساز صنعتی است. این گروه اكوتوریسم را نوع جدیدی از امپریالیسم اكولوژیكی می داند.
    حال با دانستن اندكی از موقعیت و قرار گیری و پیشینه این جزیره كوچك در دل دریای خزر شاید بتوان دورنمایی مفید و پایدار ترسیم كرد.
    آشوراده، دهی در مركز شبه جزیره میانكاله در شهرستان بندرتركمن، استان گلستان است. آشوراده تنها جزیره ایرانی دریای خزر است. این جزیره كه در سده های گذشته در پی عملكرد و فعالیت گروه های انسانی با حفر كانال از توده اصلی خشكی خود شبه جزیره میانكاله جدا افتاده است، جزو ۵۹ منطقه بین المللی ذخایر طبیعی اعلام شده و به ثبت رسیده است. این ناحیه زیستگاه دو گروه از پرندگان بومی و مهاجر و پستانداران است. پرندگان بومی آن عمدتا قرقاول و دراج و پرندگان مهاجر آن شامل انواع كاكایی، گیلانشاه، چوب پا، پرستوی دریایی، انواع قو، اردك، فلامینگو، پلیكان و غاز است كه در فصول مختلف سال به شبه جزیره میانكاله و جزیره آشوراده مهاجرت می كنند. تماشای صید ماهیان خاویاری، اسكله و تاسیسات بندر تركمن از سواحل جزیره آشوراده یكی از جاذبه های توریستی این ناحیه محسوب می شود. این جزیره تا پیش از دهه ۷۰ شمسی با امكاناتی همچون پاسگاه ژاندارمری، شركت تعاونی روستایی، مدرسه راهنمایی، مغازه، مسجد بیش از هزار نفر سكنه داشت كه به مشاغل دامداری، كارگری، پیشه وری و ماهیگیری مشغول بودند اما در سال ۱۳۷۲ به علت بالاآمدن سطح آب دریای خزر و رخ دادن سیل مردم جزیره آنجا را ترك كردند و هم اكنون تنها كارمندان شیلات در آن ساكن هستند.
    گردشگری طبیعی از نوع مسوولانه می تواند در تعامل تنگاتنگ با جوامع محلی منجر به پایداری منابع طبیعی و ایجاد معیشت پایدار شود. درحقیقت انسان ها بخش مهم اكوسیستم هستند، نیز متعهد به حفظ حریم و حفاظت و زنده كردن آن. اكوتوریسم نه تنها وسیله مناسبی در اختیار گردشگران، دولت ها و دانشمندان می گذارد تا از مناطق حفاظت شده حمایت كنند، بلكه مشاركت جوامع محلی را نیز طلب می كند. باید در اكوتوریسم به حفاظت زیستگاه ها، تنوعات زیستی و چرخه های اكولوژیك توجه شود. افزون بر آن، اثرات ایجاد تسهیلات تفریحی و احداث آنها نیز در مناطق طبیعی باید اصل قرار گیرد. با برنامه ریزی درست گردشگری به طور عام و طبیعت گرایی به طور خاص می توان سودآوری مناسب برای جوامع محلی و حفاظت از منابع طبیعی را تضمین كرد و حامیان و دوستداران طبیعت را افزایش داد و رشد اقتصادی را با روند حفاظت از منابع طبیعی (به ویژه در كشورهای در حال توسعه) پیوند زد.
    در این نگاه و با در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی منطقه و بازدهی اقتصادی، مجموعه یی تفریحی و توریستی می تواند ایده یی بسیار دلخواه از نظر اقتصادی باشد. حال اگر بتوان ایده های اقتصادی را با همراه كردن و رعایت مسائل زیست محیطی در هم آمیخت، نتیجه آن خواهد شد كه در جهان به توسعه پایدار معروف است. یعنی هماهنگی و استفاده از توان زیست محیطی و توان اقتصادی و اجتماعی كه حتی آیند گان ما هم نگرانی از دست دادن منابع طبیعی را نداشته باشند و ما بتوانیم نگه دارنده میراث برای نسل آتی باشیم. با داشتن نگاهی دو سویه و استفاده درست از قابلیت های بكر و زیستگاه های طبیعی سرزمین، بافت معماری سرزمین، پتانسیل و شاخص های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی سرزمین می توان به تعادل و بهره وری رسید، استفاده درست از منابع طبیعی با در نظر گرفتن تمامی فاكتور های موثر (فاكتورهای زیست محیطی و فاكتورهای اقتصادی- اجتماعی) ما را به این مقصود راهنما خواهد بود.
