رویای گران پرواز
تین نیوز | بسیاری از کودکان وقتی از آرزوی خلبان شدن خود حرف میزنند، نمیدانند چه رویای گرانی در سر دارند؛ رویایی که تحقق آن همین حالا برای جوانان و مشتاقان پرواز، حداقل ۱۰۰ میلیون تومان آب میخورد.
برخی از این جوانهای مشتاق را میتوانید هر روز، حوالی میدان فتح تهران پیدا کنید که در حال تماشای رفت و آمد هواپیماها به باند فرودگاه هستند؛ جوانهایی که در کودکی رویای خلبان شدن داشتند و حالا سهم آنها از این رویا، تنها تماشای پرواز است.
هزینههای خلبان شدن (در بخش هوانوردی غیرنظامی) به روایت اهالی این حوزه، بسیار گران است و این روزها دیگر هیچ شرکت هواپیمایی حاضر نیست هنرجویان خلبانی را بورسیه کند و هنرجوها باید از صفر تا ۱۰۰ هزینههای آموزش را بپردازند.
در آموزشگاههای خلبانی به روی هیچکس بسته نیست؛ شما هم میتوانید همین امروز برای تحقق رویای کودکی خود اقدام کنید اما بد نیست بدانید پرداخت ۳۸۰ تا ۴۵۰ هزار تومان برای هر ساعت پرواز، تنها یکی از هزینههای شما در تحقق این رویا خواهد بود.
آموزشهای خلبانی شامل ۳ دوره آموزشی (دورههای پروازی و آموزشهای زمینی) است که در صورت موفقیت هنرجو، به دریافت گواهینامه خلبانی منجر میشود و او میتواند به عنوان کمکخلبان در یک شرکت هواپیمایی استخدام شود.
آنطور که فهیمه احمدیدستجردی، یکی از خلبانان کشورمان به صمت گفته است، دانشجوی خلبانی ابتدا دوره «پیپیال» یعنی هواپیمای شخصی را میگذراند. بعد از آن دوره هواپیمای مسافری و در ادامه، مجوز پرواز با اینسترومنتهای هواپیما را میگیرد. پس از آن هم باید دوره «تایپ هواپیما» را گذرانده و بعد از قبول شدن در آن، میتواند دوره سیمولاتور پرواز را بگذراند.
پس از آن روی خطوط هوایی تعلیم میبیند و وقتی معلمها او را تایید کردند و میزان پرواز خاصی را انجام داد، میتواند به عنوان کمک خلبان، پرواز انجام دهد. بعد از گذشت میزان خاصی پرواز به عنوان کمکخلبان، میتواند در کلاسهای «ایتیپیال» شرکت کند و مجوز کاپیتانشدن بگیرد.
بر حسب قوانین و مقررات هر شرکت و بر اساس نیاز آن شرکت، در صورتی که مدیران آن شرکت تشخیص دهند که این کمک خلبان میتواند به عنوان کاپیتان پرواز باشد، آن شخص برای دورههای کاپیتانی انتخاب میشود و دورهها را میگذراند. البته نباید آزمونهای پزشکی هر دوره را فراموش کرد.
خودتان را تصور کنید که با در دست داشتن گواهینامه خلبانی، به عنوان کمکخلبان وارد یک شرکت هواپیمایی میشوید؛ این پایان کار نیست و حالا باید دوره آموزشی «تایپ هواپیما» را بگذرانید؛ دورهای که در آن از طریق کار با سیمولاتور، پرواز با نوع خاصی هواپیما را فرا میگیرید. این هواپیماها معمولا بوئینگ ۷۳۷، امدی یا ایرباس ۳۲۰ هستند که در حال حاضر آموزش آنها متداولتر از باقی است.
فراموش نکنید که این دوره بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان برای شما تمام میشود. برخی شرکتهای هواپیمایی این دورهها را به صورت آزاد برای دارندگان گواهینامه کمکخلبانی برگزار میکنند و کسانی هم که پس از گذراندن این دورهها در یک شرکت هواپیمایی استخدام میشوند، هزینه این آموزشها را با کسر از حقوق ماهانه خود پرداخت خواهند کرد.
جزییات هزینههای آموزش خلبانی را حامد جوادی، پژوهشگر هوانوردی غیرنظامی در اختیار صمت قرار داده است. او معتقد است به دلیل همین هزینههای کلان، در حال حاضر بسیاری افراد که عاشق خلبانی هستند، نمیتوانند حتی به این آموزشها فکر کنند. از سوی دیگر برخی افراد اگرچه پول آموزشها را فراهم میکنند و وارد دورههای آموزشی میشوند، اما بازار کار برای آنها وجود ندارد.
