گردشگری سلامت؛ رویای در انتظار واقعیت
تین نیوز | درد دانستن، درد دوست داشتن، درد دیدن، درد شنیدن و درد تن. ما برای درمان سفر میکنیم. مگر ناصر خسرو برای درمان درد غرورش، از کاخهای شاهی راهی سفرهای دور و دراز و سخت نشد؟ از دیروز تا امروز ما زمان طولانی گذشته است. حالا متخصصان آمدهاند همه این سفرها را در نیوفولدری جدا جدا گذاشته و برای هر کدام اسمی گذاشتهاند. اکوتوریسم، توریسم ورزشی، توریسم مذهبی و دینی، توریسم حادثهجویی، توریسم سفر به روستاها، توریسم سلامت، توریسم درمانی و... که هر کدام ماجرایی جدا دارد اما، اینکه ما برای درمان تن سفر بکنیم، اتفاق نویی است.
سال گذشته معاون سابق گردشگری سازمان میراث فرهنگی اعلام کرد که ۸۵ هزار و ۶۷۰ توریست درمانی وارد ایران شدند و با خودشان ۶۰۰ میلیون دلار درآمد ارزی آوردند. با اینکه منتقدان به این اعداد و ارقام با ابهام مینگرند اما، این سوال هنوز پا برجاست که چقدر در ایران ظرفیت توریست درمانی وجود دارد و ما چقدر میتوانیم در دنیا مطرح شویم. زمانی طب سنتی ایران شهره خاص و عام بود و کتابهای ابوعلی سینا در دانشگاههای بزرگ دنیا تدریس میشود درحالی که، امروز سهم سلامت ایران از بین 190 کشور دنیا رتبه 117 است. آیا هیچ چشمانداز روشنی برای این راه درآمدزا وجود
ندارد؟ این سوالی است که پاسخ دادن به آن نیاز به برنامه منسجمی دارد.هرچند تلاشهایی در این حوزه انجام شده اما بهطور دقیق نتایج آن روشن نیست.
کنفرانس گردشگردی سلامت در مازندران به تازگی، استاندار مازندران خبر داده است که 70 میهمان خارجی از 9 کشور در کنفرانس گردشگری سلامت اکو شرکت میکنند. ربيع فلاح اعلام کرده است که2٧ تا ٢٩ مرداد نخستين كنفرانس گردشگرى سلامت با هدف شناساندن قابليتهاى گردشگرى و سلامت مازندران، با حضور كارشناسان و متخصصانی از آذربایجان، ازبکستان، افغانستان، تاجیکستان، ترکیه، پاكستان، ترکمنستان، قزاقستان و قرقیزستان و مهمانان داخلی برگزار خواهد شد.
آیا برگزاری چنین کنفرانسی میتواند دریچهای روشن برای ورود به حوزه گردشگری سلامت در ایران باشد؟ استاندار مازندران گفته است که در سالهاى گذشته، امكان جذب توريست و سرمايهگذار در مازندران به زيبايىهايى طبيعى محدود مانده است و پتانسيلهاى بزرگ اين استان در سايه نبود تبليغات و اطلاع رسانى به محاق رفته و امید است با برپايى سلسله كنفرانس و فستيوالهاى موضوعى مانند گردشگرى سلامت، استعدادهاى ناب استان به ویژه در گستره منطقهاى شناسانده شود.
او همچنین تاکید کرده بود که مازندران به لحاظ نزديكى به پایتخت، 350 کیلومتر نوار ساحلی، سه فرودگاه، جذابيتهاى جنگلى، منابع درمانى طبيعى و ... زمينه تبديل شدن به قطب گردشگری در ميان كشورهاى حاشيه درياى خزر و نيز عضو اكو را داراست و در اين كنفرانس توانمندىهاى استان در عرصه «گردشگرى سلامت»تبيين و تشريح خواهد شد. اینکه این کنفرانس چقدر در پیشبرد اهداف گردشگری سلامت موثر میافتد، سوالی است که آینده پاسخ آن را خواهدداد. هر چند که ناشناخته بودن گردشگری سلامت واقعا نخستین مشکل ورود به این حوزه است و به نظر میرسد که برگزاری کنفرانسهایی از این دست
راهگشا خواهد بود. اردشیر اروجی، کارشناس نامآشنای حوزه گردشگری و مدیرکل سابق دفتر اطلاعات و آمار سازمان میراث فرهنگی مهمترین مسئله در مورد گردشگری سلامت را نبود تعریف درستی از آن میداند.
