توان رقابتپذیری ایران در صنعت جهانی گردشگری
تین نیوز | براساس گزارشهای سازمانهای بینالمللی از جمله گزارش سازمان جهانی جهانگردی، ایران مقصد بسیار مناسبی برای گردشگران تاریخی-باستانی و نیز گردشگران جویای جاذبههای طبیعی است، بهطوریكه بارها گفته شده است، رتبه دهم جاذبههای تاریخی-باستانی را داراست و در میان كشورهای جهان، پنجمین كشور دارای برترین جاذبههای طبیعی است.
بهعبارت دیگر، ایران بهطور بالقوه یكی از بهترین مناطق جهان برای گردشگران در عرصه جهانی محسوب میشود. اما در عمل این كشور نتوانسته حتی یك درصد از گردشگران بینالمللی را نیز به خود جذب کند. دلایل گوناگونی برای این امر بیان میشود. اما ما در اینجا میخواهیم از نظر شاخصهای بینالمللی مساله را بررسی کنیم.
مجمع جهانی اقتصاد هر ساله گزارشی تحت عنوان گزارش رقابتپذیری گردشگری و مسافرت منتشر میکند كه آخرین مورد آن در سال 2013 منتشر شده است. در این گزارش كه رقابتپذیری 140 كشور جهان در زمینه گردشگری با یكدیگر مقایسه شده، ایران جایگاه نودوهشتم را به دست آورده است. البته این رتبه 16 جایگاه بهتر از موقعیت آن در دو سال پیش از آن بوده است. سال گذشته، ایران در میان 15 كشور مورد بررسی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا پیش از كویت، الجزایر، یمن و موریتانی و در جایگاه یازدهم قرار گرفته است.
از نظر پارامتریك، سه عامل اصلی تاثیرگذار بر این جایگاه شامل چارچوب قوانین مرتبط با گردشگری، زیرساختها و فضای كسبوكار در حوزه گردشگری و نیز منابع انسانی، فرهنگی و طبیعی گردشگری بوده است. رتبه ایران در این عوامل بهترتیب معادل 112، 96 و 74 بوده است. آنگونه كه مشاهده میشود ایران از دید شاخصهای بینالمللی، به لحاظ چارچوب قوانین مرتبط با گردشگری در بدترین وضعیت در قیاس با سایر عوامل مورد نظر قرار دارد.
بررسی دقیقتر نشان میدهد كه از دیدگاه این سازمان بینالمللی، گردشگری در سیاستگذاری دولتمردان ایران از اهمیت اندكی برخوردار است؛ بهگونهای كه ایران در میان 14كشور از نظر اهمیت دادن به گردشگری در مقام 130 قرار دارد. قوانین و مقررات مرتبط با گردشگری نیز با مشكلات ساختاری و پیچیدهای برخوردار بوده و رتبه ایران از این نظر 124 است.
از نظر این سازمان، رتبه ایران بهلحاظ امنیت در مقام 106 است. پایداری محیطی نیز وضعیت چندان رضایتبخشی نداشته و جایگاه ایران در این زمینه 101 است. اما به لحاظ بهداشت و سلامت، ایران جایگاه نسبتا مطلوبی را داراست.
ممكن است درخصوص قابلیت اتكای ایران به منابع و اطلاعات منتشره در سازمانهای بینالمللی اختلافنظرهایی وجود داشته باشد، اما این موضوعات از دیدگاه گردشگران خارجی و سیاستگذاران بینالمللی این حوزه اهمیتی ندارد زیرا ایشان برای توسعه گردشگری ملی خویش یا تصمیمگیری برای انجام سفر به یك كشور و حتی سرمایهگذاری در صنعت گردشگری یك كشور مقصد، نگاهی دقیق و قابل اتكا به گزارشها و آمارهای بینالمللی میاندازند.
بنابراین ایران اگر بخواهد موقعیت بینالمللی خود را در این صنعت بهبود داده و بهمیزان بیشتری از امكانات بالقوه را بالفعل کند، میتواند بهعنوان یك فرآیند عملی، در اندیشه بهتر كردن موقعیت كشور در اركان و شاخصهای رقابتپذیری گردشگری اقدام کند.