گامهای بلند لاکپشت
تین نیوز | گردشگری ایران به نقل از رسانههای خارجی مانند نیویورک تایمز، واشنگتن پست و بسیاری از شبکههای خارجی رونق گرفته است؛ تا آنجا که خبرگزاری CNN در یکی از گزارشهای خود در تیر ماه سال جاری، در تحلیل بازار گردشگری خاورمیانه، از سونامی گردشگران خارجی به ایران یاد کرده است. حتی ابراهیم پورفرج، رئیس جامعه تورگردانان ایران، میزان ورود گردشگران خارجی را به حدی توصیف کرده که باعث شده، آنها بسیاری از تورهای گردشگری را برگشت بدهند. این اطلاعات را جمشید حمزهزاده، رئیس جامعه هتلداران ایران نیز در گفتگو با خبرگزاری مهر تایید کرده و از پر شدن هتلهای ۵ و ۴ ستاره در سالهای ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ خبر داده و گفته که تا به حال شاهد چنین افزایشی در ورود گردشگران نبوده است.
اما حقیقت این است که اگرچه اکنون روند رشد ورود گردشگران خارجی نسبت به سال گذشته افزایش داشته، اما بررسی میزان آمار گردشگران طی سالهای اخیر نشان میدهد که هنوز این حرکت لاکپشتی است و در حالی که تنها ۱۱ سال تا تحقق سند چشم انداز ۲۰ ساله کشور مهلت داریم، بررسی آمار گردشگران ورودی به ایران طی ۱۵ سال اخیر نشان میدهد، ایران از میزبانی یک میلیون نفر در سال ۱۹۹۸، توانسته در سال ۲۰۱۳ به میزبانی فقط ۴/۵ میلیون نفر برسد.
سازمان جهانی گردشگری به مناسبت روز جهانی گردشگری گزارش جدیدی را منتشر کرده است که در آن از رشد 6/4 درصدی گردشگری بینالمللی در نیمه اول سال 2014 میلادی خبر داده است.
بر اساس گزارش جدید، جاذبههای گردشگری در سراسر جهان در فاصله زمانی ژانویه تا ژوئن 2014 (نیمه اول سال) پذیرای 517 میلیون نفر گردشگر خارجی بودهاند که این آمار 22 میلیون نفر بیشتر از آمار مشابه در سال 2013 است. قاره آمریکا با رشد 6 درصدی بیشترین افزایش را در جذب گردشگران خارجی تجربه کرده است و پس از آن آسیا، اقیانوسیه و اروپا هر دو با 5 درصد افزایش، بیشترین رشد را داشتهاند.
در آمار جزئی منتشر شده نیز جنوب آسیا و شمال اروپا با رشد 8 درصدی، بهترین عملکرد را در نیمه اول سال جاری میلادی در زمینه جذب گردشگر خارجی به نام خود ثبت کردهاند و شمال شرقی آسیا و همچنین جنوب اروپای مرکزی، رشد 7 درصدی را در جذب توریست بینالمللی نشان میدهند.
تاکنون نتایج جهانی گردشگری در نیمه اول سال 2014 مطابق پیشبینیهای سازمان گردشگری در ابتدای سال بوده است و انتظار میرود رشد سالانه تعداد گردشگران خارجی در سال 2014 به 4 تا 5/4 درصد برسد که فراتر از پیشبینی 8/3 درصدی سازمان جهانی گردشگری از سال 2010 تا 2020 خواهد بود.
قاره آمریکا که با 6 درصد بیشترین متوسط رشد را در جذب گردشگران بینالمللی در این دوره شش ماهه داشته است، بهترین عملکرد خود را در آمریکای شمالی با مکزیک تجربه کرد و آمریکایی مرکزی و جنوبی نیز هر کدام رشد 6 درصدی را در این زمینه داشتهاند. البته نباید میزبانی برزیل در جام جهانی فوتبال را در این رشد نادیده گرفت، چرا که شمار گردشگران خارجی برزیل در نیمه اول سال جاری میلادی 10 درصد و از ماه ژوئن تا جولای 60 درصد افزایش داشته است.
