◄ مشکلات ساختاری و چالش های پیش روی ایرلاین ها
صنعت حمل ونقل هوایی ایران با وجود تجربه رشد قابل توجه در دهه های گذشته و افزایش نقش شرکت های خصوصی، همچنان با مجموعه ای از چالش های ساختاری و سیاستی مواجه است.
دخالت در نرخ گذاری بلیت، وضع مالیات ها و عوارض متعدد، مشکلات ترخیص قطعات و فشارهای ناشی از تحریم ها از جمله مسائلی است که به گفته فعالان این حوزه، روند توسعه و نوسازی ناوگان هوایی کشور را با مشکل روبه رو کرده است.
به گزارش تین نیوز، بر طبق گزارش اتاق ایران، صنعت حمل ونقل هوایی کشور از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون در شرایطی فعالیت کرده که همواره تحت تأثیر محدودیت های بین المللی و تحریم های خارجی بوده است. با این حال، این صنعت در سال های گذشته توانسته روندی رو به رشد را تجربه کند و به تدریج زمینه حضور بخش خصوصی در آن فراهم شود.
در دهه ۶۰ تنها دو شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و آسمان در این حوزه فعالیت می کردند، اما از اوایل دهه ۷۰ و با فراهم شدن امکان حضور بخش خصوصی، تعداد شرکت های فعال در صنعت هوانوردی افزایش یافت. به گونه ای که در حال حاضر ۳۱ شرکت هواپیمایی در کشور فعالیت دارند و تعدادی شرکت دیگر نیز در انتظار دریافت مجوز بهره برداری هستند.
بر اساس آمارهای موجود، سهم شرکت های هواپیمایی خصوصی از جابه جایی مسافران در پروازهای داخلی و خارجی به حدود ۶۰ درصد رسیده است؛ موضوعی که نشان دهنده افزایش نقش بخش خصوصی در این صنعت است.
با این حال فعالان صنعت هوانوردی معتقدند مجموعه ای از سیاست ها و تصمیمات اجرایی در سال های اخیر، مسیر توسعه این صنعت را با دشواری مواجه کرده است. یکی از مهم ترین این مسائل، دخالت در تعیین نرخ بلیت پروازهای داخلی است. این در حالی است که بر اساس قوانین برنامه های توسعه، نرخ گذاری در این حوزه باید آزاد باشد. با وجود این، همچنان برخی دستگاه ها بر اعمال نرخ های دستوری تأکید دارند.
در همین راستا، انجمن شرکت های هواپیمایی برای پیگیری حقوق قانونی خود به دیوان عدالت اداری شکایت کرد و هیأت عمومی این دیوان نیز اطلاق مصوبه ستاد تنظیم بازار درباره نرخ گذاری بلیت هواپیما را ابطال کرد. با وجود این رأی، همچنان برخی دستگاه های نظارتی دخالت در قیمت گذاری را ادامه می دهند.
به اعتقاد فعالان این حوزه، تداوم چنین رویکردی موجب کاهش انگیزه سرمایه گذاری در صنعت هوانوردی و کند شدن روند نوسازی ناوگان هوایی کشور شده است. در حال حاضر میانگین سن ناوگان هوایی کشور بیش از ۲۹ سال برآورد می شود.
از دیگر چالش های مطرح شده در این صنعت، وضع انواع عوارض و مالیات بر بلیت هواپیماست. در حال حاضر چند نوع عوارض مختلف بر بلیت اعمال می شود که هزینه سفر هوایی را برای مسافران افزایش داده است.
علاوه بر این، دریافت مالیات بر ارزش افزوده از بلیت هواپیما و همچنین مالیات مربوط به سوخت هواپیما از دیگر مسائل مورد انتقاد شرکت های هواپیمایی است. به گفته فعالان این صنعت، در برخی موارد عملاً نوعی مالیات مضاعف دریافت می شود که در نهایت هزینه آن بر دوش مسافران قرار می گیرد.
در کنار این مسائل، تأخیر در تمدید مصوبات مربوط به تسهیل ترخیص قطعات و تجهیزات هواپیما از گمرک نیز از مشکلات مهم شرکت های هواپیمایی به شمار می رود. این تأخیرها گاهی باعث می شود قطعات مورد نیاز ناوگان برای مدت طولانی در گمرک باقی بماند و روند نگهداری و تعمیر هواپیماها با مشکل مواجه شود.
با وجود این چالش ها، انجمن شرکت های هواپیمایی اعلام کرده است که پیگیری مطالبات این صنعت از طریق تعامل با نهادهای دولتی و حاکمیتی را ادامه می دهد تا شرایط فعالیت شرکت های هواپیمایی و ارائه خدمات به مسافران بهبود یابد.
