◄ ظرفیت واقعی حمل کالای ریلی بین ایران و چین چقدر است؟

حمل ونقل و لجستیک در شرایط فعلی کشور به یکی از مهم ترین موضوعات اقتصادی و اجرایی تبدیل شده است. محدودیت های ایجادشده در برخی مسیرهای دریایی، افزایش فشار بر بنادر، مشکلات انتقال کالا از مبادی خارجی و ضرورت حفظ جریان واردات و صادرات، اهمیت استفاده هم زمان از ظرفیت های ریلی، جاده ای، دریایی و هوایی را بیش از گذشته نمایان کرده است.

در همین راستا، جلسه کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران که با حضور مدیران و نمایندگان مجموعه های فعال در حوزه حمل ونقل، راه آهن، بنادر و دستگاه های مرتبط برگزار می شود، آخرین وضعیت جابه جایی کالا بررسی و برای رفع موانع موجود را به بحث و بررسی می گذارد.

یکی از مهم ترین موضوعات مطرح شده در این جلسه، کاهش اتکا به یک مسیر خاص برای انتقال کالا بود. در شرایطی که حمل دریایی با محدودیت مواجه است، راه آهن و حمل جاده ای می توانند بخشی از بار موجود را جذب کنند. با این حال، هر مسیر جایگزین نیز ظرفیت مشخصی دارد و انتقال ناگهانی حجم بالای کالا به یک مسیر می تواند باعث ایجاد ترافیک، رسوب کالا و افزایش زمان حمل شود.
بررسی وضعیت هند، چین، پاکستان، عمان و جبل علی نشان می دهد که زنجیره تأمین کشور نیازمند مجموعه ای از مسیرهای مکمل است. در این میان، توسعه کریدورهای ریلی و استفاده از بنادر خشک اهمیت ویژه ای دارد.
در جلسه تأکید شد که بخشی از مشکلات موجود ماهیت فنی و بخشی دیگر ماهیت سیاسی و بین المللی دارد. بنابراین حل این مشکلات نیازمند هماهنگی میان دستگاه های اجرایی، حمل ونقلی، گمرکی و دیپلماتیک است.
هدف اصلی اقدامات انجام شده، جلوگیری از توقف جریان کالا، کاهش زمان حمل و تسهیل انتقال محموله های صاحبان کالا به کشور است. تنوع بخشی به مسیرهای حمل ونقل و استفاده از ظرفیت های ریلی، جاده ای و دریایی، مهم ترین راهکار برای افزایش تاب آوری زنجیره تأمین کشور محسوب می شود.

افزایش تعداد قطارهای در حال سیر بین ایران و چین

حمل ریلی ایران و چین در سال های اخیر از یک مسیر محدود به یکی از گزینه های مهم برای انتقال کالا تبدیل شده است. افزایش مشکلات در مسیرهای دریایی و نیاز کشور به مسیرهای جایگزین، اهمیت کریدور ریلی چین به ایران را افزایش داده است.
بر اساس گزارش ارائه شده در جلسه، در سال های گذشته میانگین حمل ریلی میان دو کشور بسیار محدود بود و در حدود یک قطار در سال قرار داشت. اما این روند از سال گذشته تغییر کرد و تعداد قطارهای جابه جاشده افزایش چشمگیری پیدا کرد.
پروژه حمل ریلی ایران و چین از اردیبهشت سال گذشته با انتقال پنل های خورشیدی وارد مرحله جدی تری شد. حمایت دولت از این پروژه نیز در افزایش توجه به ظرفیت حمل ریلی مؤثر بود.
با آغاز بحران و ایجاد محدودیت در برخی مسیرهای جنوبی کشور، اهمیت این کریدور بیشتر شد. حمل ریلی می تواند بخشی از کالاهایی را که در حالت عادی از مسیر دریایی وارد کشور می شوند، از طریق شبکه زمینی منتقل کند.

تفاهم شش جانبه برای توسعه کریدور

یکی از اقدامات مهم، امضای تفاهم نامه میان ایران، چین، قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان و ترکیه بود. هدف اصلی این تفاهم، ایجاد هماهنگی بیشتر در تعرفه و زمان سیر قطارها عنوان شد.
تعرفه و زمان حمل دو عامل کلیدی در انتخاب مسیر توسط صاحبان کالا هستند. کاهش هزینه و ایجاد زمان بندی قابل پیش بینی می تواند رقابت پذیری حمل ریلی را افزایش دهد.
با وجود رشد حمل ریلی، مشکلاتی مانند نبود ساختار رسمی و منسجم در برخی بارنامه ها، محدودیت اطلاعات و دشواری هماهنگی با کشورهای مسیر همچنان وجود دارد.
حمل ریلی ایران و چین ظرفیت قابل توجهی برای افزایش تاب آوری زنجیره تأمین کشور دارد. توسعه این مسیر، در کنار اصلاح فرآیندهای اسنادی و افزایش هماهنگی بین کشورهای مسیر، می تواند جایگاه ایران را در کریدورهای بین المللی حمل ونقل تقویت کند.