گردشگری، اولویت دولت نبوده و نیست
تین نیوز |گردشگری در كشورهایی كه به چشم بستر فرهنگی به آن نگاه می كنند، رشد بهتری كرده است. بخش خصوصی وارد شده و عنان كار را در دست گرفته است .
اما گلایه از وارد نشدن بخش خصوصی یا جدی نگرفتن صاحبان این صنایع در بخش خصوصی از سوی دولت، انگار حرف دل بیشتر كسانی است كه در این حوزه مستقلاكار می كنند. رییس هیات مدیره انجمن علمی گردشگری ایران، انجمنی كه زیرنظر وزارت علوم كار می كند دولت را متهم می كند به نداشتن درك صحیحی از گردشگری و نداشتن اولویت برای آنان گردشگری، مقوله یی كم اهمیت كه سعی شده در مدت قلیل اخیر، پراهمیت جلوه داده شود. مقوله یی كه گاه به چشم صنعتی پررونق و گاه به چشم محلی برای كاستن آمار بیكاری به آن نگاه می شود. كمتر مسوول و متولی ای در كشور به این مقوله به چشم مقوله یی فرهنگی می نگرد. كسی فكر نمی
كند كه چه كسانی قرار است به عنوان گردشگر وارد كشور شوند، چه خدماتی قرار است به آنها داده شود، اصلاآنها می آیند كه چه چیز را ببینند. تنها چیزی كه فكر و ذكر مسوولان این حوزه را به خود مشغول كرده این است كه وظیفه میزبانی خود را تا جایی كه در توان داریم انجام دهیم، آن هم در این حد كه خدمات هتلینگ و پرواز و رفت و آمد را تسهیل كنیم و گسترش دهیم تا كمیت و عددها را جابه جا كنیم، كه در نهایت بگوییم فلان درصد هتل جدید ساخته ایم و فلان تعداد پرواز جدید و هواپیمای دست چندم برای سهولت حمل و نقل میهمانان تدارك دیده ایم. اما تنها اعداد و ارقام است كه انگار در این میان به كار می آید و
كسی كاری به نظارت بر روند افزایش این خدمات ندارد. اگر هم داشته باشد، تنها جای خواب و اقامت گردشگران ورودی به ایران نیست كه اهمیت دارد كه قطعا اگر گردشگری ایران به جایی برسد كه هتل ها كفاف میزان گردشگران را ندهد، خانه های محلی زیادی هستند كه می تواند اقامتگاه بهتری برای كسی كه از آن سر دنیا برای دیدن ایران می آید، باشد.
شاید در این میان تنها محمد بهشتی بود كه به روح این صنعت و مقوله بیش از بقیه فكر می كند و از آن سخن می گوید. اولویت داشتن این مفهوم برای مسوولان، مساله این است، تا وقتی این جریان به اولویت برای متولیان این حوزه تبدیل نشود، با وجود اعلام آمادگی گردشگران دنیا برای بازدید از ایران، همچنان درهای ورودی كشور ما نیمه بسته است و به زحمت می توان تورهای گردشگران فرهنگی را در شهرهای تاریخی فرهنگی كشور دید.
اما سیستم هایی در كشورهای مختلف جهان برای جذب هرچه بیشتر گردشگر وجود دارد، سیستم هایی كه در فصل هایی غیر از اوج سفر، گردشگران را ترغیب می كند كه از خدمات گردشگری شهرهای مختلف بهره ببرند. تخفیف هایی كه در پروازها، رزرو هتل ها، حمل و نقل ریلی و حتی جاده یی وجود دارد كه گردشگر را تشویق به استفاده از این تخفیف ها در فصل ها و ماه هایی از سال می كند كه گردش و سفر به ركود رسیده است. در ایران اما این سیستم ها به ندرت وجود دارند. شركت های خصوصی معمولاپیشتاز در این جریان اند و معمولاسیستم دولتی از این راه های جذب گردشگر به دورترند.
گردشگری در كشورهایی كه به چشم بستر فرهنگی به آن نگاه می كنند، رشد بهتری كرده است. بخش خصوصی وارد شده و عنان كار را در دست گرفته است. مشكلات فرهنگی و مدیریتی از جمله مشكلاتی است كه از نگاه كارشناسان این حوزه مشكلات ریشه داری اند كه عزم جدی می خواهد حل كردن شان.