قاره اروپا که پربازدیدترین منطقه جهان از سوی گردشگران است، همچنان به رشد سریع (5 درصدی) ادامه میدهد. در شش ماهه نخست سال 2014، رشد 8 درصدی در اروپای شمالی و همچنین 7 درصدی در اروپای جنوبی و مرکزی رقم خورده است. منطقه آسیا و اقیانوسیه نیز با رشد متوسط 5 درصدی، روند سالهای اخیر خود را حفظ کرده است و در این میان جنوب آسیا با 8 درصد و شمال شرقی آسیا با هفت درصد، پیشتاز جذب گردشگران خارجی بودهاند. کشورهایی مانند ژاپن، کره و مالزی، نرخ رشد دو برابری را در مقایسه با آمار مشابه سال گذشته به ثبت رساندهاند.
این در حالی است که با توجه به اطلاعات موجود، میزان گردشگران خارجی در منطقه خاورمیانه 4 درصد کاهش داشته است، گرچه بر اساس این گزارش، این رقم نیاز به بررسی بیشتری دارد.
قاره آفریقا نیز در جذب گردشگر خارجی، به طور متوسط سه درصد رشد داشته است و قسمت شمالی آفریقا در این میان، چهار درصد افزایش در جذب گردشگر از سراسر جهان را ثبت کرده است. با این وجود ویروس ابولا همچنان میتواند تأثیر منفی در جذب گردشگران خارجی در کل منطقه داشته باشد.
در سال 2013، درمیان کشورهای مختلف، روسها با 29 درصد رشد، بیشتر از دیگر کشورها، گردشگر به کشورهای دیگر فرستادهاند. پس از روسیه، کشور چین است که با 22 درصد رشد، بیشترین مسافر را به خارج از مرزهای خود روانه کرده است. درعین حال تعداد مسافران از برخی کشورهای توسعهیافته کمتر بوده است. سفر از کشور کانادا به خارج به میزان 3 درصد و از کشورهای آمریکا، بریتانیا و فرانسه نیز 2 درصد افزایش یافته است. کشور آلمان از رشد صفر و کشورهایی چون استرالیا، ایتالیا و ژاپن به طور کلی با کاهش تعداد سفرها مواجه بودهاند.
|
تعداد گردشگر ورودی |
کشور |
ردیف |
|
85 میلیون |
فرانسه |
1 |
|
70 میلیون |
آمریکا |
2 |
|
58 میلیون |
چین |
3 |
|
57 میلیون |
اسپانیا |
4 |
|
47 میلیون |
ایتالیا |
5 |
|
36 میلیون |
ترکیه |
6 |
|
35 میلیون |
آلمان |
7 |
|
30 میلیون |
انگلیس |
8 |
|
26 میلیون |
روسیه |
9 |
|
25 میلیون |
مالزی |
10 |
بر اساس گزارش جدید سازمان جهانی گردشگری، مجموع درآمد صادرات از محل گردشگری خارجی نیز در سال 2013 به 4/1 تریلیون دلار رسید، این در حالی است که 218 میلیارد دلار نیز به صورت جداگانه از محل حمل و نقل گردشگران بینالمللی کسب شده است. درآمد حاصل از گردشگران خارجی در مقاصد گوناگون گردشگری در سطح جهان شامل سکونتگاه، غذا و نوشیدنی، سرگرمی، خرید و دیگر خدمات و کالاها در سال 2013 به رقم تخمینی 1159 میلیارد دلار ارتقا یافته است.
گردشگری خارجی (سفر و محل نقل مسافران) 29 درصد از صادرات خدمات جهان و 6 درصد از مجموع صادرات کالاها و خدمات را به خود اختصاص میدهد و بدین شکل صنعت گردشگری پس از سوخت، مواد شیمیایی، غذا و صنایع خودرو در مکان پنجم درآمد حاصل صادرات قرار دارد.
