◄ تاراج زمان در ایستگاه های سرد ارومیه
به گفته آیدین رحمانی، شهردار ارومیه، مدیریت شهری ارومیه با کمبود حدود چند صد دستگاه اتوبوس مواجه است.
حمل و نقل عمومی در هر کلان شهری تنها یک خدمت شهری نیست؛ بلکه سازو کاری حیاتی است که دسترسی شهروند به کار، مدرسه، درمان و بازار را تعیین می کند. در ارومیه، این سازوکار سال هاست که با فرسایش تدریجی، از یک خدمت به یک آزمون صبر تبدیل شده است.
به گزارش تین نیوز، به گفته آیدین رحمانی، مدیریت شهری ارومیه با کمبود حدود چند صد دستگاه اتوبوس مواجه است.
حال شهردار نیز با اتکا به مطالعات مشاوران حوزه حمل و نقل شهری به این نتیجه رسیده است که این کمبود موجب تأخیر در سرویس دهی، بی اعتمادی شهروندان به حمل و نقل عمومی و کاهش رغبت عمومی برای استفاده از اتوبوس شده است .
پس چرا تا به امروز چاره ای اساسی برای این معضل اندیشیده نشده است؟
می توان گفت بحران حمل و نقل ارومیه دو لایه دارد و مدیران شهری تا کنون تنها لایه اول را آن هم به‌صورت عددی و بی تعهد به رسمیت شناخته اند:
لایه اول: کمبود فیزیکی ناوگان است؛ لایه دوم و پنهان تر: عدم قطعیت است که شامل نبود زمان بندی قابل پیش بینی، نبود ابزار اطلاع رسانی، و زیرساخت هایی می شود که روی کاغذ فعال اند و در خیابان بسته.
در کنار کمبود ناوگان، بی نظمی حرکت و نبود کنترل هوشمند به عنوان بخشی مستقل از بحران مطرح است. تا زمانی که لایه دوم درمان نشود، افزودن اتوبوس به ناوگان نیز تنها تکرار یک الگوی شکست خورده خواهد بود.
ناوگان فرسوده و چرخه معیوب بی اعتمادی عمومی
زنجیره علت و معلول در این بحران کاملاً روشن است: عدم تناسب ساعات حرکت، افزایش زمان انتظار و تأخیر در ارائه سرویس‌های جدید عواملی هستند که شهروند را از استفاده از اتوبوس منصرف می کنند. این امر نشان می دهد مسئله اصلی فقط «تعداد» نیست، بلکه «نظم» است.
ناوگان فعلی فراتر از فرسودگی، با بی نظمی در حرکت دست به گریبان است. وقتی زمان حرکت اتوبوس برای شهروند قابل پیش بینی نباشد، حتی ورود اتوبوس های جدید بدون یک سامانه کنترل هوشمند، تنها تکرار تاریخ خواهد بود.
پارادوکس باجه های بسته و بحران نبودکارت اتوبوس
سازمان مدیریت حمل و نقل بار و مسافر شهرداری ارومیه همواره از افزایش باجه های فعال شارژ بلیت الکترونیک خبر می دهد و مدعی است این باجه ها در نقاط پر رفت و آمد و کلیدی شهر مستقر شده اند . با این حال، به جرأت می توان گفت که به جز باجه های خیابان عطایی، ما بقی باجه ها عملاً تعطیل هستند. حال اگر نبود کارت اتوبوس و سقف شارژ ریالی را نیز به این مجموعه مشکلات اضافه کنیم، عمق فاجعه بیشتر نمایان می شود.
از وعده تا اجرا: سه اقدام قابل سنجش
خروج از این وضعیت به طرحی پیچیده و پر هزینه نیاز ندارد، بلکه مستلزم پاسخ گویی درباره چند شاخص روشن است:
1. زمان بندی: زمان بندی اتوبوس ها باید از یک وعده به داده قابل استفاده تبدیل شود. حتی اگر ناوگان کم باشد، اطلاع رسانی دقیق دست کم به مسافر امکان می دهد زمان خود را مدیریت کند؛ انتظار قابل پیش بینی، هنوز انتظار است، اما سرگردانی نیست. شهرداری باید برای هر خط، برنامه حرکت و میزان پایبندی به آن را منتشر کند.
2. سنجش واقعی باجه‌ها: باجه های شارژ باید نه بر مبنای تعداد نصب شده ، بلکه بر مبنای «ساعات فعالیت واقعی» ارزیابی شوند. انتشار نشانی، ساعت کاری و وضعیت روزانه هر باجه، حداقل شفافیتی است که می توان مطالبه کرد. باجه ای که در ساعت نیاز شهروند بسته است، در عمل باجه فعال محسوب نمی شود؛ حتی اگر در جدول رسمی یک خانه سبز داشته باشد.
3. جدول زمان بندی نوسازی: برنامه نوسازی باید از حالت در دستور کار خارج شده و به جدول زمان بندی دار تبدیل شود: تعداد اتوبوس های خریداری شده، قراردادها، زمان تحویل، مسیرهای اولویت‌دار و منابع تأمین مالی باید به‌صورت عمومی اعلام شوند.
خود شهردار از کمبود سخن گفته است؛ پس هر گام باید با همین نیاز سنجیده شود، نه با تیترهای تبلیغاتی. تا زمان ورود ناوگان جدید، تأمین مینی بوس یا تاکسی های هیبریدی برای مسیرهای پرتردد نیز می تواند بخشی از فشار را کاهش دهد.
درباره ناوگان برقی نیز ترتیب کار روشن است: ابتدا زیر ساخت شارژ، سپس خرید و بهره برداری؛ نه اعلام آرزو به جای برنامه.
ارومیه به عمل نیاز دارد، نه به گزارش برنامه‌ریزی
بحران حمل و نقل ارومیه در فاصله میان دو تصویر شکل گرفته است: تصویری که در خبرها با عنوان کمبود اتوبوس و افزایش باجه‌ها ثبت می شود، و تصویری که شهروند در ایستگاه و مقابل باجه بسته تجربه می کند.
تصویر اول بدون اقدام اجرایی، فقط صورت جلسه‌ای است از آنچه همه می دانند؛ اما تصویر دوم هزینه واقعی ناکار آمدی را با وقت ازدست رفته و بی اعتمادی می‌پردازد.
طنز تلخ ماجرا این است که برای یافتن اتوبوس، شهروند باید منتظر بماند؛ برای یافتن باجه باز، باید شانس بیاورد؛ و برای فهمیدن اینکه چه زمانی هر دو در دسترس اند، ظاهراً باید به وعده اعتماد کند.
اما اعتماد با تکرار واژه ها باز نمی‌گردد. انتشار زمان بندی، نظارت بر فعالیت باجه ها، گزارش پیشرفت خرید ناوگان و پاسخ گویی درباره تأخیرها، معیارهای ساده و قابل سنجشی هستند.
ارومیه به وعده اتوبوس در راه نیاز ندارد؛ به اتوبوسی نیاز دارد که برسد، باجه ای که باز باشد و مدیریتی که میان آمار رسمی و تجربه شهروند فاصله نگذارد.