دولت ها ویترین گردشگری اند تا اداره كننده آن
هوشنگ غفارپور، كارشناس گردشگری خارجی است. او مشكلاتی كه برای خرید خدمات گردشگری در كشور داریم را ناشی از عواملی می داند كه هر كدام را در جای خود باید بررسی كرد. او معتقد است: «یكی از عواملی كه در این میان وجود دارد، مشكلات فرهنگی است و دیگری مشكلات مدیریتی. البته در دنیا هم این طور نیست كه هر وقت بخواهید، بتوانید هر بلیتی را با قیمت مناسب شامل تخفیف تهیه كنید. اما به طور معمول می توانید در نیمی از مواقع با این پدیده روبه رو شوید و از تخفیفات خدمات بهره ببرید. اما در كشور ما نه بحث مدیریتی اش جا افتاده و نه بحث فرهنگی اش. به عنوان مثال اگر كیش را به عنوان
شهری پایلوت در نظر بگیریم، تورها در نوروز قیمت شان به مرز 2 میلیون تومان رسیده بود، علت را هم كه جست وجو می كنیم، می شنویم كه ما پنج ماه خالی بودیم، چهار ماه shoulder season(زمانی بین high season و low season) بودیم و تایم اوج سفر و پر بودن هتل هایمان كوتاه است.»
او در خصوص سیستم حمل و نقل هم اعتقادی مشابه دارد: «در حمل و نقل هم همین است، نرخ ها اتوماتیك وار تغییر نمی كند، مگر در زمانی كه پروازها چارتر بشوند. اما اگر برنامه ها از قبل تعریف شوند، مسلما احتمال وقوع این گونه پیش خریدها بیشتر خواهد شد. اما بیشتر مشكلات این حوزه مدیریتی است. بعضی وقت ها حكومت مردم را اداره می كند و بعضی وقت ها مردم دولت یا حكومت را اداره می كنند. در این خصوص باید دولت این بحث را مدیریت كند. در كشورهای مختلف هم این جریان بین مردم یك فرهنگ شده است، در دنیا مكانیسم توریسم دست بخش خصوصی است. دولت فقط ویترین اصلی را دارد، یعنی سرمایه گذاری
كلان و كلیدی دست دولت است. اما در ایران بخش خصوصی در این حوزه قوی نیست.»
از نگاه غفاری، بخش خصوصی غیرفعال ایران در حوزه توریسم، تنها در مدیریت نیست كه ضعیف عمل می كند كه در بخش دانش هم ضعیف است. او می گوید: «دانش دولتی هایمان بیشتر از بخش خصوصی است، در بخش خصوصی كسی را نداریم كه قوی باشد و وزنه محسوب شود. تمام شركت های هواپیمایی را بیاورید مدیرانش همه از بخش دولتی به خصوصی آمده اند در صورتی كه باید از بخش خصوصی آدم تربیت شود بفرستیم به دولت تا تفكر خصوصی در بخش دولتی مدیریت كند. غالب مدیران هواپیمایی دولتی اند، هیات مدیره بالای 85، 90 درصد دولتی اند. این تفكر نمی تواند كمك كننده باشد، بخش توزیع را نمی تواند راه بیندازد. این
عرضه و تقاضا باید به نوعی باهم مچ شوند.»اما حمل و نقل ریلی بخش اعظمی از حمل و نقل را در كشور ما تشكیل می دهد، حمل و نقلی كه برخی ها آن را نسبت به حمل و نقل هوایی، امن تر هم می دانند، بخشی كه به اعتقاد غفارپور از قوت بالایی در آن برخوردار نیستیم.
رنسانسی كه هرگز طی نكردیم
به اعتقاد برخی كارشناسان این حوزه، كشور ما همچون دیگر كشور ها باید دورانی را طی می كرد كه نكرده، دورانی كه غفارپور از آن با عنوان «رنسانس گردشگری» یاد می كند. او معتقد است: «این جریان در همه جای دنیا هم زمانبر بوده، اگر الان می روید در لندن یا پاریس، آنچه را می بینید، حاصل 120 سال تجربه صنعت گردشگری آن مردم است. بدی ماجرا این است كه ما وسط ماجرا افتادیم و رنسانس این جریان را طی نكردیم. همه دنیا این طول را طی كرده اند. حال اگر از عقبه اش هم بگذریم، در 20، 30 سال آینده با برنامه های بلندمدت و كوتاه مدت می توانیم به آنجا برسیم. باید بتوانیم با هم عرض طی
كردن سه عامل مدیریت، زمان و فرهنگ با هم پیش برویم تا به نتیجه دلخواه برسیم.»