اژدهای مهربان چینی در آسمان گردشگری
از هر 10 گردشگر جهان یک نفر چینی است که تنها درسال گذشته میلادی، 129 میلیارد دلار پول به کشورهای مختلف سرازیر کردند. با این حال این میزان گردشگر هنوز 4 درصد از کل جمعیت میلیاردی چین است.
به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، طبق بررسیهای منتشر شده از سوی موسسه تحقیقات گردشگری چین در آلمان، تعداد پروازها از کشور چین به نقاط مختلف جهان اکنون به بیش از 3/97 میلیون در سال 2013 رسیده است که 9 برابر بیشتر از سال 2000 است. برای درک بهتر این رقم سرسام آور بهتر است در نظر آوریم که این میزان به معنی آن است که از هر 10 گردشگر بینالمللی در جهان، یک نفر چینی است.
چینیهای مسافر همچنین حدود 129 میلیارد دلار در سال 2013 درکشورهای مختلف جهان، پول خرج کردند که 26 درصد بیشتر از سال گذشته است. این رقم همچنین به مراتب بیشتر از 86 میلیارد دلار پولی است که گردشگران امریکایی در همان سال خرج کردند.
سهم ایران از کیک
متاسفانه قطعه ایران از کیک پر حجم و خوش طعم گردشگری، یک برش بسیار باریک بیشتر نیست. مسوولان گردشگری کشور از ورود چهار میلیون و 126 هزار گردشگر خارجی در ده ماهه اول سال 92 به کشور خبر میدهند که این آمار نشان میدهد میزان ورود گردشگران خارجی نسبت به مدت مشابه (البته براساس آمارهای رسمی) 21 درصد رشد داشته است.
بر اساس این گزارش، کشورهای اول در تعداد گردشگر خارجی ورودی، عراق آذربایجان، افغانستان، ترکیه، پاکستان، ترکمنستان، عربستان سعودی، کویت و هندوستان بوده است. از این تعداد حدود دو میلیون و 500 هزار نفر از آنها با منظورهای خاص گردشگری به کشور آمدهاند که سفر به منظور زیارت در اولویت بوده است. این آمار نشان میدهدکه سهم ایران از تعداد رو به تزاید گردشگران جهان حدود 33/0 تا 34/0 درصد است.
جدول زیر وضعیت پنج کشور برتر خاورمیانه را نشان میدهد. گفتنی است که آمارهای مصر و کشور سوریه در دو سال اخیر کاهش جدی داشته و ایران به دلیل خروج سوریه از لیست، به جمع 5 کشور اول رسیده است.
از سوی دیگر میزان خروج گردشگران از ایران، در سال ۱۹۹۸ حدود یک میلیون و ۷۰۰ نفر بوده است که ۱۵ سال بعد این میزان به ۷ میلیون نفر افزایش پیدا کرده است. در واقع همیشه در طول این سالها میزان خروج گردشگران از ایران از میزان ورود گردشگران خارجی بیشتر بوده است و ایرانیها تمایل داشتند که پول سفرشان را در کشورهای دیگر خرج کنند تا در استانهای پر بازدید ایران. به همین علت است که میزان درآمد حاصل از ورود گردشگران به ایران، با درآمدی که از کنار سفر ایرانیها به خارج به دست میآید، همخوان نیست. در این باره رئیس سازمان میراث فرهنگی میگوید:« در سال ۲۰۱۳، یک میلیارد و ۱۸۷ میلیون نفر گردشگر در کشورهای دنیا جابهجا شدند که درآمد حاصل از این جابهجایی هزار و ۲۵۰ میلیارد دلار بود. به این ترتیب، با احتساب داشتن یک درصد جمعیت دنیا باید بین ۱۲ تا ۱۳ میلیارد دلار از این درآمد، متعلق به ایران باشد.»
