پرواز هیجان در گردشگری ماجراجویانه
وبلاگ تین نیوز | در هر جامعهای کسانی هستند که به انجام کارهای متهورانه و مخاطرهآمیز علاقه وافر دارند. برخی از این افراد با اقدام به مسافرتهای ماجراجویانه به این نیاز درونی خود پاسخ میدهند. چنین گردشگرانی میخواهند از راههای جدید یا غیرعادی، مهارتها و تواناییهای جسمی خود را در مواجهه با سختیها و دشواریها بیازمایند؛ بنابراین نوعی از گردشگری برای آنان لذتبخش و جذاب است که توأم با هیجان بیشتر باشد. درواقع اینگونه سفرها حس کنجکاوی خطرپذیری و قوای جسمانی انسانها را مورد آزمایش قرار میدهد.
ایران به دلیل برخورداری از تقریباً همه انواع شرایط اقلیمی و طبیعی (کوهستانهای سربهفلککشیده، رودخانههای خروشان، جنگلهای انبوه در شمال کشور، غارها و آبشارها) از تواناییهای مناسبی در این زمینه برخوردار است. گردشگری ماجراجویانه كه بسیاری آن را شاخهای از گردشگری ورزشی میدانند مورد توجه قشر جوان گردشگر است. شناخت بازار گردشگری ماجراجویانه در یك منطقه جذابیت آن منطقه را چندبرابر میكند. البته شناخته شدن یك منطقه بهعنوان قطب گردشگری ماجراجویانه نیز نیاز به برنامهریزی توسعه محصولات متنوع و بازاریابی برای آن محصولات دارد. در مورد
دلایل اهمیت گردشگری ماجراجویانه باید گفت كه این شاخه جزو گردشگری ورزشی محسوب میشود و ورزش در هر حال از محبوبیت خاصی برخوردار است. درحال حاضر از هر ١ برنامه تلویزیونی در آمریكا، اروپا و استرالیا، ٦ برنامه محتوای ورزشی دارد و این محبوبیت همچنان رو به افزایش است. ضمن اینكه یك گردشگر ماجراجو حتما با دوستان یا اعضای خانواده خود سفر میكند و گروه مشتریان خیلی زود تكمیل میشود. آب و هوا و طبیعت ایران میتواند موقعیت منحصربه فردی را برای گردشگری ماجراجویانه در كشور فراهم كند. گردشگران ماجراجو به دنبال تجربه خطر و ریسك هستند و تقاضا نیز برای محصولات
بازار علایق خاص ماجراجویانه در سطح كشوری و جهانی روبه افزایش است. این شاخه از گردشگری علایق خاص كه در ایران تقریبا ناشناخته و مغفول مانده است دهها زیرشاخه دارد كه به دلیل شرایط طبیعی ایران، همه آنها امكان ایجاد و توسعه در كشور را دارند و در این گزارش به آنها اشاره میشود.
كوهنوردی، غارنوردی، سنگنوردی و یخنوردی
قلههای مرتفع كوهستانی ایران به ویژه قلههای زاگرس مركزی در شمار ١ قله مرتفع جهان قرار داشته و نیز قله دماوند بلندترین قله نیمكره غربی، از حدفاصل همین قله تا لبه شرقی آسیا در كشور چین است. در هیچكدام از قارههای آفریقا، آمریكایشمالی و جنوبی و اروپا قلهای به ارتفاع دماوند وجود ندارد. در زاگرس مركزی نیز قلههایی به ارتفاع بیش از ٤هزار متر و موقعیت طبیعی كمنظیر امكان مناسبی را برای كوهنوردی عرضه میكنند. قلههای آتشفشانی سهند و سبلان با كاسههای دریاچهای،
قلههای مرتفع البرز مركزی با تنوع زیستی و غنای طبیعی، علمكوه در الموت قزوین با ٣ زبانه یخچال دایمی، همچنین قله شیركوه یزد و تفتان سیستانوبلوچستان با گستره وسیع بیابانی در مقابلشان از جاذبههای كوهنوردی ایران محسوب میشوند. در ایران همچنین نزدیك به ١ غار بزرگ وجود دارد كه قابلیت جذب سرمایهگذاری گردشگری را دارد. برخی از این غارها نظیر علیصدر (بزرگترین غار آبی جهان) و كتلهخور شهرت جهانی دارند كه البته گفته میشود غارهای بیشتری با انتهای نامعلوم در لرستان، چهارمحال و بختیاری و كهگیلویه و بویراحمد وجود دارند. نباید از نظر دور داشت
كه وجود یك غار بزرگ و جذاب در هر چشمانداز طبیعی میتواند موقعیت سیاحتی آن را تا حد یك جاذبه بینالمللی ارتقا دهد. در این بین این امكان در این نوع گردشگری خاص وجود دارد كه دیدار از جاذبههای دیگر گردشگری ایران با آن تركیب شود. برای نمونه صعودكنندگان به كلیمانجاروی ایران (شیركوه یزد) امكان بازدید از معماری منحصربهفرد یزد را دارند. همچنین كوهنوردان مناطق سبلان (اردبیل) و زاگرس مركزی امكان بازدید از كوچ و زندگی عشایر و استفاده از چشمههای آب گرم منطقه را دارند.
