◄ نقشه راه ۵ کشور ساحلی برای مقابله با آلودگی و زوال اکوسیستم خزر
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در افتتاحیه هفتمین نشست اعضای کنوانسیون تهران با شعار «پنج کشور، یک اکوسیستم، یک آینده»، نقشه راه جدید خزر را بر پایه گذار از تعهدات کاغذی به اقدامات عملی، اشتراک دادههای ماهوارهای و اجرای پروتکل ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی اعلام کرد.
هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر (کنوانسیون تهران) با حضور مقامات و نمایندگان عالیرتبه کشورهای جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، فدراسیون روسیه و ترکمنستان، در کنار نمایندگان سازمان ملل متحد و کارشناسان بینالمللی در تهران آغاز به کار کرد؛ نشستی که هدف آن بازتعریف سازوکارهای مقابله با زوال زیستبوم و افت تراز آبی بزرگترین دریاچه بسته جهان است.
به گزارش سرویس دریایی تین نیوز، شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در آیین گشایش این اجلاس با تأکید بر اینکه خزر فراتر از یک پهنه آبی صرف، سرمایهای حیاتی برای نسلهای آینده است، اظهار داشت: «این اکوسیستم به همپیوسته با تنوع زیستی شاخص خود از جمله فوک خزری و ارزشمندترین ذخایر تولیدمثل ماهیان خاویاری جهان حیات و معیشت میلیونها انسان پیرامون خود را تأمین میکند.»
عبور از مدیریت جزیرهای؛ سرنوشت خزر تابع مرزهای سیاسی نیست
انصاری با اشاره به چالشهای فراملی نظیر آلودگیهای منشأ خشکی، فشار بر ذخایر زیستی، تغییر اقلیم و نوسانات سطح آب دریا تصریح کرد: «هیچ کشوری بهتنهایی قادر به مقابله با این بحرانها نیست. سرنوشت خزر را نمیتوان در مرزهای سیاسی محصور کرد؛ چراکه جریانهای آبی و گونههای زیستی مرز نمیشناسند. پیام محوری ما در این اجلاس «پنج کشور، یک اکوسیستم، یک آینده» است که باید مبنای همگرایی منطقهای قرار گیرد.»
وی با مروری بر پیشینه دو دهه همکاری ذیل کنوانسیون ۲۰۰۳ تهران افزود: «امروز زمان برداشتن گام دوم است؛ باید از تعهد صرف به اقدام میدانی، از دادههای پراکنده به سامانههای داده مشترک، از پایشهای ملیِ محدود به پایش هماهنگ منطقهای، و از واکنش انفعالی به بحرانها به سمت پیشگیری و آمادگی مشترک حرکت کنیم.»
پایشهای ماهوارهای و پروتکل ارزیابی اثرات فرامرزی
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بر لزوم ورود فناوریهای نوین به حوزه حفاظت از خزر تأکید کرد و گفت: «فناوریهای سنجش از دور، پایش ماهوارهای، مدلسازیهای اکولوژیک و سامانههای هوشمند تصمیمگیری، ابزارهای کلیدی ما برای شناخت سریع تغییرات و مهار تهدیدات زیستمحیطی هستند.»
وی همچنین با اشاره به لازمالاجرا شدن پروتکل ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی (EIA) خاطرنشان کرد: «این پروتکل بستر قانونی لازم را برای سنجش پیامدهای فرامرزی پروژههای صنعتی، عمرانی و انرژی کشورهای حاشیه خزر فراهم میسازد تا تضمین شود توسعه اقتصادی هیچگاه در تعارض با ظرفیت زیستمحیطی دریا قرار نگیرد.»
محیط زیست؛ قربانی خاموش منازعات منطقهای
انصاری در بخش دیگری از سخنان خود با هشدار نسبت به آسیبپذیری منابع طبیعی در تنشهای ژئوپلیتیک تأکید کرد: «محیط زیست قربانی خاموش جنگهاست. آثار تخریب خاک، آلودگی منابع آبی و حمله به تأسیسات سوختی و نفتی از مصادیق “اکوساید” بوده و پیامدهای آن دههها بر پیکره طبیعت باقی میماند؛ از این رو حفاظت از اکوسیستمها باید رکنی جداییناپذیر از دیپلماسی صلح و توسعه پایدار باشد.»
وی در پایان با تأکید بر اراده جمهوری اسلامی ایران برای تعمیق تعامل با کشورهای حاشیه خزر و برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) ابراز امیدواری کرد که تصمیمات این اجلاس، نقشه راهی اجرایی و دارای شاخصهای دقیق سنجش برای تضمین پایداری خزر برای نسلهای آینده رقم بزند.
