ترانزیت؛ ظرفیتی خاموش
تین نیوز | بررسی اخبار مرتبط با وزارت راه و شهرسازی نشان می دهد تمرکز مسئولین این وزارتخانه بر حوزه مسکن و شهرسازی بوده است. با این وجود مرور اخبار حوزه حمل و نقل نشان می دهد در کنار انجام فعالیت های متدوال این وزارتخانه مثل ساخت و توسعه زیرساخت های حمل و نقل و نگهداری از آن ها، موضوعات دیگری نیز مورد توجه مسئولین وزارت راه و شهرسازی بوده اند.
سیاست های کلی که در حوزه های مختلف از سوی رهبر معظم انقلاب ابلاغ شدهاند را می توان نقشه راهی برای مقابله با دشمن در عرصه های مختلف اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، علمی و سیاسی به حساب آورد که هر یک از اجزای نظام اسلامی باید وظیفه خود را برای تحقق آنها انجام دهند. از آنجایی که تجربه نشان داده است در صورت عدم پیگیری نحوه ی اجرایی شدن این سیاست ها، این موضوع رفته رفته از اولویت اذهان نخبگان و تصمیم گیران و مسئولین خارج می شود، لذا پایگاه خبری- تحلیلی عیارآنلاین در قالب سلسله گزارش هایی با عنوان «رصد عیار»، با تکیه بر ظرفیت دانشی نخبگانی خود و با رصد و پایش
اظهارات، تصمیمات و عملکرد مسئولین، فعالیت آن ها را به منظور ارزیابی در اختیار مخاطبان خود قرار میدهد.
بررسی اخبار مرتبط با وزارت راه و شهرسازی نشان می دهد در چهار ماه گذشته تمرکز مسئولین این وزارتخانه بر حوزه مسکن و شهرسازی بوده است. با این وجود مرور اخبار حوزه حمل و نقل نشان می دهد در کنار انجام فعالیت های متدوال این وزارتخانه مثل ساخت و توسعه زیرساخت های حمل و نقل و نگهداری از آن ها، موضوعات دیگری نیز مورد توجه مسئولین وزارت راه و شهرسازی بوده اند که عبارتند از:
در اولویت بودن توسعه حمل و نقل ریلی
در میان چهار شیوه حمل و نقل یعنی جاده ای، ریلی، دریایی و هوایی، بیشترین توجه دولت یازدهم بویژه در چند ماه گذشته متمرکز بر حمل و نقل ریلی بوده است. حجم خبرهای مرتبط با این حوزه نیز متناسب با همین تاکید، بیش از دیگر شیوه های حمل و نقل بار و مسافر بوده است. ملموس ترین خبر مرتبط با حمل و نقل ریلی برای مردم، افزایش قیمت بلیت های قطار بود که خبر آن در شهریورماه توسط دکتر پورسیدآقایی مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران اعلام شد. همزمان با اعلام خبر افزایش قیمت بلیت قطار، مدیرعامل راه آهن خبر خریداری کارخانه تولید ریل از آلمان را نیز رسانه ای کرد. اقای
پورسیدآقایی با اشاره به این موضوع از پیگیری های راه آهن برای انعقاد قرارداد خرید تضمینی ریل تولید داخل خبر داد. لازم به ذکر است علیرغم در اختیار داشتن انرژی، سنگ معدن و کارخانه های تولید فولاد تا کنون ریل مورد نیاز شبکه ریلی در لیست اقلام وارداتی کشور قرار داشته است. استفاده از فاینانس هند برای خرید ریل از این کشور نشانه ای از این موضوع است.
یکی از مهمترین تحولات در حوزه حمل و نقل ریلی، رشد چشمگیر بودجه راه آهن و استفاده از منابع جدیدی بوده است که در جریان تصویب طرح تنظیم مقررات مالی دولت محقق شد. استفاده از بند “ق” تبصره ۲ قانون بودجه سال جاری کشور نیز یکی دیگر از راه های تامین مالی طرح های حمل و نقل ریلی بوده است. بر مبنای این بند از قانون بودجه ۹۳، به وزارت نفت اجازه داده شده است تا با متقاضیان سرمایهگذاری در زمینه کاهش مصرف انرژی در کشور تا سقف ۱۰۰ میلیارد دلار در زمینه کاهش مصرف سوخت قرارداد بیع متقابل منعقد نماید.