اسكی، اسنوبورد، برفنوردی و بازیهای برفی
اگرچه ایران در منطقه گرم و خشك واقع شده اما براساس شاخص اقلیمی ساخت پیستهای اسكی، در سراسر زاگرس و بخشهای زیادی از البرز امكان ایجاد پیستهای اسكی و فضاهای بازیهای برفی وجود دارد. در این میان مناطق زاگرس مركزی، فارس مرتفع، كهگیلویه و بویراحمد و چهار محال و بختیاری با توجه به برخورداری از ارتفاع بیش از ٢هزار متر كه فصل ماندگاری برف در برخی از مناطق آنها تا بیش از ٨ ماه طول میكشد مطلوبترین زمینه را برای گسترش ورزشهای زمستانی فراهم میكند. غنای محیط طبیعی، چشماندازهای
زیبای جغرافیایی و نیز جاذبههای مردمشناسی منطقه موجب میشود كه حتی بتوان این نقطه را از نظر توانمندیهای بالقوه یكی از ایدهآلترین مناطق طبیعی جهان برای گسترش بازیهای زمستانی به شمار آورد. گفتنی است در صورت گسترش پیستهای اسكی و امكانات اقامتی در این منطقه، قطعا مجموعه سیاحتی آن پایینترین ورزشگاه زمستانی جهان در عرض جغرافیایی كره زمین خواهد بود كه این امر گذشته از شهرت، امكان برنامهریزی موثر برای جذب طبیعتگرد از شیخنشینهای حاشیه خلیج فارس را فراهم خواهد كرد. این مجموعهها میتوانند میزبان اسكی كوهستان،
هلیاسكی، اسكی وحشی، اسنوبورد وحشی، سورتمهرانی، برفنوردی، موتوربرفسواری و سورتمهرانی و جشنواره تندیسهای برفی باشند. درحال حاضر در ایران فقط ١٦ پیست اسكی وجود دارد كه از میان آنها ٣ مجموعه دارای امكانات اقامتی، ٥ مجموعه فقط دارای رستوران و بقیه از حداقل امكانات محروم هستند، از این بین، پیستهای آبعلی، شمشك و دیزین در استان تهران قابلیت پذیرایی از گردشگران خارجی را دارند.
سفر در مسیرهای بدون جاده، دوچرخهسواری، موتورسواری
این شاخه از گردشگری ماجراجویانه هم كاملا وابسته به ویژگیهای اقلیمی و چشماندازهای طبیعی است. وجود دامنهها، جنگل، سواحل و كویر در ایران امكان برگزاری تورهای عنوانشده را در بهترین كیفیت دست میدهد. سفر در مسیرهای بدون جاده در مناطق كویری و همچنین عبور از زاگرس مرتفع و دوچرخهسواری كوهستان در مناطق جواهرده، توچال، دماوند، دیلمان و... از امكانات این نوع گردشگری در ایران است. موتورسواری كوهستان و گردش با موتور نیز مانند دوچرخهسواری مسیرهای بسیاری در ایران دارد.
كایتسواری، چتربازی، پاراگلایدرسواری و بالنسواری
اگرچه از نظر موقعیت اقلیمی امكان برگزاری تمام این بازیها در ایران وجود دارد اما امكانات مناسب بعضی از این بازیها نظیر پاراگلایدرسواری در مناطق مختلف ایجاد نشده است. سرمایهگذاران در این بازیها با جذب گردشگران داخلی امكان توسعه امكانات خود را مییابند و به این ترتیب میتوانند به شهرت امكانات خود در خارج كشور نیز امیدوار باشند. باشگاهها و مناطق اطراف تهران، جزیره كیش و پایگاه شكاری اندیمشك میتواند برای میزبانی این بازیها در نظر گرفته شود ضمن اینكه امكان
بالنسواری در همه گستره طبیعی ایران وجود دارد اما تاكنون تجهیزات آن توسط هیچ گروه یا موسسهای ارایه نشده است.
