◄ معرفی مرزهای ریلی و کریدورهای بین‌ المللی ایران

۲- مرز ریلی اینچه برون (ایران – ترکمنستان – قزاقستان)

ایستگاه اینچه برون در شهرستان گنبدکاووس استان گلستان، ایران را به شبکه ریلی ترکمنستان و قزاقستان متصل می کند. این مسیر کوتاه ترین و اقتصادی ترین کریدور ریلی برای انتقال کالا میان کشورهای آسیای مرکزی (CIS)، ایران، بنادر جنوبی خلیج فارس و همچنین بازارهای اروپایی به شمار می رود.

مرز ریلی شمتیغ (ایران – افغانستان)

مرز ریلی شمتیغ در استان خراسان رضوی به عنوان مرز مجاز ریلی میان ایران و افغانستان تعیین شده است. این مرز با هدف توسعه ارتباطات ریلی و گسترش تجارت دوجانبه پیش بینی شده، اما در حال حاضر به دلیل تکمیل نشدن زیرساخت های ریلی در سمت افغانستان، هنوز به بهره برداری کامل نرسیده و تردد منظم قطارهای باری و مسافری از آن انجام نمی شود. در حال حاضر، عمده مبادلات ریلی ایران و افغانستان از طریق مسیر  خواف–هرات صورت می گیرد.

۴- مرز ریلی لطف آباد (ایران – ترکمنستان)

 مرز لطف آباد در شمال شرقی کشور و استان خراسان شمالی واقع گردیده است. این ایستگاه به شبکه ریلی کشور متصل نمی باشد ولی خط عریض  (1530میلی متر) کشور ترکمنستان به میزان 1500 متر از نقطه صفر مرزی به داخل کشور وارد شده است. از این مرز حمل و نقل ترکیبی صورت می گیرد. حمل و نقل ریلی از این مرز تابع مقررات SMGS است.

۵- مرز ریلی جلفا (ایران – جمهوری خودمختار نخجوان)

ایستگاه مرزی جلفا در استان آذربایجان شرقی، ایران را به جمهوری خودمختار نخجوان متصل می کند. این مسیر بخشی از ارتباط ریلی ایران با جمهوری آذربایجان محسوب می شود، بهره برداری این مسیر به شرایط سیاسی و توافقات منطقه ای وابسته است . حمل ونقل ریلی از این مسیر بر اساس مقررات SMGS انجام می شود.

۶- مرز ریلی رازی (ایران – ترکیه)

 ایستگاه رازی به عنوان ایستگاه مرزی راه آهن ج.ا.ا. با کشور ترکیه در فاصله 960 کیلومتری تهران قرار دارد.  این مرز مهم ترین مسیر ریلی ایران به اروپا محسوب می شود و حمل ونقل بین المللی از طریق آن بر اساس کنوانسیون COTIF انجام می شود.کنوانسیون کوتیف یکی از قراردادهای حمل و نقل ریلی در ترافیک های بین المللی است و حدود 36 کشور جهان از خاورمیانه، آفریقا و اروپا را  تحت پوشش خود قرار داده است.

ایستگاه همجوار این ایستگاه در خاک ترکیه کاپیکوی (Kapikoy) می باشد.

۷- مرز ریلی میرجاوه (ایران – پاکستان)

ایستگاه مرزی میرجاوه در استان سیستان و بلوچستان، تنها اتصال ریلی ایران با پاکستان است. فاصله مرز تا ایستگاه زاهدان دارای خط عریض با عرض ۱۶۷۶ میلی متر است و مبادلات ریلی میان دو کشور بر اساس موافقت نامه های دوجانبه انجام می شود.

بنادر متصل به شبکه ریلی

بخش قابل توجهی از بنادر تجاری کشور از طریق شبکه راه آهن به این مرزهای ریلی متصل هستند و نقش مهمی در صادرات، واردات و ترانزیت بین المللی کالا ایفا می کنند. مهم ترین این بنادر عبارت اند از:

• بندر امام خمینی
• بندر شهید رجایی
• بندر امیرآباد
• بندر خرمشهر
• بندر ماهشهر
• بندر ترکمن

اتصال شبکه ریلی به این بنادر، امکان انتقال مستقیم کالا میان بنادر جنوبی و شمالی کشور و مرزهای ریلی را فراهم کرده و جایگاه ایران را به عنوان یکی از مهم ترین کریدورهای ترانزیتی منطقه تقویت کرده است.

دسترسی ریلی ایران به شبکه بین المللی

ایران از طریق مرزهای ریلی خود با ترکمنستان، ترکیه، جمهوری آذربایجان و پاکستان به شبکه ریلی بین المللی متصل است. همچنین با بهره برداری از مسیر ریلی خواف–هرات، ارتباط ریلی با افغانستان نیز برقرار شده است.

این اتصالات امکان انتقال کالا از طریق شبکه ریلی کشورهای همسایه را به بسیاری از کشورهای آسیای مرکزی، قفقاز، روسیه و اروپا فراهم می کند. به همین دلیل، محموله های ترانزیتی می توانند پس از ورود به شبکه ریلی کشورهای همسایه، به کشورهایی مانند قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان، قرقیزستان، روسیه، بلاروس، لهستان، لیتوانی، لتونی، استونی، مولداوی، اوکراین و چین منتقل شوند.

علاوه بر این، بندر چابهار از طریق شبکه حمل ونقل دریایی به هند متصل است و با توسعه شبکه ریلی جنوب شرق کشور، این بندر نقش مهمی در اتصال کریدورهای دریایی و ریلی و انتقال کالا میان هند، ایران، آسیای مرکزی و اروپا ایفا می کند.