◄ نسخه ۲۰۷ همتی انجمن خودروسازان سنگین و نیمه سنگین برای نوسازی ناوگان

مسئله ناترازی حمل ونقل عمومی تهران در حالی به یکی از چالش های مهم پایتخت تبدیل شده که فرسودگی ناوگان، کاهش ظرفیت مؤثر و افزایش هزینه استفاده از خودروی شخصی، فشار مضاعفی بر شبکه حمل ونقل عمومی وارد کرده است.

به گزارش خبرنگار تین نیوز، بر اساس طرح «بیان مسئله تهران ۱۴۰۵» که از سوی انجمن خودروسازان سنگین و نیمه سنگین تهران ارائه شده، روزانه حدود ۱۹ تا ۲۰ میلیون سفر بالفعل در تهران انجام می شود، در حالی که تقاضای بالقوه سفر به حدود ۲۲ تا ۲۴ میلیون سفر می رسد.

در این گزارش، سهم حمل ونقل عمومی حدود ۳۵ درصد اعلام شده و تأکید شده است که فرسودگی ناوگان موجب شده ظرفیت مؤثر حمل ونقل عمومی از ظرفیت اسمی آن پایین تر باشد؛ بر همین اساس، ناترازی فعلی ظرفیت حمل ونقل عمومی تهران حدود ۱۰ میلیون سفر در روز برآورد شده است.

افزایش قیمت سوخت و فشار جدید بر حمل ونقل عمومی تهران

یکی از محورهای مهم این طرح، تأثیر افزایش هزینه سوخت بر الگوی سفر شهروندان است. در سناریوی ارائه شده، افزایش هزینه مالکیت و بهره برداری از خودروهای بنزینی می تواند بخشی از تقاضای سفر را به سمت حمل ونقل عمومی سوق دهد.

با این حال، کمبود ظرفیت ناوگان عمومی می تواند موجب شود بین ۲ تا ۵ میلیون سفر سرکوب یا جابه جا شود. این وضعیت به ویژه می تواند فشار بیشتری بر اقشار کم درآمد وارد کند؛ چراکه افزایش هزینه حمل ونقل اختصاصی در شرایط نبود گزینه مناسب در حمل ونقل عمومی، امکان انجام بخشی از سفرهای ضروری را نیز تحت تأثیر قرار می دهد.

بر اساس برآورد این انجمن برای سال های ۱۴۰۶ و ۱۴۰۷، تقاضای بالقوه سفر در تهران می تواند به ۲۳ تا ۲۵ میلیون سفر در روز برسد و تعداد سفرهای سرکوب شده نیز بین ۳ تا ۵ میلیون سفر برآورد شده است.

در همین حال، ناترازی ظرفیت حمل ونقل عمومی در این بازه ۱۰ تا ۱۳ میلیون سفر عنوان شده و رشد سالانه ۲ تا ۴ درصدی تقاضا، افت ۳ تا ۵ درصدی سالانه ظرفیت مؤثر ناوگان و افزایش هزینه سوخت، از عوامل تشدیدکننده بحران معرفی شده اند.

تهران به ۲۷ هزار و ۶۰۰ دستگاه اتوبوس و مینی بوس نیاز دارد

مهم ترین بخش طرح انجمن خودروسازان سنگین و نیمه سنگین تهران، برآورد ناوگان مورد نیاز برای جبران ناترازی حمل ونقل عمومی است. بر اساس محاسبات ارائه شده، با فرض اینکه ۷۰ درصد ظرفیت مورد نیاز از طریق اتوبوس و ۳۰ درصد از طریق مینی بوس تأمین شود، تهران به ۱۴ هزار دستگاه اتوبوس و ۱۳ هزار و ۶۰۰ دستگاه مینی بوس نیاز خواهد داشت. به این ترتیب، مجموع ظرفیت مورد نیاز برای جبران ناترازی ۱۰ میلیون سفر روزانه، حدود ۲۷ هزار و ۶۰۰ دستگاه برآورد شده است.

