از زنگزور تا کاسپین؛ نقشه کامل خفگی ژئوپلیتیکی ایران

پرده برداری از لایه های پنهان پروژه تصویب کنوانسیون رژیم حقوقی کاسپین، افشای هم پوشانی عجیبی با پروژه کریدور زنگزور را به همراه دارد. این دو پروژه، اگرچه در ظاهر در دو حوزه جداگانه (یکی کریدور زمینی و دیگری رژیم حقوقی دریایی) تعریف می شوند، اما در عمل توسط  یک گروه مشخص با یک هدف واحد هدایت می گردند: تکمیل روند خفگی ژئوپلیتیکی ایران. 

همان گروهی که با اهمال کاری، ارائه گزارش های نادرست فنی و فشار بر ساختارهای تصمیم گیری، زمینه احداث کریدور زنگزور و باز شدن پای آمریکایی ها و اسرائیلی ها را به مرزهای شمالی ایران فراهم کرد، اکنون در پشت پرده، هدایت پروژه کاسپین را بر عهده دارد.

پیش زمینه زنگزور؛ باز کردن شمال به روی بیگانگان

نخستین حلقه این زنجیره محاصره، پروژه کریدور زنگزور یا مسیر ترامپ است. این کریدور که با سهل انگاری برخی تصمیم گیران داخلی و ارائه گزارش های فنی مغرضانه از سوی یک گروه خاص کلید خورد، در عمل گذرگاهی امنیتی برای نفوذ آمریکا و اسرائیل به منطقه قفقاز و نزدیکی مرزهای شمالی ایران ایجاد کرد. 

این گروه، با نادیده گرفتن هشدارهای کارشناسی درباره پیامدهای ژئوپلیتیکی این کریدور، به بهانه توسعه اقتصادی و ترانزیت، زمینه ساز حذف ایران از مسیرهای سنتی مواصلاتی شدند. کریدور زنگزور، با اتصال جمهوری آذربایجان به نخجوان و ترکیه، عملاً خط اتصال زمینی ایران را به حاشیه راند و جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را در قفقاز به شدت تضعیف کرد. 

این اقدام، که با بی توجهی به تبعات امنیتی آن همراه بود، دقیقاً گام نخست در نقشه بزرگ تری بود که امروز در دریای کاسپین دنبال می شود.

همان گروه، هدفی تازه؛ پروژه کاسپین در خدمت تکمیل محاصره

امروز، همان شبکه پشت پرده، با همان روش عملیاتی پیشین - یعنی پنهان کاری، تحریف واقعیت های حقوقی، فشار بر رسانه ها و حذف نقدهای کارشناسی - به سراغ کنوانسیون کاسپین رفته است. 

این گروه که با موفقیت نسبی در پروژه زنگزور، جرأت بیشتری برای اقدام یافته، اکنون در تلاش است تا با پیش برد این کنوانسیون، حلقه دوم محاصره را تکمیل کند. 

اگر زنگزور کریدور زمینی ایران را تهدید می کند، این کنوانسیون با تغییر رژیم حقوقی کاسپین و کاهش سهم ایران از آب های سرزمینی و منابع زیربستر، بخش دیگری از پازل خفگی ژئوپلیتیکی ایران را تکمیل می کند. این هم اهنگی زمانی و محتوایی، به هیچ وجه تصادفی نیست و نشان از یک طراحی منسجم دارد.

خفگی ژئوپلیتیکی در عمل؛ تکمیل محاصره از شمال و شمال غرب

ترکیب «کریدور زنگزور» و «کنوانسیون کاسپین»، ایران را در یک فشار دوگانه و بی سابقه از جبهه شمال و شمال غرب قرار می دهد. از یک سو، کریدور زنگزور، دسترسی زمینی ایران به اروپا را از طریق قفقاز قطع کرده و کشور را در کریدورهای کلیدی ترانزیتی منطقه منزوی می سازد. 

از سوی دیگر، کنوانسیون کاسپین، با تغییر خطوط مبدأ و محدود کردن حوزه نفوذ دریایی ایران، عملاً کشور را از کریدورهای انرژی در دریای کاسپین حذف می کند. نتیجه نهایی این دو پروژه، به دام انداختن ایران در یک «محاصره» است که از شمال (کاسپین) و شمالغرب (قفقاز و زنگزور)، کشور را تحت فشار قرار می دهد. 

این روند خفگی، دقیقاً همان چیزی است که دشمنان ایران به دنبال آن هستند: حذف تدریجی ایران از معادلات کلان انرژی و ترانزیت در نظم نوین جهانی و تبدیل آن به یک بازیگر منفعل و محصور در میان انبوه کریدورها.

نتیجه گیری

اتصال پنهان میان پروژه زنگزور و کنوانسیون کاسپین، بیش از هر چیز، افشاگر وجود یک  جریان سازمان یافته و هدفمند در داخل ساختارهای تصمیم گیری کشور است که با هم سویی کامل با برنامه های دشمنان خارجی، در حال اجرای نقشه «خفگی ژئوپلیتیکی» ایران است.

 این جریان، با استفاده از ابزارهای مشابه (اهمال کاری کارشناسی، تحریف گزارش ها، وادار رسانه ها به سکوت و فشار بر نهادهای نظارتی)، گام به گام، کشور را به سمت پذیرش یک واقعیت تحمیلی تاریخی سوق می دهد که در آن، هم کریدورهای زمینی و هم حریم دریایی ایران، یکی پس از دیگری از دست می رود. 

هوشیاری در برابر این نقشه، مستلزم شناسایی دقیق این گروه، افشای روابط پشت پرده آن ها با محور زنگزور-کاسپین، و ایجاد یک اجماع ملی برای مقابله با این پروژه محاصره کننده است. نباید فراموش کرد که زنگزور، مقدمه ای بود برای این کنوانسیون؛ و این کنوانسیون، اگر به موقع متوقف نشود، مقدمه ای خواهد بود برای فروپاشی تدریجی حاکمیت ایران در شمال کشور. 

ملت ایران و نخبگان هوشیار، باید با تکیه بر عقلانیت راهبردی، از تکمیل این محاصره تمام عیار جلوگیری کنند؛ پیش از آن که جبران آن، به یک آرزوی محال تبدیل شود.

* شعیب بهمن تحلیلگر ژئوپلیتیک