اما گلایه از وارد نشدن بخش خصوصی یا جدی نگرفتن صاحبان این صنایع در بخش خصوصی از سوی دولت، انگار حرف دل بیشتر كسانی است كه در این حوزه مستقلاكار می كنند. رییس هیات مدیره انجمن علمی گردشگری ایران، انجمنی كه زیرنظر وزارت علوم كار می كند دولت را متهم می كند به نداشتن درك صحیحی از گردشگری و نداشتن اولویت برای آنان.
«ابراهیم بای سلامی» در گفت وگو با «اعتماد» با اشاره به سیاست های غلط دولت در زمینه گردشگری می گوید: «ما در كشور نیاز داریم كه صنعت گردشگری را به رشد برسانیم تا ارائه خدمات و محصولات گردشگری در عرصه تجارت و تولید راه بیفتد تا در نهایت این صنعت در ابعاد اقتصادی معنادار رشد كند.»
او در خصوص سیستم پیش فروش خدمات گردشگری در جهت رشد این صنعت اعلام كرد: «برخی خدمات را می توانیم پیش فروش كنیم، در هواپیمایی ورود بخش خصوصی خیلی كمرنگ است، بیشتر دولتی و نیمه دولتی اند یا از وابستگان به دولت هستند. در این صنعت نیاز به ایجاد رقابت هستیم، تا رقابت نباشد كسی برای فروش خدماتش حاضر نیست مشتری بیشتری جذب و پیش فروشش را آغاز كند.»
او در ادامه گفت: «تغییر در نحوه زندگی روزمره باعث می شود در این صنعت هم به تغییر برسیم. در ایران مشكل اصلی گردشگری این است كه اولویت حاكمیت نیست، برنامه ریزی مشخصی برای این صنعت دیده نشده، درك صحیحی از مشكلات گردشگری نداریم. در بخش دولتی، هتل ها و ایرلاین ها وابسته به دولت هستیم. مهم ترین مانع گردشگری ایران دولت و سیاست های غلطی است كه دولت و گردشگری دارد. برای فعال شدن در این عرصه، باید مشاركت سرمایه گذاران عمده داخلی و بین المللی را بپذیریم. باید بتوانیم پروژه های مشترك درهتل ها و ایرلاین ها از همه جای دنیا در عرصه های بین المللی جذب كنیم تا بتوانیم
جاذبه هایمان را تعریف كنیم. به عنوان مثال، در اصفهان و شیراز كه كه مبادی تمدن و فرهنگ ایرانی، اسلامی ما است، باید بتوانیم جاذبه هایمان را مطرح كنیم. سرمایه گذاری ما در بخش خصوصی گردشگری منفی ست، این هم به دلیل دخالت دولت در هتلداری، ایرلاین ها و هواپیمایی است. این باعث می شود شركت های خصوصی زیان ده شوند، كه شركت های دولتی هم تنها با استفاده از رانت سوخت، نفت و تفاوت این قیمت ها می توانند جلوی ضرر و زیان وارده را بگیرند.»در كشوری چون فرانسه، شركت هایی كه ابتدای كارشان است، از این سیستم به خوبی برای جذب و جلب اعتماد گردشگر استفاده می كنند، شركت هایی كه راه درازی
تا بزرگ شدن دارند اما شركت های دیگری هم هستند كه سال های سال است در این زمینه فعالیت می كنند و همچنان در برخی فصل ها از سیستم پیش فروش خدمات برای جذب مشتری بیشتر بهره می برند. اما ایزی جت ها و پروازهای شركت رایان ایر، از پروازهای اروپایی هستند كه ارزانند و می توان چندماه پیش از موعد مقرر، از سیستم پیش خریدشان استفاده كرد و بلیت ها را با تخفیف حتی تا 50 درصدی در اختیار مشتریان قرار می دهند، البته در ماه های low season. فوریه یا مارس، قطعا ماه خوبی برای رزرو تخفیفی است، زمستان است و كمتر آدم ها به سفر می روند. اما در ژوئن و جولای كه هوا خوب است، اگر بخواهید سفر كنید، به سختی
می توان رزرو كرد. سایت های easy to book یا booking. com كه در سطح بین المللی هم معروفند، تخفیفاتی می گذارند. اما در این سایت ها هم بستگی به فصل سفر دارد، تابستان ها بازار تخفیف ها خیلی داغ نیست. به گفته ساكنان یكی از شهرهای فرانسه، این تخفیف ها به طور متوسط تا 50 درصد با قیمت اصلی فرق می كند.