◄ بازنگری و مهندسی مجدد ساختار معیوب وزارتخانهها
وبلاگ تین نیوز، حمید نجف | مردی در كنار رودخانهای ایستاده بود، ناگهان صدای فریادی را شنید و متوجه شد كه كسی در حال غرق شدن است.
فوراً به آب پرید و او را نجات داد، اما پیش از آن كه نفسی تازه كند فریادهای دیگری را شنید و باز به آب پرید و دو نفر دیگر را نجات داد!
بار دیگر، پیش از این كه حالش جا بیاید صدای چهار نفر دیگر را كه كمك میخواستند شنید !
او تمام روز را صرف نجات افرادی كرد كه درچنگال امواج خروشان گرفتار شده بودند، غافل از این كه چند قدمی بالاتر دیوانهای مردم را یكی یكی به رودخانه میانداخت!
حكایت، داستان تلخ دیروز و امروز ماست، متاسفانه دولت برای بعضی از مدیران و كارشناسان محلی برای آزمون و خطا و كسب تجربه است، تجاربی كه هریك می تواند صدمات جبران ناپذیری را بر پیكره كشور و مردم وارد نماید.
بعضی از تئوریهای پوسیده و نخ نما شده تنها به واسطه لج و لجبازیهای سیاسی و فردی بدون هیچ آگاهی و حتی پیش زمینهای علمی کلید میخورد، داستان ادغام وزارتخانه ها هم به شكلی ازاین قضایا مستثنا نبود.
به ویژه دو وزارتخانه بزرگ و عریض و طویلی مثل راه و مسكن، ادغام وزارتخانه های زیر بنایی كه ظاهر با هدف اصلاح ساختار و كوچكسازی دولت و كاهش تعداد وزارتخانهها صورت گرفته بود و اكنون با گذشت حدود سه سال از ادغام بار دیگر به واسطه عدم دستیابی به اهداف مورد نظر، موجبات دغدغه و نگرانی مجدد دولت و مجلس را در پی آورده است.
هر چند بر اساس برنامه پنجم توسعه دولت موظف بود تا تعداد وزارتخانهها خود را از 21 به 17 وزارتخانه كاهش دهد اما با وجود بعضی از وزارتخانه های كوچكتر چرا باید قرعه به نام دو وزارتخانه اصلی و زیر ساختی كشور می افتاد؟
وزارتخانه ای چون راه و ترابری به قدری بزرگ و دارای مسئولیتهای سنگین و گسترده است كه هر كدام از سازمانهای آن قابلیت یك وزارتخانه شدن را داراست.
با نگاهی اجمالی به روند عملكرد و خروجی بیلان كاری وزارتخانه جدید راه و شهر سازی در دولتهای دهم و یازدهم می توان به سادگی به میزان موفقیت و یا شكست این طرح ناپخته پی برد ، آنچه مشخص است، پس از ادغام هم نه تنها از مشكلات عدیده موجود در این وزارتخانه ها كاسته نشد بلكه به نوعی بر چالشهای فراروی آنها افزوده شد.
با مروری گذرا بر روند یكپارچه سازی صورت گرفته و بررسی میزان منابع انسانی موجود میتوان به این نكته كلیدی و حساس رسید كه این ادغام بر خلاف تصور اولیه، توفیقی چندانی در زمینه تعدیل و كوچك سازی دولت هم در پی نداشته است.
علی نیكزاد، سرپرست وقت وزارت راه و ترابری در آخرین اظهارنظر پیش از ادغام، دو وزارتخانه را داری پیوستگی و مشخصات فنی مشترك دانسته بود، مطلبی كه از همان زمان مورد سوال بیشتر كارشناسان بود، چرا كه این دو وزارتخانه چه از نظر تخصصی و چه از بعد پیوستگی و مشخصات فنی وجه مشتركی با هم نداشتند.
در همان ایام معاون وزیر مسكن و شهرسازی با بیان اینكه ادغام وزارتخانههای مسكن و شهرسازی و راه و ترابری هیچ خدشهای به اهداف این دو وزارتخانه وارد نمیكند، گفته بود: با توجه به اینكه هر دو وزارتخانه زیربنایی هستند و بحث ساخت و زیرساختهای كشور را برعهده دارند این ادغام هیچ مشكلی ایجاد نمیكند.
از نظر ایشان چون فعالیت مثلا كشتیرانی با مسكن هر دو زیر بنایی محسوب می شوند پس اساسا ادغام مشكلی ندارد، هرچند ایشان هیچ اشاره ای به تخصصی بودن اركان مدیریتی در این وزارتخانه ها نكرد اما باید اذعان داشت كه تفاوتها در این دو وزارتخانه به قدری زیاد است كه مدیران ارشد این حوزه پس از ادغام، حتی ناتوان از یك تصمیم سازی صحیح و مشترك در موارد پیش پا افتاده هستند
تا جایی كه این روزها شاهد آثار و نتایج ادغام این وزارتخانه ها آن هم در حوزه مهم سیاستگذاری و تصمیمسازیهای خرد و كلان به ویژه در بخش راه و ترابری هستیم.
چالشهایی كه ماحصل آن یك روز از حمل و نقل ریلی بیرون می زند، روز دیگر از ترانزیت هوایی و حتی این روزها از سازمان بدون درسر هواشناسی، البته نگارنده به هیچ عنوان قصد ندارد كه جسارت و توان مدیریتی وزیر محترم راه و شهر سازی را زیر سوال ببرد اما تخصص، تجربه و پیچیدگی بسیار گسترده این دو وزارتخانه اصلی و زیر بنایی میطلبد كه هریك از این وزارتخانه ها از نظر مالی و مدیریتی از استقلال كاملی بر خوردار باشند.
حال كه آثار و نتایج ملموس ادغام برای همگان مشخص شده و این ادغام نه در راستای كوچك سازی دولت و نه در بستر سازی فعالیتهای مشترك و متمركز شدن كارها به توفیق رسیده، جا دارد كه نمایندگان محترم مجلس همسو با وزیر مدبر راه و شهر سازی با تصمیمی شجاعانه راه تفكیك و استقلال مجدد این دو وزارتخانه مهم و حیاتی كشور را هموار نمایند.
قطعا پس ازاین مهم بازنگری و مهندسی مجدد ساختار قدیمی و معیوب هر یك از این وزارتخانه ها میتواند به منظور دستیابی به اهداف عالیه برنامه پنجم توسعه كشور در دستور كار قرار گیرد.
کار از این کارها گذشته آقای آخوندی که خود روزی مخالف این ادغام بود حالا با بزرگ شدن میز وزارت خود جز موافقان شده است. سئوال اینجاست که چرا باید زاویه دید آقایان گاهی تا ۱۸۰ درجه در این ور و آن ور میز تغییر کند؟ این موضوع نشان دهنده فقدان درد آور پژوهش و تحقیق است