اقتصاد در میانه آتش
بخش خصوصی در زمان بحران، دیگر تنها یک نهاد سودآور نیست، بلکه «ستون فقرات تاب آوری اجتماعی» است.
روایت امروز اقتصاد ایران، روایت «تلاش برای بقا» در سخت ترین شرایط دهه های اخیر است. ورود به سال ۱۴۰۵ با شوک های پی درپی سیاسی و نظامی، فضای کسب وکار را از مرحله «عدم قطعیت» به مرحله «بحران تمام عیار» سوق داده است. در چنین اتمسفری، فعالان اقتصادی و بنگاه ها با چالش هایی دست وپنجه نرم می کنند که پاسخ به آن ها، تعیین کننده تاب آوری ملی ماست.
۱. کمبودها و گلوگاه های اضطراری
در شرایط جنگی، اولین قربانی، «زنجیره تأمین» است. بزرگ ترین کمبود فعلی بنگاه ها، دسترسی به مواد اولیه و قطعات واسطه ای است که به دلیل اختلال در مسیرهای تجاری و محدودیت های شدید ارزی، به حداقل رسیده است. از سوی دیگر، «سرمایه در گردش» به دلیل تورم ناشی از شوک های نظامی و تضعیف ریال، تبخیر شده و سیستم بانکی نیز در این شرایط در انقباض کامل به سر می برد.
۲. اولویت ها و خواسته های کلیدی
خواسته اصلی فعالان اقتصادی در این لحظه، «شفافیت صداقت محور» و «ثبات در سیاست گذاری های اضطراری» است. در زمان بحران، بخشنامه های خلق الساعه و تغییر روزانه قوانین تجاری، سمی تر از خودِ جنگ است. اولویت فوری بخش خصوصی، ایجاد «کانال های امن لجستیکی» و «تسهیل حداکثری تشریفات گمرکی» برای کالاهای اساسی و مواد تولیدی است. همچنین، انتظار می رود حاکمیت با درک شرایط ویژه، تعهدات مالیاتی و تأمین اجتماعی بنگاه ها را متناسب با وضعیت بحران، بازتعریف و استمهال کند تا از موج تعطیلی ها و بیکاری گسترده جلوگیری شود.
۳. نقش و رسالت بخش خصوصی
اما نقش ما در این کارزار چیست؟ بخش خصوصی در زمان بحران، دیگر تنها یک نهاد سودآور نیست، بلکه «ستون فقرات تاب آوری اجتماعی» است.
حفظ امید و اشتغال: بزرگ ترین مسئولیت اجتماعی یک کارآفرین در شرایط فعلی، تلاش برای روشن نگه داشتن چراغ کارخانه و حفظ معیشت نیروی انسانی است. بیکاری در کنار جنگ، می تواند منجر به گسست های اجتماعی غیرقابل جبران شود.
انعطاف و نوآوری در بن بست: فعال اقتصادی باید از ساختارهای صلب قدیمی فاصله بگیرد و به سمت «اقتصاد شبکه ای» و بازارهای جایگزین حرکت کند.
بازوی مشورتی حاکمیت: بخش خصوصی باید با صدای بلند و کارشناسی، پیامدهای تصمیمات اقتصادی را به اتاق های فرمان گوشزد کند تا مدیریت بحران، از واقعیت های کف بازار فاصله نگیرد.
در نهایت، عبور از این زمستان سخت، نیازمند نوعی «میهن دوستی اقتصادی» است. فعالان بخش خصوصی با ماندن در صحنه و مدیریت هوشمندانه منابع محدود، ثابت می کنند که اقتصاد ایران، حتی در زیر سایه سنگین تهدید، نبض زدن را فراموش نخواهد کرد
*رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق بازرگانی تهران