تلاش برای تامین مالی حوزه حمل و نقل
با کاهش درآمدهای دولت حاصل از فروش نفت خام که به دلیل اعمال تحریم ها و کاهش قیمت نفت خام اتفاق افتاد، میزان تخصیص بودجه عمرانی کشور با کاهش روبرو شد. طرح های تملک دارایی های سرمایه ای فصل حمل و نقل نیز که بیشترین سهم را در بودجه های عمرانی کشور دارد نیز از این قاعده مستثنا نبوده اند. به همین دلیل یکی از اولویت های وزارت راه و شهرسازی در مدت زمان مورد بررسی، تامین مالی پروژه های عمرانی دستگاه های زیرمجموعه خود بوده است. استفاده از وام خارجی (فاینانس) مهمترین ابزار این وزارت خانه در این مسیر بوده است. در کنار فاینانس، استفاده از صندوق توسعه ملی نیز راهکاری است که به
صورت جدی توسط مسوولین وزارت راه و شهرسازی پیگیری شده است (اینجا، اینجا و اینجا را ببینید).
تلاش برای ایجاد تنوع در روش های تامین مالی یکی از نقات قوت اقدامات وزارت راه و شهرسازی است. فشارهای ناشی از تحریم ها این مزیت را داشته است که مسوولین وزارت راه و شهرسازی برای تامین منابع مالی مورد نیاز خود، روش های متفاوتی را استفاده نمایند. روش هایی مانند استفاده از صندوق پروژه ها امروزه در کنار روش هایی مانند انتشار اوراق مشارکت برای تامین مالی از طریق نقدینگی موجود در جامعه انتشار سهام برای جذب سرمایه های مردم پیشنهاد می شود. صندوقهای پروژه ها که ابزار استفاده از این شیوه تجهیز منابع مالی برای پروژههای عمرانی هستند، سرمایه گذاری مشترک با کشورهای
همسایه که از طرح های زیرساختی ایران منتفع می شوند و دریافت حق دسترسی از خودروهای عبوری در جاده های کشور در این گروه از راهکارها قرار می گیرند. البته استفاده از بند “ق” تبصره ۲ قانون بودجه سال ۱۳۹۳ کشور نیز یکی دیگر از روش های مورد استفاده در وزارت راه و شهرسازی بوده است.
نهایی شدن طرح جامع حمل و نقل
طرح جامع حمل و نقل که مدت ها از شروع آن می گذشت بالاخره در دولت یازدهم نهایی شد. به گفته وزیر راه و شهرسازی بر اساس این طرح ۱۰ کریدور توسعه تعریف شده که مناطق مختلف کشور را از شمال، جنوب، شرق و غرب به یکدیگر متصل می کند و هزینه اجرای این محورها ۶۰ هزار میلیارد تومان است.
توسعه ترانزیت با اتصال شبکه ریلی به کشورهای همسایه
در پاییز سال ۱۳۹۳ محور شرقی کریدور شمال ـ جنوب در ترکمنستان تکمیل شد و راهآهن ایران ـ ترکمنستان ـ قزاقستان مورد بهره برداری قرار گرفت. به گفته دکتر پورسید آقایی این کریدور در مرکز قزاقستان و در شرق دریای خزر، امکان ترانزیت را به سمت اروپا و خلیجفارس فراهم میکند، همچنین کالاهای چین به خصوص در استانهای غربی این کشور میتواند از این مسیر به سمت اروپا به آبهای خلیجفارس جابجا شود. لازم به ذکر است عبور هر تن بار ترانزیتی از مسیر ایران به طور میانگین ۲۰۰ دلار برای کشور درآمد دارد که شامل درآمد دولت و بخش غیردولتی است.