او ادامه میدهد:« در سال ۲۰۱۳ حدود 5/4 میلیون نفر گردشگر ورودی از کشورهای دیگر وارد کشور ما شدند که این افراد هم بنا به شرایط کشورشان، در ایران هزینه زیادی نکردند، یک میلیون نفر از جمهوری آذربایجان، یک میلیون و ۶۰۰ هزار نفر از عراق و بقیه از دیگر کشورهای همسایه بودند که از این محل ۵ میلیارد دلار درآمد نصیب کشور شد. همچنین در این مدت، ۷ میلیون نفر از کشور خارج شدند که ۲ میلیون و ۲۰۰ نفر به عتبات عالیات، ۶۰۰ هزار نفر به عربستان برای حج تمتع و عمره و بقیه به کشورهای اطراف سفر کردند و حدود ۱۰ میلیارد دلار هزینه کردند. بنابراین درآمد بخش گردشگری کشور در سال ۹۲ حدود ۵ میلیارد دلار و خروجی ۱۰ میلیارد دلار بود.»
تراز خروج ارز (آن هم به میزان دو برابر) در مقایسه با ورود ارز حاصل از ورود گردشگران به کشور، به حدی با یکدیگر تفاوت دارد که کمتر میتوان به افق سند چشمانداز ۲۰ ساله ایران امیدوار بود. چرا که در این سند آمده باید تا پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۲۰ میلیون گردشگر با درآمد ارزی ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار در کشور داشته باشیم، اکنون که ۱۱ سال به پایان زمان تعیین شده فرصت داریم، ایران چقدر باید در این زمینه تلاش کند تا حداقل در سالهای باقی مانده به شرایط مطلوبی برسد؟
|
||||||||||||||||||||
|
گردشگران خروجی |
گردشگران ورودی |
سال |
||||||||||||||||||
|
۷۰۰۰۰۰۰ |
۴۵۰۰۰۰۰ |
۲۰۱۳ |
||||||||||||||||||
|
آمارموجود نیست |
۴۱۲۶۰۰۰ |
۲۰۱۲ |
||||||||||||||||||
|
آمارموجود نیست |
۳۳۵۴۰۰۰ |
۲۰۱۱ |
||||||||||||||||||
|
آمارموجود نیست |
۲۹۳۸۰۰۰ |
۲۰۱۰ |
||||||||||||||||||
|
بیش از ۶میلیون |
۲۱۱۶۰۰۰ |
۲۰۰۹ |
||||||||||||||||||
|
۵۵۷۶۰۰۰ |
۲۰۳۴۰۰۰ |
۲۰۰۸ |
||||||||||||||||||
|
۴۹۵۳۰۰۰ |
۲۲۱۹۰۰۰ |
۲۰۰۷ |
||||||||||||||||||
|
۳۱۶۷۰۰۰ |
۲۷۳۵۰۰۰ |
۲۰۰۶ |
||||||||||||||||||
|
آمارموجود نیست |
۱۸۸۹۰۰۰ |
۲۰۰۵ |
||||||||||||||||||
|
آمارموجود نیست |
۱۶۵۹۰۰۰ |
۲۰۰۴ |
||||||||||||||||||
|
آمارموجود نیست |
۱۵۴۶۰۰۰ |
۲۰۰۳ |
||||||||||||||||||
|
۲۹۲۱۰۰۰ |
۱۵۸۵۰۰۰ |
۲۰۰۲ |
||||||||||||||||||
|
۲۴۰۰۰۰۰ |
۱۴۰۲۰۰۰ |
۲۰۰۱ |
||||||||||||||||||
|
۲۲۸۶۰۰۰ |
۱۳۴۲۰۰۰ |
۲۰۰۰ |
||||||||||||||||||
|
۱۸۵۶۰۰۰ |
۱۳۲۱۰۰۰ |
۱۹۹۹ |
در این باره، امید زارعینیا، از کارشناسان ارشد حوزه گردشگری به خبرگزاری مهر گفته است:« حساب کنید که ایران در سال ۱۳۹۳ دارای ۴ میلیون گردشگر ورودی است و باید در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۰ میلیون گردشگر را میزبانی کند، یعنی باید در طول ۱۱ سال، میزبان ۱۶ میلیون گردشگر باشد. اما مقایسه آماری روند افزایش میزان گردشگران ورودی به ایران در طی ۱۵ سال اخیر نشان میدهد که این روند بسیار کند انجام میشود، در حالی که باید هر ساله حداقل یک میلیون نفر به تعداد گردشگران ورودی اضافه شود تا به رقم ۲۰ میلیونی برسیم.»