گردشگری سلامت چیست؟
اروجی در پاسخ به این سوال که گردشگری سلامت چیست؟ میگوید:«توريست درماني شاخهاي از توريست سلامت است. بر اساس تعريف سازمان جهاني جهانگردي (un-wto) يكي از اهدافي كه گردشگر را براي سفر كردن برمي انگيزد، مسافرت براي كسب سلامتي است؛ چيزي كه از آن به گردشگري سلامت تعبير ميكنند. حقيقت گردشگري سلامت، رهایی از تنشهای زندگی روزمره و تجدید قواست. معمولا این توریستها حتي بیماری جسمی مشخصی ندارند ولي بیشتر در پی بهرهمندی از طبیعت شفابخش مناطق دیگر هستند. به نظر من، گردشگري سلامت نوعي از گردشگري است كه به منظور حفظ، بهبود و حصول مجدد سلامت جسمي و ذهني فرد به
مدتي بيش از 24 ساعت و كمتر از يك سال صورت ميگيرد و به اين ترتيب توريست سلامت با مسافرت از محل دائم زندگي خود ميتواند از خدمات مقصد براي سلامتي جسمي و روحي خود استفاده کند.»به گفته او، اين رشته گردشگري داراي شاخههاي متعددي است بهطوری که دهكدههاي سبز يا سلامتي با زيرمجموعههای متنوع و حتي توريست طبيعت گردي، ورزشي وتوريست زيارت را نيز ميتوان در اين مجموعه قرارداد.اروجی میگوید که توریست درمانی میتواند شامل تمام موارد مربوط به بیمارانی هم شود که به دنبال معالجه و درمان بیماریهای خود از کشوری به کشور دیگر سفر میکنند و نیازمند
دریافت خدمات هر چه موثرتر، بهتر و کم هزینهتر هستند. آنان در این مسیر بهترین و مناسبترین راه درمان، بالاترین کیفیت درمانی و حتی بهترین و پیشرفتهترین روشهای درمانی را جستوجو میکنند.با توجه به تعریف گردشگری سلامت و وجود پتانسیل و قابلیتهای سرزمین ایران، ایران به راستی گام کمی تا رسیدن به مقصود جلب گردشگر سلامت برداشته است در حالی که، توریست درمانی کمترین آسیب را به محیط زیست و طبیعت میزند و درآمدزایی فوقالعادهای دارد.اروجی میگوید:«توریسم درمانی در بسیاری از کشورها نقش مهمی در ارزآوری دارد اما، در ایران این صنعت جایگاه
خود را باز نیافته و گامهای نخستین را طی میکند. باید گفت نخستین قدمها در مورد گردشگری سلامت حدود سال 82 از سوی وزارت بهداشت مورد توجه قرار گرفت؛البته وزارت بهداشت بیشتر با هدف اشتغالزایی برای دانش آموختگان پزشکی به این مبحث پرداخت اما کم کم از سال84 و پس از ادغام میراث فرهنگی و سازمان ایرانگردی و جهانگردی توریسم درمانی به صورت خاص مورد توجه قرار گرفت بهطوری که، بر اساس برنامهریزیهای انجام شده در اين زمينه باید تا پایان برنامه چهارم توسعه 30درصد از نیازهای درمانی و بهداشتی کشور از طریق صدور کالا، خدمات پزشکی و توریسم درمانی فراهم
میشد.»به گفته او، خوشبختانه گردشگری سلامت به تازگی در ايران مورد توجه قرار گرفته و توريستهايي از كشورهاي منطقه براي بهرهمندي از خدمات پزشكي و درماني ايران به كشورمان جذب شدهاند. امید است که به مرور زمان توريسم درماني در كشورمان رواج پيدا كند، البته قيمت نسبتا ارزان خدمات درماني در ايران در مقايسه با كشورهاي منطقه نكته مثبت اين رشته گردشگري بوده ولي به دليل نوپا بودن آن تاكنون شركتهاي تخصصي در اين زمينه شكل نگرفتهاند و در بعضي از دفاتر خدمات گردشگري بخشي به اين موضوع اختصاص داده شده است. اروجی بر این باور است که ایران از نظر جاذبههای
گردشگری، طبيعي، تاريخي، فرهنگي، صنايع دستي و خدمات بهداشتي و درماني از كشورهاي برتر جهان و منطقه است ولی از بازار توریسم سهم مناسبي بهخود اختصاص نداده این در حالی است که از توريسم به عنوان صنعت سوم جهان نام برده میشود و برخی کشورها نظیر اسپانیا از طریق این صنعت امرار معاش میکنند .بر اساس گفتههای این کارشناس، امروزه با صنعتی شدن کشورها و بروز دردهای مختلف در روح و بدن انسانها و روی آوردن به عمل جراحی زیبایی به صورت چشمگیر، بحث توریسم درمانی یکی از بخشهای روبه رشد صنعت گردشگری در جهان و ایران به شمار میآید اما هنوز تبلیغات مناسبی برای
شناسایی توانمندیهای پزشکی و گردشگری ایران در خارج صورت نگرفته است.