به گفته جوادی، با در نظر گرفتن همه این شرایط میتوان گفت شانس استخدام شدن برای همه کسانی که سالانه در ایران آموزش خلبانی میبینند، بسیار پایین و کمتر از ۱۵ درصد است؛ از سوی دیگر اگر دارنده مدرک کمکخلبانی، به استخدام شرکت هواپیمایی دربیاید، با دریافت ماهانه ۳ تا ۴ میلیون تومان، سالها طول میکشد تا هزینه آموزشها جبران شود.
جوادی یادآوری میکند که بالا بودن هزینههای آموزش خلبانی اگرچه در درجه نخست ممکن است نوک پیکان تقصیر را به سمت آموزشگاههای خلبانی نشانه رفته و آنها را مقصر جلوه دهد اما اگر منصفانه نگاه کنیم این آموزشگاهها نیز چالشها و دغدغههای خاص خود را دارند و حتی ممکن است این درآمدها نیز برای آنها راضیکننده و پاسخگوی هزینههایشان نباشد.
هزینههایی که از تهیه هواپیما، قطعات، بنزین و تعمیر و نگهداری تا هزینههای پارک هواپیما در فرودگاهها را شامل میشود.
ضعف استعدادیابی در آموزش خلبانی
یکی از مشکلاتی که گران بودن هزینههای خلبان شدن به دنبال دارد، این است که بسیاری از افراد بااستعداد فقط به همین دلیل، شانس خلبان شدن را از دست میدهند.
جوادی با اشاره به این موضوع و با انتقاد از نبود استعدادیابی در صنعت هوانوردی کشور معتقد است شرایط آموزش خلبانی بهگونهای پیش رفته که اکنون تنها افراد پولدار میتوانند وارد این صنعت شوند و کسانی که پول کافی ندارند اما مستعد و شایسته هستند، شاید به زحمت بتوانند وارد این دورهها شده یا از این آموزشها محروم شوند.
در واقع در حوزه خلبانی ابتدا به سراغ پولدارها رفتهایم اما این پرسش مطرح است که درون این قشر چند درصد افراد مستعد و عاشق خلبانی وجود دارد؟ این تحلیلگر هوانوردی تاکید میکند که در این زمینه نمیتوان به مدیران آموزشگاههای خلبانی یا شرکتهای هواپیمایی خرده گرفت زیرا آنها هم مشکلات و گرفتاریهای خود را دارند. تنها چاره این است که متولیان صنعت در این زمینه تصمیمگیری کنند.
تاثیر کمبودها بر کیفیت آموزشها
کیفیت آموزشهای خلبانی در ایران نیز از نظر این تحلیلگر هوانوردی، قابل مقایسه با کشورهای خارجی نیست و اگرچه در این زمینه همه استانداردها تا حد امکان رعایت میشود اما مشکلات، مانع از ارتقای کیفیت این آموزشها میشود. در شرایطی که هواپیماهای آموزشی کم هستند و برای آموزش، هواپیمای نو و اجازه پرواز در شب نداریم و فرودگاههای زیادی نیستند که میتوان از آنها به عنوان مقصد پروازهای آموزشی استفاده کرد، چه میتوان گفت.
به گفته جوادی، این مسائل باعث افت کیفیت کار میشود. بسیاری از فرودگاهها نمیتوانند بنزین هواپیماهای آموزشی را تامین کنند و به همین دلیل پروازهای آموزشی بین رشت، زنجان و اراک تقسیم شده است. او معتقد است اشکالات آموزشی ما به دلیل مشکلات سختافزاری زیادی است که وجود دارد و نمیتوان آنها را تنها به حوزه مدیریت و آموزش مربوط دانست.
دوری هنرجوی خلبانی از خانه و زندگی در شرایط شخصی، مسئله دیگری است که این کارشناس بر آن تاکید دارد و معتقد است در شکلگیری شخصیت کاری خلبان تاثیرگذار خواهد بود.
البته جوادی این را هم یادآوری میکند که در حال حاضر استعدادیابی، شخصیتپردازی و اصول روانشناسی در این آموزشها نادیده گرفته میشود؛گویی تنها داشتن پول ملاکی برای خلبان شدن است.
جوادی معتقد است، همه آنچه به عنوان مشکلات آموزش خلبانی بیان شد، تنها بخشی از مشکلات صنعت هوانوردی است؛ صنعتی که دچار مشکلات مدیریتی فراوان است و تصمیمگیریها در آن بهگونهای نیست که بتوان انتظار بهبود شرایط را داشت؛ شرایطی که از مدیران شرکتهای هواپیمایی تا علاقهمندان به خلبان شدن را به چالش کشیده است.