◄ پیامدهای افت ۲ متری تراز آب خزر بر عملیات بندری و دریانوردی شمال کشور

کارشناسان اقلیمی با اشاره به هم افزایی دو عامل «کاهش ورودی رودخانه های تغذیه کننده به ویژه ولگا» و «افزایش نرخ تبخیر ناشی از گرمایش جهانی»، معتقدند این پدیده منجر به ایجاد محدودیت های جدی در عمق کانال های دسترسی بنادر و عملیات پهلوگیری کشتی ها شده و بازگشت به سطوح پیشین را با توجه به تغییرات اقلیمی، بسیار دشوار ارزیابی می کنند.

تقابل بحران اقلیمی و زیرساخت های دریایی

به گزارش سرویس دریایی تین نیوز، احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، در گفت وگو با مهر ابعاد نگران کننده پس روی آب خزر را تشریح کرد. او معتقد است تراز آب این دریا از دهه ۷۰ میلادی وارد فاز کاهشی شده و در چند سال اخیر به دلیل هم زمانی خشکسالی های شدید و افزایش دمای هوا، شدت افت تراز افزایش یافته است.

وظیفه درباره مکانیسم این بحران می گوید: «دریای خزر از یک سو سهم کمتری از آب رودخانه ها – به ویژه رودخانه استراتژیک ولگا – دریافت می کند و از سوی دیگر، به دلیل افزایش حدود دو درجه ای دما، با تبخیر سطحی بیشتری مواجه است. در واقع خزر هم اکنون با تراز منفی ۲ متر نسبت به دوره های پرآبی گذشته دست وپنج نرم می کند.»

چالش های عملیاتی برای ناوگان و بنادر

اگرچه این بحران در نگاه نخست محیط زیستی به نظر می رسد، اما از منظر کارشناسان اقتصاد حمل ونقل، پیامدهای مستقیم آن شامل موارد زیر است:

• کاهش عمق کانال های دسترسی: افت ۲ متری تراز آب، مستقیماً بر «آبخور» (Draft) کشتی ها در حوضچه بنادر و کانال های ورودی تأثیر می گذارد. بسیاری از نقاط ساحلی با عمق کم، اکنون عملاً کارایی خود را برای پهلوگیری کشتی های با تناژ بالا از دست داده اند.
• افزایش هزینه های لایروبی: برای حفظ کانال های کشتیرانی، سازمان بنادر ناچار به افزایش متناوب عملیات لایروبی است که هزینه های نگهداری بنادر را به شدت افزایش می دهد.
• محدودیت های ناوبری: کاهش سطح آب، مسیرهای سنتی و ایمن تردد دریایی را در مناطق ساحلی تحت تأثیر قرار داده و نیاز به بازنگری در نقشه های دریایی و ایمنی ناوبری را تشدید کرده است.

چشم انداز مبهم؛ بازگشت به گذشته بعید است

رئیس مرکز ملی اقلیم در پاسخ به این پرسش که آیا امید به احیای تراز آب وجود دارد یا خیر، پاسخ صریحی ارائه داد: «به نظر می رسد با توجه به روند افزایش دما، بازگشت ارتفاع آب دریای خزر به شرایط گذشته دشوار باشد. همچنین با توجه به وضعیت مدیریت منابع آبی در حوضه آبریز رودخانه های ورودی (به ویژه ولگا)، بعید است میزان ورودی آب به شرایط تاریخی خود بازگردد.»

این هشدار نشان می دهد که صنعت دریانوردی و بنادر شمالی کشور باید «مدیریت در شرایط کم آبی» و «تطبیق زیرساخت ها با تراز جدید» را به جای انتظار برای بازگشت به شرایط گذشته، در دستور کار خود قرار دهند.