بازیهای آبی، انواع اسكی و قایقسواری و غواصی
تقریبا همه مناطق گردشگری دنیا كه به پهنههای آبی متصل هستند از امكان برگزاری بازیهای آبی استفاده میكنند. ایران با وجود قرار گرفتن در منطقهای خشك، در شمال و جنوب سواحلی دارد كه میتوانند به قطبهای بینالمللی بازیها و ورزشهای آبی ساحلی تبدیل شوند. علاوه بر این دو ساحل، دریاچههای بزرگ و متعدد طبیعی مانند ارومیه، گهر، پریشان و... و دریاچههای پشت سدها نیز از چنین قابلیتی برخوردارند. البته دریاچهها و رودخانهها و سرمایهگذاری در سواحل آنها از سوی عواملی چون
آلودگی و ورود پساب صنعتی و خانگی و همچنین تخریب چشماندازها روبهرو هستند. درعینحال امكان برگزاری بازیها و ورزشهایی مانند اسكی روی آب، كایاك و كانوسواری، قایقسواری موتوری و بادبانی، اسكی روی آب با چتر، پرواز با چتر با قایق موتوری، جت اسكی، قایقسواری در رودخانه وحشی، غواصی در شب در غارهای آبی و تماشای ماهیها در عمق، در سواحل، دریاچهها و رودخانههای ایران برای جذب گردشگر وجود دارد.
اتومبیلرانی
از زمانی كه شهرت اتومبیلرانی با اتومبیلهای دودیفرانسیل در صحراهای دوبی به گوش ایرانیان رسید سالها گذشته است. اما باید گفت كه پس از گذشت این سالها هنوز هیچ تور مناسبی با زمینه اتومبیلرانی در ایران طراحی نشده است. این درحالی است كه در ایران در زمانی كمتر از ٢ ساعت فاصله بین جنگل و كویر را میتوان طی كرد و این میتواند جذابیت بسیاری برای اتومبیلرانی ماجراجویانه داشته باشد. برگزاری رالیهای متعدد در برف و كویر و كوهستان در سطح وسیعتر از آنچه هست، برگزاری برنامههای سواری با اتومبیلهای دودیفرانسیل در مسیرهایی همچون ریگ جن، صعود به
درفك، یخمراد به طالقان و ارتفاعات لار و همچنین برگزاری برنامههای اتومبیلرانی كارتینگ میتواند امكان جذب گردشگر ماجراجو را فراهم كند.
شكار و ماهیگیری
در میان علاقهمندان به برنامههای خاص گردشگری، ماهیگیران وفادارترین گروه به برنامههای مورد علاقه خود هستند. البته این گروه هم خود به چند دسته تقسیم میشوند و ماهیگیران دریاچه، دریا، رودخانههای آرام و خروشان، علایق متفاوت دارند، اما به هرحال مشتریان دایمی هستند. در ایران در٥ دریاچه و تالاب داخلی و نیز تمامی رودخانههای كشور ماهیگیری صورت میگیرد. البته به اینها میتوان امكان راهاندازی سایت ماهیگیری در دریاچههای پشت سدها و رهاسازی ماهی در این دریاچهها را اضافه كرد. در مورد ماهیگیری در ایران
نكته مهم این است كه در نزدیكی بیشتر شهرهای بزرگ كشور، بهخصوص تهران، امكان ماهیگیری وجود دارد.
