◄ بومگردی خراسان شمالی؛ ظرفیتهای پراکنده در انتظار برگزاری اتخابات انجمن
خراسان شمالی با وجود ۵۵ اقامتگاه بومگردی فعال و ظرفیتهای تاریخی و طبیعی قابلتوجه، همچنان از نبود انجمن صنفی منسجم، برگزارنشدن انتخابات جامعه بومگردی و ضعف ارتباط میان فعالان رنج میبرد؛ وضعیتی که به گفته یاور عبیری، رئیس جامعه اقامتگاههای بومگردی ایران، بومگردیهای استان را بینظم و حمایتها را پراکنده کرده است.
بومگردی در خراسان شمالی در حالی با ظرفیتهای قابلتوجه تاریخی، طبیعی و روستایی شناخته میشود که به گفته فعالان و بر اساس مباحث مطرحشده در گفتوگو با یاور عبیری، رئیس جامعه اقامتگاههای بومگردی ایران، نبود انجمن صنفی منسجم، عدم برگزاری انتخابات جامعه بومگردی و ضعف ارتباط میان صاحبان اقامتگاهها، مهمترین موانع ساماندهی این حوزه است.
نبود انجمن؛ ریشه نبود انسجام در بومگردی های استان
به گزارش سرویس گردشگری تین نیوز، عبیری در این گفتوگو با انتقاد از عدم انسجام در بومگردیهای خراسان شمالی گفته است: «در مورد خراسان شمالی، بومگردیهای نتوانسته اند یک تشکل تشکیل دهد و انسجام لازم را ندارند. اشکال کار در اداره میراث فرهنگی و گردشگری استان خراسان شمالی و بچههای ماست.» او افزود: برای تشکیل انجمن در این استان تلاش کرده و تلفنی با آقای دیناری رئیس اداراه کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان خراسان شمالی، صحبت کرده و از او قول برگزاری انتخابات انجمن اقامتگاه های بومگردی استان را گرفته است، اما هنوز این اتفاق نیفتاده است.

به گفته او، خراسان شمالی تعداد بومگردی زیادی دارد و مشکل کمبود تعداد نیست؛ بلکه مسئله اصلی، نبود انجمن، ضعف ارتباط و کمبود حمایت است. عبیری تصریح کرده است: «بچههای خراسان شمالی باید پای کار بیایند و میراث آنها را مجاب کند و کمکشان کند تا انجمن شکل بگیرد.» او همچنین گفه است که بسیاری از فعالان بومگردی استان، مسئولان را نمیشناسند و مسئولان نیز آنها را نمیشناسند، چون انجمنی وجود ندارد که این ارتباط را سازماندهی کند.
ظرفیت های گردشگری خراسان شمالی
این در حالی است که خراسان شمالی از ظرفیتهای گردشگری قابلتوجهی برخوردار است. بر اساس اطلاعات موجود، این استان بیش از ۱۵۰۰ محوطه و اثر تاریخی و بیش از ۲۴ منطقه نمونه ملی و استانی دارد. ارگ تاریخی شهر بلقیس اسفراین، کاروانسرای رباط قلی، نیایشگاه اسپاخو، مسجد جامع و آرامگاه خواجه مهزیار جاجرم، چهارتاقی تیموری شیروان و بافت تاریخی روئین از مهمترین جاذبههای تاریخی استان هستند. مناطق نمونه ملی باباامان و بش قارداش نیز از مقاصد اصلی گردشگری استان به شمار میروند.
وضعیت اقامتگاها های بومگردی
در حوزه بومگردی، گزارشها از فعالیت ۵۵ اقامتگاه بومگردی فعال با ظرفیت پذیرش حدود ۹۵۰ نفر در استان خبر میدهند. با این حال، فعالان این حوزه کمبود حمایتهای مالی، ضعف در معرفی جاذبهها، توسعهنیافتگی زیرساختها و دشواری در تأمین تسهیلات را از مهمترین مشکلات خود عنوان میکنند.
