تردد با اتوبوسهای شهری سبزتر است یا خودرو شخصی؟
تین نیوز | اگر با دیدن یک اتوبوس شبکه حملونقل عمومی در شهرها که به طور تقریبی با تعداد مسافران کمتر از ظرفیت تکمیلی در حال تردد است متعجب میشوید که چگونه این وسیله نقلیه بزرگ و پرمصرف با وجود ۲عامل مهم، منفی و تاثیرگذار شامل هزینه تردد و انتشار آلایندههای سمی همچنان بدون مسافر آنچنانی مشغول رفت و آمد در سطح شهر است و این وضعیت چطور تاکنون دوام آورده است، بدانیدکه شما تنها نیستید و این سوال خیلی از شهروندان است.
در کمال حیرت باید گفت که حتی اولیای امور و متولیان شرکتهای اتوبوسرانی شهری نیز به ظاهر هیچگونه آمار یا مشخصههای تعیینکنندهای برای مقایسه میان انجام سفرهای شهری بهوسیله اتوبوس و یا با استفاده از اتومبیلهای شخصی در اختیار ندارند. به همین علت در این گزارش سعی شده است «محاسبات دشوار! » برای این مقایسه انجام شده و اطلاعات مورد نیاز مسئولان امر برایشان فراهم شود.
دهها سال است که دولت(ها) دلایل زیستمحیطی را مطرح میکنند تا عموم مردم را تشویق به استفاده از شبکه حملونقل عمومی در شهرها کنند. اما بهراستی تا امروز کدام مدرک و دلیل مستدلی ارائه شده است که ثابت کند تردد و فعالیت اتوبوسهای شهری به ازای هر «مسافر ـ کیلومتر» در مقایسه با وسایل نقلیه شخصی پاکتر بوده و آلایندگی کمتری برجای میگذارند.
در همین راستا هنگامی که اتحادیه رانندگان بریتانیایی (ABD) بهعنوان گروه لابیکننده (گروه فشار) با انتشار نوعی فراخوان از مشاوران کارشناس در شوراهای شهری مناطق مختلف بریتانیا درخواست کرد تا با انجام محاسبات لازم و تهیه مدارک و شواهد علمی و منطقی در مورد فعالیت اتوبوسهای شبکه حملونقل شهری، شاخصهای مهم مربوط به فعالیت این وسایل حملونقل عمومی را تعیین و اعلام کنند، تنها دو پاسخ مثبت دریافت کردند.
نخستین پاسخ از سوی شورای شهر شفیلد بوده و در آن تصریح شده بود که در طول ساعات شلوغی ترافیک روزانه (یعنی از ساعت ۷ تا ۱۰ صبح هر روز) میزان حملونقل و جابهجایی مسافر هر اتوبوس شهری به طور میانگین تنها ۲/۳ مسافر به ازای هر یک کیلومتر پیمودن مسیر بوده و بهعبارت دیگر میزان تصرف و اشغال ظرفیت اتوبوسها از سوی مسافران در طول ساعات یاد شده به طور متوسط کمتر از ۱۲ نفر اعلام شده است. سپس نوبت به خود اتوبوسها میرسد. هنگامی که ما یک اتومبیل سواری دیزل نو (و صفرکیلومتر) میخریم، فعالیت و عملکرد آن باید با آخرین استانداردها و قوانین «یورو۶» که مربوط به
حدود مجاز و غیرمجاز آلایندهزایی خودروهاست مطابقت کامل داشته باشد.
با این وجود براساس نتایج تحقیقات ABD (اتحادیه رانندگان بریتانیایی) اغلب اتوبوسهای دیزلی در حال تردد در بریتانیا دارای استانداردهای «یورو۳» هستند، یعنی استانداردهایی که متعلق به ۱۶ سال پیش است.
برایان گرگوری از اعضای اتحادیه (ABD) در این زمینه میگوید: حتی اگر مسئولان امر، استانداردهای آلایندهزایی ناوگان اتوبوسهای حملونقل شهری را بهبود بخشیده و سطح آن را تا حد استاندارد «یورو ۵» ارتقا دهند باز هم میزان انتشار آلایندههای مضر و سمی این اتوبوسها به حد مجاز یا کمتر از آن نخواهد رسید.
شورای شهر شفیلد انگلستان پذیرفته است که محاسبات و اندازهگیریهای جادهای (خودروها برای تعیین میزان آلایندهزایی آنها) بهوضوح آشکار ساخته است که میزان تولید گاز گلخانهای اکسید نیتروژن توسط اتوبوسهای دوطبقهای که دارای استاندارد جدیدتر یورو ۵ هستند مشابه اسلاف و پیشینیان خود است. در مورد اتوبوسهای یک طبقه شرایط حتی بدتر است و این نوع اتوبوسها اگر دارای استاندارد یورو ۵ باشند در مقایسه با پیشینیان خود، حجم بیشتری از اکسید نتیروژن (NOX) تولید میکنند.