رفتینگ یا قایقرانی
رفتینگ یا به قولی قایقرانی در آبهای خروشان یكی از رشتههای جذاب و مفرح گردشگری ماجراجویانه یا علایق خاص است كه البته میتواند در كشور ما نیز مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار بگیرد. «رفت» در زبان انگلیسی به معنای كلك یا همان قایق چوبی است كه از وصل كردن چند تنه درخت به یكدیگر با استفاده از طناب درست میشود. رفتینگ نیز به معنای كلكسواری در آبهای خروشان است. این شاخه از ورزش قایقرانی كه این روزها بیشتر زیرمجموعه گردشگری محسوب میشود از دهه٧ میلادی فراگیر شده است گرچه قدمت آن به چندهزارسال پیش بازمیگردد. این گزارش
نگاهی دارد به داشتههای ایران برای توسعه این شاخه از گردشگری ماجراجویانه. حدود ٣ سال پیش بود كه قایقهای بادی ساخته شدند؛ قایقهایی كه به مرور پیشرفت كردند تا از دهه٩ میلادی وارد عرصه ورزش و گردشگری شوند. آنهایی كه طرفدار هیجان و كشف رودهای وحشی و مناظر ناشناخته بودند قایقهای بادی خود را برداشتند و عازم كشورهایی شدند كه رودخانههای پرآب و البته ناشناخته داشتند. مقصد برای این كار بسیار بود. اروپا، آمریكا، كانادا، نیوزیلند، نپال، آرژانتین، شیلی و بسیاری از كشورهای دیگر به مرور توسط قایقرانان درنوردیده میشدند تا رودهای این كشورها زیر
بدنه نرم و لاستیكی قایقهای آنها قرار بگیرند؛ كشورهایی كه سفر كردن به آنها راحت بود و البته دسترسی به رودها هم آسان. اما كشور نپال بهعنوان یكی از اصلیترین مقاصد قایقرانان مورد توجه قرار گرفت. شاید دلیل آن هم وجود رشتهكوههای تبت بود كه با وجود كوههای پربرف، جاری شدن رودهای خروشان انتظار میرفت. شما هر بار كه به نپال بروید قایقرانانی از اروپا را میبینید. بهدلیل استقبال زیاد آنها الان نپال یكی از مراكز پرورش مربی رفتینگ است. از٣ سال پیش هربار كه گروههای اروپایی برای رفتینگ به نپال میرفتند از كودكان نپالی برای باربری كمك
میگرفتند كه به همین علت و به مرور زمان این كودكان نیز با قایقرانی در آبهای خروشان آشنا شدند و حالا تجربه و مهارت بالایی در این رشته دارند. این مهارت و تجربه مورد نظر موجب شده است تا امروز شركتهای معتبر تولید تجهیزات قایقرانی بهعنوان حامی آنها لوازم موردنظر این رشته را در اختیار نپالیها قرار دهند. حضور قایقرانان و ماجراجویان اروپایی مزیتهای بسیار دیگری نیز برای نپالیها و روستانشینان حاشیه رودها داشته است. الان بسیاری از این روستانشینان راهنمای حرفهای رودخانهها هستند و هیچوقت سال بیكار نمیمانند. آنها در فصلهایی كه
رود برای قایقرانی مناسب نیست به كشورهای دیگر میروند و بهعنوان مربی یا راهنما با دیگر ماجراجویان همراه میشوند. آنها نیمی از سال را در كشور خودشان هستند و نیمی دیگر را در كشورهایی چون ژاپن، سوئد، نروژ یا آمریكا و كشورهای اروپایی كار میكنند.
رفتینگ در ایران
ایران از نظر موقعیت آب و هوایی در گروه كشورهای خشك و كمآب قرار میگیرد اما با وجود این بازهم ظرفیتهای قابل توجهی برای این شاخه از گردشگری ماجراجویانه وجود دارد. رودهای مناسبی در رشتهكوههای البرز و زاگرس وجود دارند كه بسیار مورد توجه قایقرانان و به نوعی برای آنها كشفنشده هستند. در منطقه البرز رودهایی چون هراز، كرج، چالوس، كرگان رود و... وجود دارند كه برای قایقرانی در آنها باید حرفهای بود و مناسب قایقرانان خارجی است كه نمیتوان تور رودخانه برای مسافر عادی را در آنها اجرا كرد. از طرفی دیگر قایقرانان خارجی مدام
رودهای مهم جهان را برای خود مشخص میكنند تا بدانند كدام رودها را ندیدهاند. از این نظر ایران برای آنها یك منطقه بكر و كشفنشده است. آنها آرزو دارند كه در رودهای ایران نیز پارو بزنند. حدود ٥سال پیش گروهی از انگلیس به ایران آمدند تا در رود بختیاری از سرچشمههای رود دز در منطقه زاگرس، پارو بزنند؛ گروهی كه از این رود فیلم مستند ساختند و با نمایش آن، این رود را از نظر سختی اجرا برای قایقرانان بهعنوان یكی از ماجراجویانهترین رودها معرفی كردند. گویا ماجراجویان اروپایی كه تعداد آنها نیز كم نیست بسیار علاقه دارند افتخار نخستین پاروزنان در
رودخانههای ناشناخته ایران را به نام خود ثبت كنند و همین امر گامی دیگر برای توسعه گردشگری ایران و معرفی جاذبههای طبیعی آن است.
