کاهش آب خزر بنادر ایران را گلوگاه میکند؟
کاهش مداوم سطح آب دریای خزر را نمی توان فقط زنگ خطر زیستمحیطی دانست چرا که به یک مانع عملیاتی جدی در مسیر تجارت چین و اروپا تبدیل شده است. این بحران که سالانه ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر به تراز آب میکاهد، مستقیماً بر ظرفیت بارگیری کشتیها اثر گذاشته و توان آنها را به ۸۰ درصد ظرفیت اسمی کاهش داده است.
در حالی که کشورهای قزاقستان و آذربایجان با صرف هزینه های سنگین (نزدیک به ۱۰۰ میلیون دلار در بنادر آکتائو و کوریک) در حال لایروبی و اصلاح زیرساخت ها برای مقابله با این کاهش سطح آب هستند، بنادر ایران نیز در این معادله قرار دارند. برای ایران، این مسئله دو لبه دارد: از یک سوی، کاهش آبخور بنادر ایرانی می تواند منجر به افزایش هزینه های عملیاتی، افزایش تعداد سفرهای مورد نیاز برای انتقال یک حجم مشخص از کالا و در نتیجه بالا رفتن قیمت تمام شده کالاهای ترانزیتی شود.
به گزارش تین نیوز، از سوی دیگر، اگر بنادر ایران نتوانند با سرعت مشابه در زمینه لایروبی و به روزرسانی زیرساخت های خود عمل کنند، با خطر از دست دادن سهم خود از کریدور میانی روبرو خواهند شد؛ مسیری که حجم بار آن از سال ۲۰۲۱ تاکنون هشت برابر شده و هدف آن رسیدن به ۱۰ میلیون تن در سال ۲۰۲۷ است. در واقع، بخشی از بودجه ای که ایران می تواند صرف توسعه و گسترش ظرفیت های خود کند، اکنون باید صرف «حفظ ظرفیت های فعلی» و مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم شود.
امری که این بحران را برای ایران از یک چالش اقتصادی به یک “هشدار امنیتی-اقتصادی” تبدیل می کند، وضعیت تحریم های بین المللی است. در شرایطی که دسترسی ایران به بازارهای مالی جهانی و سیستم های بانکی بین المللی تحت محدودیت های شدید قرار دارد، بنادر شمال کشور و دریای خزر، پنجره های استراتژیک و جایگزین برای دور زدن تنگناهای تجاری و برقراری ارتباط با بازارهای روسیه و آسیای میانه هستند. در واقع، کریدور میانی برای ایران، یک “مسیر فرار از انزوای تجاری” محسوب می شود. بنابراین، هرگونه کاهش ظرفیت عملیاتی در این بنادر به دلیل افت سطح آب، به معنای کاهش توان نفوذ اقتصادی ایران و تضعیف جایگاه این کشور در زنجیره تأمین جهانی است. در واقع، اگر بنادر ایران نتوانند با لایروبی های گسترده با رقبای منطقه ای رقابت کنند، نه تنها یک فرصت تجاری را از دست می دهند، بلکه با کاهش جریان نقدینگی و کالایی که از این مسیر عبور می کند، با فشار اقتصادی مضاعفی روبرو خواهند شد