    ساختن بناهای چوبی و همسان با محیط، دور بودن جاده ها و مسیر های ارتباطی از محل زیستگاه جانوران و گونه های مهم حیات وحش و بر هم نزدن كریدورهای زیست محیطی، حفظ فاصله از محل اصلی منطقه حفاظت شده، می تواند از جزیی ترین راه حل های قابل استفاده باشد كه با توجه به طرح های اكوتوریسمی انجام شده موفق در دنیای امروز، این طرح نیز دور از دسترس نخواهد بود. برای هر پروژه پایدار در هر محیط زیستی شامل شهر، روستا، جنگل ها، سواحل، بسترهای آبی، بسترهای خاكی كه حضورشان، و یا تغییر در آنها تاثیر كوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت بر فرآیند و چرخه اكولوژیك دارد، پیش و بیش از هرچیز مطالعه و ارزیابی موقعیت، توانمندی، مزایا و معایب محدوده جغرافیایی پروژه شرط لازم برای رسیدن به موفقیت، ماندگاری پروژه و جلوگیری از آسیب های احتمالی آن است. این بخش از پروژه كه به نوعی پیش تولید پروژه و تضمین گر آن است در طرح آمایش سرزمین تعریف می شود.
    طرح آمایش سرزمین امروزه شرط پیشین ولازم برای شروع و اجرای پروژه در بافت های شهری و طبیعی است و متخصصان می توانند با برآورد میزان خسارت یا درصد ریسك پذیری، پروژه را به انجام برسانند. آمایش سرزمین در یك نگاه موجز : تدبیر و تنظیم شرایط، ایجاد تعادل در بهره گیری از توانمندی طبیعی، تطبیق با نیازهای انسانی و كاهش نابرابری و موازنه تعادل های جدید «تقابل-همنشینی» است. اگر به ویژگی ها و ماهیت آمایش سرزمین كه جامع نگر است و اگر به اهداف آمایش سرزمین كه در توسعه متوازن و توسعه عادلانه و استفاده بهینه از منابع خلاصه می شود، توجه كنیم، نقش مهم آمایش سرزمین در توسعه و پیشرفت پایدار به خوبی قابل تبیین است . مفهوم آمایش سرزمین معطوف است به استفاده درست از قابلیت های بكر و زیستگاه های طبیعی سرزمین، بافت معماری سرزمین، پتانسیل و شاخص های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی سرزمین، كه برای تحقق آینده پایدار زیست محیطی و درآمدزایی از ویژگی های آن، شرط لازم است.
    به طور یقین برای مكانی با مشخصات ویژه آشوراده انجام چنین طرح و به عمل درآوردن آن كاری دور از ذهن و یا انجام نشدنی نخواهد بود، حال بهتر است به دور از تمامی بگو مگوها و اینكه آیا كسی به كسی پیروز شده است وآیا محیط زیست ما در جنگ با هر نهاد یا ارگانی بازنده شده است، به فكر پیشگیری از تخریب و ساختنی مفید و پایدار باشیم.
     * پژوهشگر و متخصص محیط زیست

ارسال نظر
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تین نیوز، تا ۲۴ ساعت بعد منتشر خواهد شد.
  • تین نیوز نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی‌کند.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • انتشار مطالبی که مشتمل بر تهدید به هتک شرف و یا حیثیت و یا افشای اسرار شخصی باشد، ممنوع است.
  • جاهای خالی مشخص شده با علامت {...} به معنی حذف مطالب غیر قابل انتشار در داخل نظرات است.
  • در نوشتن نظرات، لطفا بعد از هر کلمه، یک فاصله خالی بگذارید.
  • در انتقال تخلفات دستگاه‌ها، موارد تخلف را با ضمیمه نمودن اسناد تخلف به آدرس info@tinn.ir ارسال نمایید تا امکان پیگیری بصورت مستند فراهم شود.