هماکنون مقایسه انواع وسایل نقلیه با توجه به شرایط موجود نشان میدهد که انجام سفرهای (درونشهری) با اتوبوس از نظر هزینه و کرایه پیمودن مسیر بههیچ وجه مطلوبتر از اتومبیلهای سواری نیست. دولت (بریتانیا) ادعا میکند که میانگین اشغال (ظرفیت انسانی) وسایل نقلیه در شرایط تردد و رفتوآمد معادل ۱/۲ نفر به ازای هر اتومبیل است و این نرخ اشغال، کمتر از متوسط کلی ۱/۶ نفر برای تمام خودروهاست.
اطلاعات مربوط به میزان واقعی انتشار گازهای گلخانهای از اگزوز خودروها که به وسیله پژوهشگران دانشگاه شفیلد جمعآوری شده است نشان میدهد در حال حاضر هر اتومبیل سواری دیزل که منطبق با استانداردهای «یورو ۶» باشد معادل ۴۳صدم گرم در هر کیلومتر گاز آلاینده و سمی اکسید نیتروژن از خود ساطع میکند و این رقم به مفهوم آن است که انتشار گازهای سمی خروجی از اگزوز اتومبیلهای مورد نظر برابر با ۳۶ صدم گرم در کیلومتر به ازای هر نفر خواهد بود. این در حالی است که محققان دانشگاه شفیلد در پایان تحقیقات خود دریافتند که میزان انتشار گاز سمی اکسید نیتروژن به وسیله هر
دستگاه اتوبوس دیزلی که دارای استانداردهای «یورو۳» باشد. ۱۰برابر بیشتر است و به ۴/۲ گرم در هر کیلومتر میرسد و این عدد با انجام محاسبه به ازای هر نفر معادل ۱ گرم در کیلومتر خواهد بود.
عامل اکسید نیتروژن
همانگونه که شما ممکن است از ماجرای رسوایی فولکسواگن به دلیل تقلب این شرکت برای کمتر نشان دادن میزان آلایندهزایی اتومبیلهای سواری دیزل تولیدیاش در امریکا به یاد داشته باشید، هنگامی که صحبت از انتشار گاز سمی و خطرناک اکسید نیتروژن به وسیله خودروها در میان باشد، اتومبیلهای بنزینی بسیار پاکتر(و سبزتر) از اتومبیلهای دیزل خواهند بود. اعداد و ارقام بهدست آمده از محاسبات علمی نشان داده است که یک موتور بنزینسوز معمولی در صورتی که دارای استاندارد «یورو۵» باشد معادل ۱۳ صدم گرم در هر کیلومتر اکسید نیتروژن تولید میکند و حجم این
آلاینده به ازای هر نفر به ۱۱ صدم گرم خواهد رسید. مقایسه این اعداد با اعداد مربوط به تازهترین آزمونهای انجام شده بر روی اتوبوسهای کنونی در بریتانیا که به ۳/۰۲گرم در هر کیلومتر تولید اکسید نیتروژن منتهی شده است بار دیگر و از این زاویه نگاه نیز بیانگر نامطلوب بودن عملکرد و فعالیت موتورهای دیزلی در مقایسه با سواریهای بنزینسوز است.
بنابراین حتی پاکترین اتوبوسهای موجود نیز بیشتر از ۳/۵ برابر یک سواری نو دیزل آلاینده سمی اکسید نیتروژن تولید میکند و به خاطر داشته باشید میزان تولید آلودگی یک اتوبوس معمولی که اغلب آنها با انواع استانداردهای «یورو۳» مطابقت دارند ۱۶ برابر پاکترین اتومبیلهای رایج کنونی آلاینده خطرناک اکسید نیتروژن تولید و منتشر میکنند. در مورد انتشار ذرات معلق و به طور اساسی، متصاعد کردن دود باید بدانیم که عملکرد اتوبوسها به مراتب بدتر و زیانبارتر است و در حال حاضر هر دستگاه اتوبوس معمولی در بریتانیا ۲۸ برابر یک اتومبیل سواری دیزل ذرات معلق تولید
میکند. حال قضاوت در مورد جمله «ما در تلاش هستیم تا با توسعه حملونقل عمومی، گازهای گلخانهای را کاهش دهیم» که در سالت دولت ذکر شده با شماست.