سه سناریو برای نوسازی ناوگان حمل ونقل عمومی

در این طرح، سه سناریو برای تأمین ناوگان مورد نیاز تهران پیشنهاد شده است. سناریوی نخست، واردات کامل ناوگان نو است. در این مدل، تأمین ۱۴ هزار اتوبوس و ۱۳ هزار و ۶۰۰ مینی بوس جدید حدود ۸۰۵ همت هزینه خواهد داشت. وابستگی به واردات و هزینه بالای این مدل، از مهم ترین چالش های آن عنوان شده است.

سناریوی دوم، تولید کامل داخلی است. این سناریو بر تولید کامل ناوگان مورد نیاز با استفاده از مسیر اضطراری و بازنگری در الزامات ۵۴گانه استوار است و هزینه آن حدود ۴۸۶ همت برآورد شده است.

اما سناریوی سوم، مدل ترکیبی است که به عنوان راهکار اقتصادی تر و قابل اجرا پیشنهاد شده است. در این مدل، ۵۰ درصد ناوگان مورد نیاز از طریق تولید ناوگان جدید و ۵۰ درصد از طریق بازسازی و اورهال ناوگان موجود تأمین می شود. هزینه اجرای این مدل حدود ۲۰۷ همت برآورد شده که طبق محاسبات ارائه شده، حدود ۷۴ درصد کمتر از سناریوی واردات کامل است.

برنامه سه ساله نوسازی اتوبوس و مینی بوس تهران

بر اساس برنامه پیشنهادی، در یک دوره سه ساله، ۳ هزار و ۵۰۰ دستگاه اتوبوس جدید تولید و ۳ هزار و ۵۰۰ دستگاه اتوبوس موجود اورهال خواهد شد.هزینه این بخش حدود ۱۱۵.۵ همت برآورد شده است. در بخش مینی بوس نیز تولید ۶ هزار و ۸۰۰ دستگاه جدید و اورهال ۶ هزار و ۸۰۰ دستگاه از ناوگان موجود پیشنهاد شده که هزینه آن حدود ۹۱.۸ همت اعلام شده است. در مجموع، سرمایه گذاری مورد نیاز برای اجرای برنامه نوسازی ناوگان حمل ونقل عمومی تهران حدود ۲۰۷ همت طی سه سال برآورد شده و متوسط سرمایه گذاری سالانه به حدود ۶۹ همت می رسد.

پیشنهاد ارائه شده این است که ۵۰ درصد منابع مورد نیاز توسط دولت و ۵۰

درصد دیگر توسط بهره برداران و مردم تأمین شود. بر این اساس، سهم دولت حدود ۱۰۳.۷ همت خواهد بود.

اصلاح مقررات برای اجرای نوسازی ناوگان

انجمن خودروسازان سنگین و نیمه سنگین تهران برای عملیاتی شدن این طرح، سه اقدام اصلی را پیشنهاد کرده است. نخست، ایجاد مسیر اضطراری تأمین ناوگان و بازنگری فوری الزامات ۵۴گانه با حفظ الزامات ایمنی؛ دوم، اصلاح ماده ۸ آیین نامه قانون هوای پاک برای ایجاد امکان قانونی بازسازی و اورهال اساسی ناوگان و افزایش عمر بهره برداری؛ و سوم، اجرای متمرکز پروژه از طریق انعقاد قرارداد سه ساله با انجمن خودروسازان سنگین و نیمه سنگین تهران.

نوسازی ناوگان؛ پیش شرط اصلاح قیمت سوخت؟

جمع بندی این طرح نشان می دهد از نگاه انجمن خودروسازان سنگین و نیمه سنگین تهران، اصلاح سیاست سوخت بدون ایجاد ظرفیت جایگزین در حمل ونقل عمومی تهران می تواند به افزایش فشار بر شهروندان منجر شود. این انجمن در پایان طرح خود، با اشاره به ناترازی ۱۰ میلیون سفر روزانه، نیاز تهران به ۲۷ هزار و ۶۰۰ دستگاه ظرفیت ناوگانی و سرمایه گذاری ۲۰۷ همتی طی سه سال، بر این گزاره تأکید کرده است: «اگر قرار است قیمت سوخت اصلاح شود، ابتدا باید امکان جایگزینی سفر را ایجاد کنیم.»