گردشگری ماجراجویانه در ایران
اولین مسأله در امر گردشگری در ایران كمبود امكانات است. این موضوع وقتی بیشتر به چشم میآید كه شما بخواهید در یكی از رشتههای گردشگری ماجراجویانه مانند رفتینگ فعالیت كنید. به راستی شما كدامیك از رودهای ایران را میتوانید معرفی كنید كه دارای امكانات مناسب اقامتی مانند كمپ در حاشیه خود باشد؟ اگر شما علاقهمند هستید تا قایقرانی در آبهای خروشان را تجربه كنید باید بدانید كه رودها درجهبندی شدهاند و شما شاید هیچوقت نتوانید در رودخانه كرج یا چالوس و هراز قایقسواری كنید. این رودها كه معمولا درجه٤
به بالا دارند مناسب قایقرانان حرفهای و بینالمللی هستند كه تمرینات مستمر دارند. اما برای حضور در تورهای رفتینگ باید با مراجعه به دفاتر مجازی كه خدمات این تور را میفروشند نسبت به عقد قرارداد اقدام كنید. فراموش نكنید كه در قرارداد رود موردنظر، تعداد نفرات، تعداد مربیان همراه شما، وسایل و تجهیزات لازم قایقسواری به روشنی قید شده باشند. این نكته را هم بدانید كه در قایقسواری رودخانه باید جلیقه نجات و كلاه مخصوص را به تن كنید. این امر باید از سوی مربی هم رعایت شود. همچنین در تمام مدت قایقسواری در رودخانه باید یكی از مربیان در قایق مخصوص كایاك در كنار
شما باشد تا در موقع لزوم بتواند به مسافران سانحهدیده كمك كند. دقت كنید شركت مورد نظر، شما را بیمه كند؛ بیمهای كه مربوط به حضور بیمهشده در آب و سوانح مربوط به آن باشد.
نتیجهگیری
گردشگری بهعنوان یکی از درآمدزاترین صنایع قرن حاضر هر روز شاهد رشد چشمگیری از نظر خدمات و سرمایهگذاریهای خود در گوشه و کنار دهکده جهانی بوده و هست. بنابراین حضور گسترده فعالان در عرصه گردشگری و البته گردشگران در کشورهای مختلف باعث ایجاد شغل و حرفههای جدیدی در جهان شده و گاهگاهی این صنعت سبز باعث ایجاد ارتباطی حرفهای بین اصناف مختلف در کشورها شده است. رشد و گسترش صنعت گردشگری در گوشه و کنار جهان آنچنان سریع و جذاب بوده که توانسته است بیشتر صنایع مرتبط را با خود همراه کند به صورتی که اکثر این صنایع سعی کردهاند برای
دستیابی به درآمد عظیم این صنعت خودشان و البته قوانین مربوطه را با آن صنعت یعنی گردشگری تطبیق دهند. بهعنوان مثال میتوان به همکاری میان مراکز اقامتی و رستورانها، خطوط هواپیمایی و مراکز تفریحی، حضور گردشگران در جوامع ورزشی ازجمله ارتباط بین صنعت گردشگری و صنایع زیرمجموعه آن اشاره کرد. اما تقریبا یکی یا دو دهه بیش نیست که گردشگری توانسته به صورت جدی صنعت بیمه را نیز با خود همراه کند و قوانین بیمهای را جهت رشد و گسترش حضور گردشگران به نفع خود تغییر دهد. هرچند حضور صنعت بیمه در کنار گردشگری بیشتر یادآور خسارت و خاطرات ناگوار برای گردشگران و موسسات
گردشگری است اما از آنجا که گردشگری در شاخههای مختلف مثل گردشگری هیجانانگیز و ماجراجویانه رشدی چشمگیر داشته و حضور گسترده گردشگران این نوع گردشگری در گوشه و کنار جهان حوادثی را در پی داشته است نیاز همکاری صنعت بیمه با گردشگری بیش از قبل احساس شد. بهطوریکه دستاندرکاران بیمه نیز این موقعیت را مغتنم شمرده و به بازار گردشگری و همکاری با دستاندرکاران آن وارد شدند.