وی ادامه میدهد:« در طول یک سال اخیر به علت اتفاقات خوشایند در حوزه سیاستهای خارجی، جاذبههای گردشگری ایران در رسانههای بینالمللی معرفی شده است، بدون اینکه متولیان این حوزه دخالتی در تبلیغات مثبت آنها درباره ایران داشته باشند. همین اتفاقات نشان میدهد که بسیاری از فعالیتهای حوزه گردشگری در عرصه بینالملل تنها از عهده سازمان متولی آن برنمیآید و باید همه سازمانها و نهادها و وزارتخانهها، فعالیت اورژانسی انجام دهند تا میزان ورود گردشگران خارجی و درآمد حاصل از آن به هدف مورد نظر نزدیک شود. در غیر این صورت ایران بازی رقابت برای جذب گردشگر را در بین کشورهای همسایه باخته است.»
در مقابل این اظهار نظر، اسماعیل قادری عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی معتقد است که از اساس، پیشبینیهای سند چشمانداز توسعه گردشگری کشور اشتباه بوده و شرایط جهانی در نظر گرفته نشده است. به همین علت است که اکنون در سال ۲۰۱۴ شاهد ورود تنها ۴ میلیون گردشگر به ایران هستیم. وی میگوید:« ایران طرح ملی گردشگری داشت که هزینههای زیادی نیز برای تدوین آن پرداخت شد، ولی به دلیل برخی مشکلات به تصویب نرسید و به جای آن سند چشماندازی تدوین کردند که آمارهای ارائه شده در آن از واقعیت دور است. مانند اینکه گفته شده در سال ۲۰۲۰ ایران دارای دو درصد از کل گردشگران جهان خواهد بود. این دو درصد به پیشبینی سازمان جهانی جهانگردی حدود ۳۲ میلیون نفر میشود، اما سازمان میراث فرهنگی آن را ۲۰ میلیون نفر حساب کرده است. جدا از این باید تا آن سال حداقل شاهد خیزش بزرگی در حوزه زیرساختهای گردشگری باشیم، اما آیا این اقدامات انجام شده است که هر بار در سخنرانیهایمان از ورود ۲۰ میلیون گردشگر خبر میدهیم؟»
قادری تصریح میکند:« توسعه گردشگری را نمیتوان در فضای انتزاعی پیشبینی کرد. احساس من این است که در سند چشمانداز ۲۰ ساله، این جامعیت دیده نشده است و تنها اعلام کردهاند که چون در سال ۱۴۰۴ سهم گردشگری در جهان افزایش مییابد، ایران نیز باید پا به پای آن در گردشگری توسعه داشته باشد. درحالی که آرمانگرایی را نمیتوان جزو برنامهریزیها قرار داد.»
وی توضیح میدهد:« اکنون روند ورود گردشگر به ایران افزایش پیدا کرده، ولی این موجی است که به زودی میخوابد. چون اکنون شرایط کشورهای منطقه ملتهب است و گردشگران به جای رفتن به این کشورها، ایران را انتخاب کردهاند. همانطور که در دولت اصلاحات شاهد ورود گردشگران زیادی بودیم و پس از آن این موج خوابید، ولی ترکیه و امارات این موج را به سمت خود کشاندند و هنوز هم از آن استفاده میکنند. بنابراین باید حالا که گردشگران به ایران توجه نشان دادهاند، سعی کنیم آن را مدیریت کرده و برای تداوم آن برنامهریزی کنیم.»