پس از برگزاری باشکوه راهپیمایی میلیونی اربعین در کشور عراق و اشتیاق فراوان مردم برای زیارت عتبات عالیات، براساس دستور رییس جمهور، وزارت راه و شهرسازی مامور شد، اجرای طرح اتصال راه آهن خرمشهر به بصره و برقراری ارتباط ریلی بین دوکشور را با هدف تسهیل مسافرت زائران و تقویت مناسبات اقتصادی دو کشور، در اولویت خود قرار دهد. در همین راستا عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی در اختتامیه نشست مشترک با وزیر حمل و نقل عراق خبر داد: توافق برای اتصال راهآهن ایران و عراق از مرز شلمچه انجام شد.
تاکید بر طرحی که با اقتصاد مقاومتی هم خوانی ندارد
پیگیری ساخت راه آهن گرگان ـ مشهد هر چند با فشار و پیگیری نمایندگان مجلس در دستور کار وزارت راه و شهرسازی قرار گرفته است (اینجا، اینجا و اینجا را ببینید). اما انتظار از دولت این بود که در مقابل اجرای این طرح که به اعتقاد کارشناسان با سیاست های اقتصاد مقاومتی هم خوانی ندارد ایستادگی کند.
اگر ترانزیت مهم است چرا نهادینه نشده است؟ ترانزیت در ایران هر سال طبق اذعان وزیر محترم راه و. شهرسازی میتواند حدود ۵۰میلیارد دلار کسب درآمد کند. آیا با مدیران بخش حمل و نقل این امر میسر است؟ آیا در ایرن برای وسعه ترانزیت یک اجماع نظری ایجاد شده و تمام بخشها این موضوع را بعنوان ظرفیت خاموش و یا آشکار قبول کرده اند؟ همیشه ما به تاریخ ترانزیت ایران دلخوش شده ایم در حالیکه موقعیت های خدادادی را انسانها باور و پبازده میکنندو مزیت جدید و نوی را برای بهره مندی از آن ایجاد میکنند؟ آیا انسانهای فعال در امر ترانزیت انسانهای ایده پرداز و نوگرایی بوده اند یا در سنت و تاریخ و یا زمان خود باقی مانده اند؟ بحثتراتزیت یک مقوله اقتصادی سیاسی است و وجود متخصصین گردشگری، هواشناسی، بهداشت و … در ترانزیت نتیجه ای بیش از این نخواهد داشت و ضمناً مدیران و کارشناسان بایستی جسور و با علم و پرکار باشند تا بتوانند ظرفیت خاموش را روشن و پر نور سازنند. با این مدیران بخش حمل و نقل شما هیچ انتظاری نداشته باشید. اذعان این موضوع
کسی در وزارت راه از اقتصاد مقاومتی خبری ندارد و اگر هم آن را بفهمد باید به کار وزارت راه بخندد که معکوس عمل می کند یا بلکه گریه کند وزارت راه در همین دولت جدید یک پروژه راه آهن را به سرانجام نرسانده است(راه آهن گرگان - اینچه برون افتتاح شد ولی به اذعان مقامات استان گلستان ۷۳ درصد ساخته شده و ۲۰۰ میلیارد تومان برای تکمیل آن لازم است) ولی چند پروژه جدید را بی سر و صدا شروع کرده است تا دل نمایندگان مجلس را بدست آورد مثل راه آهن مشهد تایباد - دوغارون که یک خط موازی با راه آهن ناتمام خواف - هرات است و مسیر راه آهن رودهن - آمل که به اندازه آزادراه تهران - شمال خرج دارد و مسیر راه آهن داراب و راه آهن یاسوج شروع شدند ولی معلوم نیست راه آهن کی به انزلی می رسد؟ آیا خط مهمتری در دست ساخت می باشد؟ لطفا فهرست کنید وعده های سال گذشته مدیرعامل راه آهن و مدیرعامل شرکت توسعه راه آهن را که تاکنون چقدر عمل شده است؟