موانع زیرساختی توسعه گردشگری استان
موانع زیرساختی نیز بخش دیگری از چالشهای گردشگری خراسان شمالی است. نبود پرواز، وضعیت نامناسب جادهها و شهرت محور بجنورد به جنگل گلستان به «جاده مرگ» از جمله مواردی است که توسعه گردشگری استان را با دشواری جدی روبهرو کرده است. استان در مسیر اصلی زائران مشهد قرار دارد و سالانه شاهد عبور بیش از ۲۰ میلیون مسافر است، اما از این ظرفیت عبوری بهره کافی نمیبرد. در کنار این مشکلات، ۴۸ پروژه گردشگری با سرمایهگذاری بالغ بر ۸ هزار میلیارد تومان در استان در دست اجراست که پیشبینی میشود برای حدود ۲۵۰۰ نفر اشتغال ایجاد کند.
پیامدهای نبود انتخابات و ضعف ارتباط میان فعالان
اما تحلیل مباحث مطرحشده نشان میدهد که نبود انتخابات جامعه بومگردی و عدم ارتباط منسجم میان صاحبان اقامتگاهها، تأثیری فراتر از یک خلأ اداری دارد. نخست اینکه بدون انتخابات و بدون هیئتمدیره منتخب، صدای جمعی و نماینده رسمی فعالان بومگردی شکل نمیگیرد. در نتیجه، مطالبات آنها بهصورت پراکنده و فردی به میراث فرهنگی و نهادهای تصمیمگیر منتقل میشود و حمایتها نیز نهادی و پایدار نیست.
دوم اینکه نبود ارتباط میان صاحبان بومگردیها در سراسر کشور، انتقال تجربههای موفق و ناموفق را دشوار میکند. استانداردهای کیفیت اقامت، مهماننوازی و مدیریت اقامتگاه هماهنگ نمیشود، بازاریابی مشترک و انتقال گردشگر میان اقامتگاهها از بین میرود و فعالان تازهوارد نیز بدون الگو و راهنما میمانند. این وضعیت در استانهایی مانند خراسان شمالی که انجمن فعال ندارند، بیشتر به چشم میآید و شکاف منطقهای را افزایش میدهد.
سوم اینکه نبود این شبکه، انگیزه فعالان را کاهش میدهد. عبیری در این گفتوگو بهصراحت گفته است: «بچهها بالاخره انگیزه ندارند؛ وقتی در این اوضاع هستند، هیچ انگیزهای ندارند.» وقتی فعال بومگردی احساس کند صدای واحدی ندارد و تلاش فردیاش به نتیجه جمعی تبدیل نمیشود، مشارکت او در برنامههای آموزشی، نظارتی و همکاریهای صنفی نیز کاهش مییابد.
چهارم اینکه بدون انجمن و ارتباط شبکهای، ظرفیت یادگیری جمعی و الگوگیری از تجربههای موفق داخلی نیز محدود میماند. اگر بومگردیهای ایران نماینده منتخب و بانک اطلاعاتی مشخص نداشته باشند، انتقال تجربه میان استانها و استفاده از الگوهای موفق بومگردی در سطح کشور به شکل پراکنده و موردی باقی میماند.
جمع بندی
در مجموع، خراسان شمالی با وجود برخورداری از جاذبههای غنی و تعداد قابلتوجه اقامتگاه بومگردی، برای تبدیل شدن به یک مقصد پایدار گردشگری نیازمند تشکیل انجمن صنفی فعال، برگزاری انتخابات جامعه بومگردی، تقویت ارتباط میان صاحبان اقامتگاه ها و حمایت نهادی میراث فرهنگی است. همانگونه که در این گفتوگو تأکید شده، تا زمانی که انجمن شکل نگیرد و فعالان پای کار نیایند، ظرفیتهای بومگردی استان پراکنده باقی میماند و از فرصتهای موجود بهره لازم برده نمیشود.